Türkiye’de Fizyoterapist Sayısı Yeterli mi? Mevcut Durum, Gereksinimler ve Politika Önerileri

Abstract

Fizyoterapistlik mesleğine yönelen bireylerin sayısındaki artışın temel nedenlerinin daha iyi anlaşılmasına ihtiyaç vardır. Bu artış, büyük ölçüde yükseköğretim kurum politikalarının bir sonucu olarak görülebilir. Ancak fizyoterapi ve rehabilitasyon alanında kanıta dayalı mesleki gelişimin güçlenmesi ve toplumda mesleğin etkinliğine dair farkındalığın artması da bireylerin bu mesleği tercih etmelerini önemli ölçüde etkilemektedir. Makalede, Türkiye’de fizyoterapist sayısının yeterliliği ise derleme yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’de fizyoterapist mezun sayısının yeterli olmasına rağmen, istihdamın gelişmiş ülkelere kıyaslandığında yetersiz olduğu belirlenmiştir. Türkiye, kişi başına düşen fizyoterapist sayısının dünya ortalamasının oldukça gerisinde kalmaktadır. Fizyoterapistlerin yetersiz kamu istihdamı ve özel sektörde özlük haklarındaki yasal belirsizlikler, fizyoterapi ve rehabilitasyona ihtiyacı olan bireylerin hizmete erişiminde sistem düzeyinde kısıtlılıklar oluşturmaktadır. Birleşmiş Milletlerin “Sürdürülebilir Kalkınma 2030 Eylem Planı’nın 3. Maddesi, “herkes için sağlık” hedefinin önemini vurgularken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) “Rehabilitasyon 2030” eylem çağrısı bulunmaktadır. Türkiye’de bu çağrıya yanıt vererek, rehabilitasyonun temel ekip üyelerinden biri olarak fizyoterapistlerin de mesleki becerilerini, mesleki otonomilerine uygun olarak kamu ve özel sektörde etkin biçimde kullanabilmelerine olanak sağlayan ilişkin evrensel yaklaşımlara daha fazla yer vermelidir. Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon hizmetlerine hem nitel hem de nicel olarak yeterliliği için “Rehabilitasyon Stratejik Planı – Fizyoterapist İş Gücü Projeksiyonu” hazırlanmalıdır. Bu çalışma ile Türkiye’de Dünya ile uyumlu rehabilitasyon hizmetlerine erişimin önemine ilişkin farkındalık oluşturması ve literatüre anlamlı bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Keywords

• İstihdam
• Fizyoterapist
• Rehabilitasyon

Is the Number of Physiotherapists in Türkiye Adequate? Current Status, Needs, and Policy Recommendations

Abstract

It is necessary to better understand the fundamental reasons behind the increase in the number of individuals wishing to pursue a career in physiotherapy. This increase can largely be seen as a result of the policies of higher education institutions. However, the strengthening of evidence-based professional development in the field of physiotherapy and rehabilitation and the growing awareness in society of the effectiveness of the profession also have a significant impact on individuals' preference for this profession. The article uses a review method to investigate the adequacy of the number of physiotherapists in Turkey. This study found that although the number of physiotherapists graduating in Turkey is sufficient, employment is inadequate compared to developed countries. Turkey is far behind the world average in terms of the number of physiotherapists per capita. Inadequate public sector employment of physiotherapists and legal uncertainties regarding employment rights in the private sector create systemic limitations in access to services for individuals requiring physiotherapy and rehabilitation. Article 3 of the United Nations' ‘Sustainable Development 2030 Action Plan’ emphasises the importance of the ‘health for all’ goal, while the World Health Organisation (WHO) has issued a call to action for ‘Rehabilitation 2030’. Responding to this call in Turkey, more emphasis should be placed on universal approaches that enable physiotherapists, as key members of the rehabilitation team, to effectively utilise their professional skills in both the public and private sectors in accordance with their professional autonomy. A ‘Rehabilitation Strategic Plan – Physiotherapist Workforce Projection’ should be prepared to ensure the qualitative and quantitative adequacy of physiotherapy and rehabilitation services in Turkey. This study is expected to raise awareness of the importance of access to rehabilitation services in Turkey that are in line with global standards and to make a meaningful contribution to the literature.

