71 ve 72 Numaralı Amasya Şer’iyye Sicillerine Göre 1818-1827 Yılları Arasında Amasya’da Dini Hayat
Öz
Şer’iyye sicilleri idari, siyasi, iktisadi ve hukuki alanlarda birçok bilgiyi ihtiva etmesi açısından önemli bir kaynak grubunu oluşturmaktadır. Osmanlı Devleti’nde bilhassa Tanzimat Dönemi’ne kadar şer’i mahkemelerde tutulan bu kayıtların birçoğu günümüze kadar intikal etmiştir. Böylelikle Osmanlı Devleti bünyesinde bulunan birçok kazaya ait değerli bilgilere ulaşılmıştır. Şer’iyye sicilleri vasıtasıyla hakkında birçok yeni bilginin öğrenildiği kazalardan bir tanesi de Amasya’dır. Amasya’ya ait birçok şer’iyye sicili transkripsiyon edilmiştir. Yapılan bu çevirilerden istifade edilerek farklı alanlarda birçok yeni çalışma ortaya koyulmuştur. Ancak yayınlanan çalışmaların çoğu iktisadi alanla sınırlı kalmıştır. Bilhassa şer’iyye sicilleri çerçevesinde, Amasya’da dinî hayatı konu edinen herhangi bir çalışma tespit edilememiştir. Bu sebeple belli bir dönem aralığında, dinî hayata dair bazı bilgilerin sunulması, çalışmanın ayırıcı özelliğini oluşturmaktadır. Nitekim dinî kurumlara birçok müslim-gayrimüslim tayini yapılmış, ihtida edenler ve ölmeden önce İslâmi usullere göre mallarını bağışlayanlar olmuştur. Ortaya koyulan çalışma, bu gibi birçok bilgiyi ihtiva etmektedir. Ele alınan bu çalışmanın ana kaynağını 71 ve 72 numaralı Amasya Şer’iyye Sicillerinin orijinal belgeleri ve bu sicillerin transkripsiyon edilerek hazırlanan tez çalışmaları oluşturmaktadır. Ayrıca bazı bölümlerde Osmanlı arşiv vesikalarından da istifade edilmiştir. Bu kaynaklar vasıtasıyla Amasya’da 1818-1827 yılları arasında, dinî hayata dair nelerin yaşandığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Böylelikle şer’iyye sicillerinde dinî hayat ile ilgili ne gibi bilgilerin bulunabildiği görülmüş olacaktır. Ayrıca Amasya’da dinî hayatın ne şekilde yaşandığı, gayrimüslimlerin genel durumu ve müslim-gayrimüslim ilişkileri gibi hususlarda yeni bilgilerin ortaya konması hem Amasya hem de İslâm tarihi açısından büyük bir öneme sahip olduğu kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler
According to the 71st and 72nd Amasya Shar’iya Registers Religious Life in Amasya Between 1818-1827
Abstract
Shar’iya registers constitude an important source group in terms of containing a lot of information in administrative, political, economic and legal fields. In the Ottoman Empire, especially until the Tanzimat Period, many of these records kept in the sharia courts have survived to the present day. Thus, valuable information about many cities within the Ottoman Empire has been obtained. Amasya in one of the cities that many new information has been learnt about through shar’iya registers. Many shar’iya registers of Amasya have been transcribed. By utilising these translations, many new studies have been produced in different fields. However, most of the published studies were limited to the economic field. Especially within the framework of shar’iya registers, no study on religious life in Amasya has been identified. Fort his reason, presenting some information on religious life in a certain period contitutes the distinctive feature of this study. As a matter of fact, many Muslims and non-Muslims were appointed to religious instutions, some of them later became Muslims and some donated their property according to Islamic procedures before their death. The present study contains a lot of such information. The main source of this study is the original documents of Amasya shar’iya registers numbered 71 and 72 and the thesis studies prepared by transcribing these registers. In addition, Ottoman archive documents were also utilised in some sections. Through these sources, it is aimed to reveal what happened religious life in Amasya between 1818-1827. In this way , it will be seen what kind of information about religious life can be found in the shar’iya registers. In addition, it is important for both Amasya and Islamic history to reveal new information on issues such as the religious life Amasya, the general situation of non-Muslims and the relations between Muslims and non-Muslims.
Keywords
Gönderdiğim çalışmayı tamamen etik kurallara uyarak harf harf kendimin yazdığını ifade etmek isterim. Bilimsel yöntemleri kullanarak ve intihal-aşırma gibi ahlak dışı yollara başvurmadan kendi emeğimle bir çalışma hazırlamak istedim. Temel amacım ise daha öncesinden gerçek manada yapılmamış bir çalışmayı yapıp hem literatüre, hem de İslam Tarihi'ne bir nebze olsun katkı sağlamaktır.
Henüz Doktoraya devam ettiğimiz halde bizlerin makalesini değerlendirmek üzere kabul ettiğiniz için sizlere çok teşekkür ediyorum. Her ne kadar nitelikli ve ciddi çalışmalar yapsak da henüz "doktora" unvanı almadığımız için ne yazık ki birçok dergi daha makalemize bakmadan bizleri geri çevirebiliyor. Sizler ise bize bu fırsatı sağladınız. Bu süreçte emeği geçen herkese en içten duygularımla teşekkür ediyorum.
