Research Article

TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI

Volume: 8 Number: 1 February 28, 2026
EN TR

TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI

Öz

Tuvalar, Güney Sibirya’nın kadim halklarından biri olarak tarihsel ve kültürel geçmişleriyle Avrasya’nın etnografik zenginliğini temsil etmektedir. Atlı-göçer evli kültürün yaşam tarzı, şamanik inançlar ve doğayla uyum içinde gelişen ritüel pratikleri, Tuva toplumunun geleneksel yapısını şekillendirmiştir. Bu topluluğun tarihsel kimliği, sözlü anlatımlarda olduğu kadar bıraktıkları maddi kültür öğelerinde de izlenebilmektedir. Bu bağlamda Tuvaların kültürel mirasını anlamanın anahtar noktalarından biri arkeolojik bulgulardır. Bu mirasın en çarpıcı örneklerinden biri olan Tunnug 1 Kurganı, Tuva Cumhuriyeti’nin Uyuk Vadisi’nde yer almakta ve MÖ 9. yüzyıla tarihlenmektedir. Bu anıtsal mezar yapısı, erken İskit kültürüne dair bilinen en eski ve en kapsamlı arkeolojik örneklerden biri olarak öne çıkmaktadır. At kurbanı, ahşap mimari, hayvan stili sanat gibi unsurlar, atlı-göçerevli toplulukların ölüm sonrası ritüellerini ve sanatsal ve toplumsal dünyalarını da gözler önüne sermektedir. Çok katmanlı yapısı ve ritüel tekrarları, Tunnug 1’in binlerce yıl boyunca kültürel hafızada nasıl canlı tutulduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Tunnug 1 Kurganı’na dair elde edilen arkeolojik verileri nitel araştırma yöntemi çerçevesinde analiz etmeyi hedeflemektedir. Belge analizi tekniği kullanılarak kazı raporları, jeofizik incelemeler, dendrokronolojik veriler ve diğer akademik kaynaklar sistematik biçimde değerlendirilecektir. Elde edilen bulgular aracılığıyla erken İskit döneminin kültürel özelliklerine ışık tutulması ve Tuva halkının tarihsel süreklilik içindeki yeri daha derinlikli bir biçimde ortaya konacaktır.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Yok.

Ethical Statement

Yukarıda bilgileri yer alan çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim.

References

  1. Blochin, J., Pavlovskaia, E. A., Sadykov, T. R., & Caspari, G. (2023). Remote sensing the invisible—Integration of thermal and magnetic survey data for landscape archaeology. Remote Sensing, 15(20), 4992. https://doi.org/10.3390/rs15204992
  2. Caspari, G. (2018). Assessing looting from space: The destruction of early Iron Age burials in Northern Xinjiang. Heritage, 1(2), 320–327. https://doi.org/10.3390/heritage1020021
  3. Caspari, G. (2020). Mapping and damage assessment of “royal” burial mounds in the Siberian Valley of the Kings. Remote Sensing, 12(5), 773. https://doi.org/10.3390/rs12050773. https://www.mdpi.com/2072-4292/12/5/773 (Erişim Tarihi Haziran 2025).
  4. Caspari, G., Sadykov, T., Blochin, J., & Hajdas, I. (2018). Tunnug 1 (Arjan 0) – An early Scythian kurgan in Tuva Republic, Russia. Archaeological Research in Asia, 15, 82–87.
  5. https://doi.org/10.1016/j.ara.2017.11.001. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352226717300600?via%3Dihub (Erişim Tarihi Haziran 2025).
  6. Caspari, G., Sadykov, T., Blochin, J., Bolliger, M., & Szida, S. (2020). New evidence for a Bronze Age date of chariot depictions in the Eurasian steppes. Rock Art Research, 37(1), 53–58.
  7. https://www.researchgate.net/publication/340663640_New_Evidence_for_a_Bronze_Age_Date_of_Chariot_Depictions_in_the_Eurasian_Steppes (Erişim Tarihi Haziran 2025).
  8. Caspari, G., Sadykov, T., Blochin, J., Buess, M., Nieberle, M., & Balz, T. (2019). Integrating remote sensing and geophysics for exploring early nomadic funerary architecture in the “Siberian Valley of the Kings”. Sensors, 19(14), 3074. https://doi.org/10.3390/s19143074. https://www.mdpi.com/1424-8220/19/14/3074 (Erişim Tarihi Haziran 2025) .

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

North-East (Altai, Khakas, Tuva, Sakha/Yakut) Turkic Dialects and Literatures , Archeology of Turks , History of Central Asia , Turkish Cultural History

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 28, 2026

Submission Date

July 7, 2025

Acceptance Date

December 28, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 1

APA
Uzuner (karakaya), H. (2026). TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI. Uluslararası İdil - Ural Ve Türkistan Araştırmaları Dergisi, 8(1), 168-193. https://doi.org/10.59305/ijvuts.1736814
AMA
1.Uzuner (karakaya) H. TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI. IJVUTS. 2026;8(1):168-193. doi:10.59305/ijvuts.1736814
Chicago
Uzuner (karakaya), Hatice. 2026. “TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI”. Uluslararası İdil - Ural Ve Türkistan Araştırmaları Dergisi 8 (1): 168-93. https://doi.org/10.59305/ijvuts.1736814.
EndNote
Uzuner (karakaya) H (February 1, 2026) TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI. Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi 8 1 168–193.
IEEE
[1]H. Uzuner (karakaya), “TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI”, IJVUTS, vol. 8, no. 1, pp. 168–193, Feb. 2026, doi: 10.59305/ijvuts.1736814.
ISNAD
Uzuner (karakaya), Hatice. “TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI”. Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi 8/1 (February 1, 2026): 168-193. https://doi.org/10.59305/ijvuts.1736814.
JAMA
1.Uzuner (karakaya) H. TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI. IJVUTS. 2026;8:168–193.
MLA
Uzuner (karakaya), Hatice. “TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI”. Uluslararası İdil - Ural Ve Türkistan Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 1, Feb. 2026, pp. 168-93, doi:10.59305/ijvuts.1736814.
Vancouver
1.Hatice Uzuner (karakaya). TUVA’DA İSKİT VARLIĞI: TUNNUG 1 KURGANI. IJVUTS. 2026 Feb. 1;8(1):168-93. doi:10.59305/ijvuts.1736814