Research Article

Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma

Volume: 10 Number: 1 June 4, 2025
EN TR

Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Makalede, Kırgızistan’daki bir devlet üniversitesinin iletişim fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin medya okuryazarlığı düzeylerini ve dezenformasyon farkındalıklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, medya okuryazarlığı düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf, üniversite gibi demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği ve medya okuryazarlığı dersi almanın bu farkındalık üzerindeki etkisi incelenmiştir. Nicel yöntemin benimsendiği araştırmada, 5’li Likert tipi 2 sorudan oluşan bir anket 17-23 yaş aralığındaki 253 öğrenciye uygulanmış ve veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Anketin güvenilirlik katsayısı 0,932 olarak bulunmuştur. Bulgulara göre bireylerin medyada karşılaştığı olayları günlük yaşantısına bağdaştırma düzeyi düşüktür. Cinsiyet bakımından anlamlı bir fark bulunmamış; ancak kadınların puanları erkeklerden yüksektir. Medya okuryazarlığı dersi alanların puanları beklenenden düşüktür. En yüksek medya okuryazarlığı 22 yaş grubunda, en düşük 20 yaş grubunda gözlemlenmiştir. 4. sınıf öğrencilerinin düzeyi en yüksek, 3. sınıfın ise en düşük bulunmuştur. Üniversiteler arasında ise en yüksek düzey Cusup Balasagun Kırgız Milli Üniversitesi’ne, en düşük düzey ise BUGU Üniversitesi’ne aittir. Sonuç olarak, medya okuryazarlığı eğitiminin içeriği güncellenmeli, yaş ve düzeye uygunlaştırılmalı; ailelere yönelik eğitimler artırılmalı ve eleştirel düşünceyi geliştiren yöntemler uygulanmalıdır. Bu eğitim, dezenformasyonla mücadelede stratejik bir araç olarak öne çıkmaktadır.

Keywords

References

  1. Álvarez-Daza, N., Pico-Valencia, P., Holgado-Terriza, J. A. (2021). Fake news detection based on machine and deep learning in social media: A brief systematic review. RISTI: Iberian Journal of Information Systems and Technologies, (E41), 632–645. http://www.risti.xyz/issues/ristie41.pdf
  2. Chesney, R., Citron, D. (2019). Deepfakes and the new disinformation war: The coming age of post-truth geopolitics. Foreign Affairs, 98(1), 147–155.
  3. Dame Adjin-Tettey, T. (2022). Combating fake news, misinformation, and disinformation: Experimental evidence for media literacy education. Cogent Arts and Humanities, 9(1), 2037229. https://doi.org/10.1080/23311983.2022.2037229
  4. Evanega, S., Lynas, M., Adams, J., Smolenyak, K. (2020). Coronavirus misinformation: Quantifying sources and themes in the COVID-19 “infodemic.” Cornell University Press.
  5. Flynn, D. J., Nyhan, B., Reifler, J. (2017). The nature and origins of misperceptions: Understanding false and unsupported beliefs about politics. Political Psychology, 38(Suppl 1), 127–150.
  6. Gil de Zúñiga, H., Correa, T., Valenzuela, S. (2012). Selective exposure to cable news and immigration in the U.S.: The relationship between FOX News, CNN, and attitudes toward Mexican immigrants. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 56(4), 597–615. https://doi.org/10.1080/08838151.2012.732138
  7. Habes, M., Elareshi, M., Mansoori, A., Pasha, S., Salloum, S. A., Al-Rahmi, W. M. (2023). Factors demonstrating media dependency and online misinformation sharing in Jordan. Sustainability, 15, 1474. https://doi.org/10.3390/su15021474
  8. Hwang, Y., Ryu, J. Y., Jeong, S.-H. (2021). The effects of misinformation using deepfake: The protective effect of media literacy education. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(3), 188–193. https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0174

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Communication Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 4, 2025

Submission Date

April 7, 2025

Acceptance Date

May 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 10 Number: 1

APA
Kulak, B. (2025). Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 10(1), 75-82. https://doi.org/10.58648/inciss.1671237
AMA
1.Kulak B. Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi. 2025;10(1):75-82. doi:10.58648/inciss.1671237
Chicago
Kulak, Beydanur. 2025. “Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi 10 (1): 75-82. https://doi.org/10.58648/inciss.1671237.
EndNote
Kulak B (June 1, 2025) Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi 10 1 75–82.
IEEE
[1]B. Kulak, “Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”, Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, vol. 10, no. 1, pp. 75–82, June 2025, doi: 10.58648/inciss.1671237.
ISNAD
Kulak, Beydanur. “Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi 10/1 (June 1, 2025): 75-82. https://doi.org/10.58648/inciss.1671237.
JAMA
1.Kulak B. Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi. 2025;10:75–82.
MLA
Kulak, Beydanur. “Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma”. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, vol. 10, no. 1, June 2025, pp. 75-82, doi:10.58648/inciss.1671237.
Vancouver
1.Beydanur Kulak. Dezenformasyona Karşı Medya Okuryazarlığı: Kırgızistan’da İletişim Fakültesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi. 2025 Jun. 1;10(1):75-82. doi:10.58648/inciss.1671237