Research Article

Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi

Volume: 7 Number: 19 October 29, 2022
EN TR

Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi

Öz

Ekonomik kompleksite endeksinin kişi başı milli gelire olan etkilerinin ölçülmesinde ekonomik bir gösterge olarak değerlendirilmesinin yanı sıra sosyal refah göstergesi olan insani gelişmişlik endeksinin etkilerinin de değerlendirilmesi önemlidir. Bu anlamda, ülkeler için oldukça önemli olan kişi başına gelir değişkenin ekonomik kompleksite ile insani gelişmişlik endeksi arasındaki ilişkilerin belirlenmesi önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye’de kişi başına düşen gelir ile ekonomik kompleksite ve insani gelişmişlik endeksi arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Değişkenlerin durağanlıklarının tespit edilmesi sürecinde doğrusal birim kök testleri ile fourier fonksiyonlara dayalı durağanlık testleri gerçekleştirilmiş, değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde de Tsong, Leei Tsai ve Hu (2016) Fourier Eşbütünleşme Testi kullanılmıştır. Analizden elde edilen bulgulara göre, Türkiye’de ekonomik kompleksite endeksi ile kişi başına gelir ve insani gelişmişlik endeksleri değişkenlerinde meydana gelen artış ve azalışların birbirlerini etkiledikleri tespit edilmiştir. Bu etki ise; bağımlı değişken ekonomik kompleksite endeksi iken, söz konusu değişkende meydana gelen %1 birim artışın, kişi başına geliri %0,37 oranında azalttığı, insani gelişmişlik endeksini ise %2,33 oranında artırdığı şeklinde ifade edilebilir. Bağımlı değişken insani gelişmişlik endeksi iken; söz konusu değişkende meydana gelen %1 birim artışın, kişi başına geliri %0,05 oranında artırdığı, ekonomik kompleksite endeksini ise %0,23 oranında azalttığı şeklinde ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Anand, S. ve Sen, A. (1994). Human development index: Methodology and measurement. New York: Human Development Report Office Occasional Paper 12.
  2. Becker, R., Enders, W. ve Lee, J. (2006). A stationary test in the presence of an unknown number of smooth breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409.
  3. Bilgili, E. (1998). Dış ticaret, ekonomik kalkınma ve sanayi devrimi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13, 35-50.
  4. Boozer, M., Ranis, G., Stewart, F. ve Suri, T. (2003). Paths to success: The relationship between human development and economic growth. Yale University Economic Growth Center, 874, 1-48.
  5. Bundala, N.N. (2012). Economic growth and human development; a link mechanism: An empirical approach. MPRA Paper, 47648, 1-48.
  6. Coşkun, N., Lopçu, K. ve Tuncer, İ. (2018). The economic complexity approach to development policy: Where Turkey stands in comparison to OECD plus China?. Topics in Middle Eastern and African Economies, 20(1), 112-124.
  7. Çeştepe, H. ve Çağlar, O. (2017). Ürün sofistikasyonu ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel veri analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13), 992-1000.
  8. Erdem, E. ve Çelik, B. (2019). İnsani gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Bazı Afrika ülkeleri üzerine bir uygulama. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 13-36.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Economics

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 29, 2022

Submission Date

August 12, 2022

Acceptance Date

September 28, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 7 Number: 19

APA
Doğaner, A., & Tunalı, H. (2022). Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi. İktisadi İdari Ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 7(19), 477-494. https://doi.org/10.25204/iktisad.1161492
AMA
1.Doğaner A, Tunalı H. Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi. JEBUPOR. 2022;7(19):477-494. doi:10.25204/iktisad.1161492
Chicago
Doğaner, Ayça, and Halil Tunalı. 2022. “Türkiye’de Ekonomik Kompleksite Ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli Ile İncelenmesi”. İktisadi İdari Ve Siyasal Araştırmalar Dergisi 7 (19): 477-94. https://doi.org/10.25204/iktisad.1161492.
EndNote
Doğaner A, Tunalı H (October 1, 2022) Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi 7 19 477–494.
IEEE
[1]A. Doğaner and H. Tunalı, “Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi”, JEBUPOR, vol. 7, no. 19, pp. 477–494, Oct. 2022, doi: 10.25204/iktisad.1161492.
ISNAD
Doğaner, Ayça - Tunalı, Halil. “Türkiye’de Ekonomik Kompleksite Ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli Ile İncelenmesi”. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi 7/19 (October 1, 2022): 477-494. https://doi.org/10.25204/iktisad.1161492.
JAMA
1.Doğaner A, Tunalı H. Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi. JEBUPOR. 2022;7:477–494.
MLA
Doğaner, Ayça, and Halil Tunalı. “Türkiye’de Ekonomik Kompleksite Ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli Ile İncelenmesi”. İktisadi İdari Ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, vol. 7, no. 19, Oct. 2022, pp. 477-94, doi:10.25204/iktisad.1161492.
Vancouver
1.Ayça Doğaner, Halil Tunalı. Türkiye’de Ekonomik Kompleksite ve İnsani Gelişmişlik Endekslerinin Kişi Başına Düşen Gelire Olan Etkisinin Fourier Eşbütünleşme Modeli ile İncelenmesi. JEBUPOR. 2022 Oct. 1;7(19):477-94. doi:10.25204/iktisad.1161492

Cited By