Keywords

• Physiotherapist
• Employment
• Rehabilitation

References

1. Pereira RDC. Drivers and barriers to physiotherapists' involvement in healthcare management and leadership roles in Portugal [Master’s thesis, ISCTE University Institute of Lisbon]. 2020. ISCTE Repositório. https://repositorio.iscte-iul.pt/handle/10071/21490
2. Bakewell S. Illustrations from the Wellcome Institute Library: Medical gymnastics and the Cyriax collection. Medical History. 1997;41(4), 487–495. DOI: 10.1017/S0025727300063064.
3. Can F. Fizyoterapi ve rehabilitasyonun mesleki gelişim tarihçesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2016; 1(3), 1–6.
4. World Physiotherapy. Glossary: Terms used in WCPT’s policies and resources (Version 2.0). 2013. https://world.physio/resources/glossary
5. Algun C, Düger T. Türkiye’de Fizyoterapistlik Mesleği SD (Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü) Dergisi, 2019; 49: 56–59.
6. Türkiye Fizyoterapistler Derneği. Türkiye Fizyoterapistler Derneği. (2025, Haziran 23). https://www.fizyoterapistler.org.
7. Meyer C, Roux S. Find and use review articles. UCLA Library. 2021; https://guides.library.ucla.edu/reviewarticles
8. Yükseköğretim Kurulu. Yükseköğretim Kurumu Atlas. (2024, Haziran 23). https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans-bolum.php?b=20033

9. Telci Aslan E, Şekeröz S, Karagöz B, et al. Fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitimi alan son sınıf öğrencilerinin işsizlik kaygılarının incelenmesi. Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation. 2022;33(1), 16–22. DOI: 10.21653/tjpr.907069.
10. Karagözoğlu CD, Toprak M, Duman Ç, İnal HS. Türkiye’de fizyoterapistlerin iş bulma sürelerinin ve istihdam durumlarının değerlendirilmesi. Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation. 2018; 29(2), 44–52. DOI: 10.21653/tjpr.365475.
11. Dünya Sağlık Örgütü. Rehabilitation 2030: A call for action [Rapor]. World Health Organization. 2017; https://www.who.int/disabilities/care/Rehab2030MeetingReport_plain_text_version.pdf
12. Dünya Sağlık Örgütü. Rehabilitation 2030: A call for action [Rapor]. World Health Organization. 2017; https://www.who.int/disabilities/care/Rehab2030MeetingReport_plain_text_version.pdf
13. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2023, May 13). Health statistics. https://www.oecd.org/en/data/datasets/oecd-health-statistics.html
14. Sağlık Bakanlığı. Sağlık istatistikleri yıllığı – 2022 [Rapor]. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/40564,saglik-istatistikleri-yilligi-2019pdf.pdf?0
15. Türkiye Fizyoterapistler Derneği. 2017. Yayınlanmamış rapor.
16. Özgöbek HR. Herkesin bir fizyoterapisti olmalı… Çünkü rehabilitasyon bir haktır. Theraphysio Fizyoterapist Dergisi. 2021; 17. https://www.fizyoplatforum.com/konu-8-nisan-ozel-theraphysio-online-fizyoterapi-dergisi-17-sayisi-yayimda.html
17. Hon S, Ritter R, Allen DD. Cost-effectiveness and outcomes of direct access to physical therapy for musculoskeletal disorders compared to physician-first access in the United States: Systematic review and meta-analysis. Physical Therapy & Rehabilitation Journal. 2021;101, 1–11. DOI: 10.1093/ptj/pzab123.
18. Ticaret Bakanlığı. Sektörel meslek NACE listesi. (2024, Mayıs 23). https://ticaret.gov.tr/esnaf-sanatkarlar/esnaf-ve-sanatkar-meslek-kollari/sektor-meslek-nace-listeleri
19. Dedeoğlu, T. Fizyoterapistlerin mesleki profesyonelliklerini uygulayabilme düzeylerinin araştırılmas, Fizyoterapi ve rehabilitasyon anabilim dalı yüksek lisans tezi [Yüksek lisans tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü]. Gaziantep. 2018.
20. Tıpta Uzmanlık. Tıpta uzmanlık yan dalları, bağlı ana dalları ve eğitim süreleri. (2011, Nisan 7). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.1219.pdf
21. Sosyal Güvenlik Kurumu. Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık uygulama tebliği. (2024, Mayıs 20). https://www.sgk.gov.tr/Duyuru/Detay/09052024-Tarih-ve-32541-Sayili-Resmi-Gazetede-Yayimlanan-Sosyal-Guvenlik-Kurumu-Saglik-Uygulama-Tebliginde-Degisiklik-Yapilmasina-Dair-Teblig-2024-05-10-09-10-00.