Research Article

Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi

Number: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler October 20, 2026
TR EN

Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi

Abstract

Literatürde materyalist mesajlar; sosyal karşılaştırma, stres, yetersizlik duyguları ile yaşam doyumu, özsaygı ve ilişkisel iyi oluşun azalmasıyla ilişkilendirilmektedir. Bu çalışma, sosyal medyada dolaşıma giren materyalist mesajların kullanıcı yorumlarında öznel iyi oluş, ilişkisel bağlar ve toplumsal dayanışma açısından nasıl anlamlandırıldığını incelemekte ve anlam erozyonunun temel mekanizmalarını tartışmaktadır. Nitel araştırma deseni kapsamında, bir makro influencer hesabına ait üç Instagram Reels içeriği, bunlardan ikisinin TikTok paylaşımları ve 98 kullanıcı yorumu amaçlı örneklemeyle seçilerek eleştirel tematik analizle incelenmiştir. İki yazar, yorumları bağımsız olarak kodlamış, birden fazla kod atanmasına olanak tanımış ve yorumlamalarını karşılaştırmıştır. Tematik kategoriler; materyalist ipuçları, yukarı yönlü sosyal karşılaştırma, parasosyal etkileşim ve özdeşim ile haset ve duygusal erozyonu kapsamaktadır. Bulgular; tekrar eden hipergerçekçi ve cazip yaşam tarzı temsilleri ile “normal” ve “arzu edilir” olana ilişkin algılar çevresinde ekonomik eşitsizlik, erişilemezlik, kıyaslama, haset, mizah ve eleştiri söylemlerini ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan finansal destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu araştırmada yalnızca kamuya açık sosyal medya paylaşımları ve kullanıcı yorumları doküman niteliğinde incelenmiş; kullanıcılarla doğrudan etkileşim kurulmamış, anket, mülakat, deney veya müdahaleli gözlem gerçekleştirilmemiştir. Yorumcuların kullanıcı adları, profil bilgileri ve diğer tanımlayıcı verileri kaydedilmemiştir. Bu nedenle çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

References

  1. Akçalı, İ., & Hacıoğlu, G. (2022). Sosyal medya kullanım sıklığının tüketicilerin kompulsif satın alma davranışlarına etkisi: Gösterişçi tüketim ve materyalizmin aracılık rolü. Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 8(1), 103–127.
  2. Arnould, E. J., & Thompson, C. J. (2005). Consumer culture theory (CCT): Twenty years of research. Journal of Consumer Research, 31(4), 868–882.
  3. Bauer, M. A., Wilkie, J. E., Kim, J. K., & Bodenhausen, G. V. (2012). Cuing consumerism: Situational materialism undermines personal and social well-being. Psychological Science, 23(5), 517–523.
  4. Belk, R. W. (1988). Possessions and the extended self. Journal of Consumer Research, 15(2), 139–168.
  5. Belk, R. W. (1989). Extended self and extending paradigmatic perspective. Journal of Consumer Research, 16(1), 129–132. http://www.jstor.org/stable/2489310.
  6. Bozkurt, A. D., & Tekelioğlu, A. N. T. (2026). Sosyal medya, otantik benlik, temsil ve tüketim: Baudrillard’ın hipergerçeklik yaklaşımı çerçevesinde nitel bir çalışma. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 13(131), 896–913.
  7. Burnell, K., George, M. J., & Underwood, M. K. (2020). Browsing different instagram profiles and associations with psychological well-being. Frontiers in Human Dynamics, 2, 1–14. https://doi.org/10.3389/fhumd.2020.585518.
  8. Cárdaba, M. Á. M., Martínez, M., Pérez, P. L., & Castro, J. A. G. (2024). Smartphone ownership, minors’ well-being, and parental mediation strategies. An analysis in the context of social media influencers. Journal of Youth and Adolescence, 53(10), 2202–2218. https://doi.org/10.1007/s10964-024-02013-7.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sociology of Inequalities

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 20, 2026

Submission Date

July 19, 2026

Acceptance Date

September 8, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler

APA
Sezgin Büyükalaca, A. A., & Karabacak, Z. İ. (2026). Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi. İmgelem, Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, 56-81. https://doi.org/10.53791/imgelem.1998779
AMA
1.Sezgin Büyükalaca AA, Karabacak Zİ. Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi. İMGELEM. 2026;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):56-81. doi:10.53791/imgelem.1998779
Chicago
Sezgin Büyükalaca, Ayşe Aslı, and Zaliha İnci Karabacak. 2026. “Sosyal Medyada Materyalist İpuçları Ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri Ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi”. İmgelem, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler: 56-81. https://doi.org/10.53791/imgelem.1998779.
EndNote
Sezgin Büyükalaca AA, Karabacak Zİ (October 1, 2026) Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi. İmgelem Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler 56–81.
IEEE
[1]A. A. Sezgin Büyükalaca and Z. İ. Karabacak, “Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi”, İMGELEM, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, pp. 56–81, Oct. 2026, doi: 10.53791/imgelem.1998779.
ISNAD
Sezgin Büyükalaca, Ayşe Aslı - Karabacak, Zaliha İnci. “Sosyal Medyada Materyalist İpuçları Ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri Ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi”. İmgelem. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler (October 1, 2026): 56-81. https://doi.org/10.53791/imgelem.1998779.
JAMA
1.Sezgin Büyükalaca AA, Karabacak Zİ. Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi. İMGELEM. 2026;:56–81.
MLA
Sezgin Büyükalaca, Ayşe Aslı, and Zaliha İnci Karabacak. “Sosyal Medyada Materyalist İpuçları Ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri Ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi”. İmgelem, no. Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler, Oct. 2026, pp. 56-81, doi:10.53791/imgelem.1998779.
Vancouver
1.Ayşe Aslı Sezgin Büyükalaca, Zaliha İnci Karabacak. Sosyal Medyada Materyalist İpuçları ve Anlam Erozyonu: Influencer İçerikleri ve Yorumlarının Eleştirel Tematik Analizi. İMGELEM. 2026 Oct. 1;(Küresel Modern Toplumsal Çelişkiler):56-81. doi:10.53791/imgelem.1998779