Research Article

Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma

Number: 1 June 30, 2025
EN TR

Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma

Abstract

Haber tüketicisi, haber içeriği, sistemleri ve uygulamaları hakkında bilgi ve becerilere sahip olsa da haber okuryazarlığını pratikte tam olarak uygulayamamaktadır. Ayrıca, haber okuryazarlığı bilgi ve becerilerini kullanamadığında haber okuryazarı olamamaktadır. Bu nedenle, haber okuryazarı olmak için haber okuryazarlığı davranışlarını sergilemesi ve eğitim alması gerekmektedir. Eğitimin sonuçlarını değerlendirmek oldukça fazla önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, eğitim öncesinde ve sonrasında tüketicilerin haber okuryazarlığı davranışları sergileyip sergilemediklerini tespit etmektir. Bu nitel araştırma, derinlemesine görüşmeler aracılığıyla, haberi tanımlarken, haberi çözümlerken ve haberle etkileşim kurarken okuryazarlığın ne zaman ve nasıl uygulanabilir olduğunu anlamak için eğitim almış tüketicilerin pratiğine odaklanır. Katılımcıların perspektifinden okuryazarlığın ne zaman ve hangi koşullar altında haber tüketimi için anlam kazandığını açıklayarak kavramsal bir bilgi ve beceriler seti olarak haber okuryazarlığı ile bir pratik olarak haber okuryazarlığı arasındaki farkı açıklığa kavuşturur. Sonuç olarak bu araştırma tüketicilerin eğitim aldıktan sonra pratikte başarılı olduklarını, haber okuryazarlığı davranışları sergilediklerini ve oluşturulan rehberin etkili olduğunu ortaya koyar.

Keywords

haber okuryazarlığı, haber okuryazarlığı davranışları, haber okuryazarlığı eğitimi, nitel araştırma, derinlemesine görüşme

Ethical Statement

Bu araştırma, katılımcılardan “bilgilendirilmiş onam” ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal Araştırmalar Etik Kurulu’nun 09.10.2024 tarihli ve 2024/17-08 sayılı kararı gereğince “etik kurul onayı” alınarak yürütülmüştür.

References

  1. Amazeen, M. A. ve Bucy, E. P. (2019). Conferring resistance to digital disinformation: The inoculating influence of procedural news knowledge. Journal of broadcasting & electronic media, 63(3), 415-432. https://doi.org/10.1080/08838151.2019.1653101
  2. Ashley, S., Maksl, A. ve Craft, S. (2013). Developing a news media literacy scale. Journalism&mass communication educator, 68(1), 7-21. https://doi.org/10.1177/1077695812469802
  3. Ashley, S., Maksl, A. ve Craft, S. (2017). News media literacy and political engagement: What’s the connection?. Journal of media literacy education, 9(1), 79-98. https://doi.org/10.23860/JMLE-2017-9-1-6
  4. Ashley, S. (2020). News literacy and democracy. Routledge.
  5. Bober, T. (2021). Building news literacy: Lessons for teaching critical thinking skills in elementary and middle schools. ABC-CLIO.
  6. Chan, M. (2024). News literacy, fake news recognition, and authentication behaviors after exposure to fake news on social media. New media & society, 26(8), 4669-4688. https://doi.org/10.1177/14614448221127675
  7. Craft, S., Ashley, S. ve Maksl, A. (2016). Elements of news literacy: A focus group study of how teenagers define news and why they consume it. Electronic news, 10(3), 143-160. https://doi.org/10.1177/1931243116656716
  8. Craft, S., Ashley, S. ve Maksl, A. (2017). News media literacy and conspiracy theory endorsement. Communication and the public, 2(4), 388-401. https://doi.org/10.1177/2057047317725539
  9. Edgerly, S. ve Vraga, E. K. (2020). Deciding what’s news: News-ness as an audience concept for the hybrid media environment. Journalism & mass communication quarterly, 97(2), 416-434. https://doi.org/10.1177/1077699020916808
  10. Eisenstock, B. (2023). News literacy now: How to read the news. Peter Lang.
APA
Erdoğan, İ. (2025). Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma. Im: İletişim Ve Medya Çalışmaları Dergisi, 1, 1-31. https://izlik.org/JA79ZK85FT
AMA
1.Erdoğan İ. Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi. 2025;(1):1-31. https://izlik.org/JA79ZK85FT
Chicago
Erdoğan, İlker. 2025. “Haber Okuryazarlığı Davranışları Ve Pratik: Nitel Bir Araştırma”. Im: İletişim Ve Medya Çalışmaları Dergisi, no. 1: 1-31. https://izlik.org/JA79ZK85FT.
EndNote
Erdoğan İ (June 1, 2025) Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi 1 1–31.
IEEE
[1]İ. Erdoğan, “Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma”, im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi, no. 1, pp. 1–31, June 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA79ZK85FT
ISNAD
Erdoğan, İlker. “Haber Okuryazarlığı Davranışları Ve Pratik: Nitel Bir Araştırma”. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi. 1 (June 1, 2025): 1-31. https://izlik.org/JA79ZK85FT.
JAMA
1.Erdoğan İ. Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi. 2025;:1–31.
MLA
Erdoğan, İlker. “Haber Okuryazarlığı Davranışları Ve Pratik: Nitel Bir Araştırma”. Im: İletişim Ve Medya Çalışmaları Dergisi, no. 1, June 2025, pp. 1-31, https://izlik.org/JA79ZK85FT.
Vancouver
1.İlker Erdoğan. Haber okuryazarlığı davranışları ve pratik: Nitel bir araştırma. im: İletişim ve Medya Çalışmaları Dergisi [Internet]. 2025 Jun. 1;(1):1-31. Available from: https://izlik.org/JA79ZK85FT