UNUTMAK VE HATIRLAMAK: MEMENTO FİLMİNDE BİREYSEL KİMLİĞİN İNŞASI

This study aims to examine how personal identity is constructed through cinematic narratives. Personal identity is a dynamic process in which individuals shape their sense of self through social, cultural, and psychological interactions. Within the complex structure of modern societies, identity is continuously reshaped and transformed through social norms, cultural values, and personal experiences. The focus of this research is Christopher Nolan’s Memento (2000), a film that, with its non-linear narrative structure, invites the viewer not only into the plot but also into the mental processes of the protagonist, Leonard. The film suggests that identity is not a fixed or unified entity but a constantly reconstructed formation shaped by past experiences, modes of remembering, and narrative configurations. This study adopts qualitative research methods, particularly textual analysis, to examine the film’s narrative structure, character construction, and thematic elements within the framework of John Locke’s theory of personal identity. Drawing on Locke’s view that continuity of self is rooted in memory, the analysis explores the determining role of memory in the construction of identity through the case of Leonard, who suffers from short-term memory loss. The findings indicate that Leonard’s effort to preserve his identity reveals a disconnection between memory and self, which the film conveys through its cyclical and reverse narrative design, allowing the audience to experience this process. Ultimately, Memento is evaluated as a powerful cinematic example that portrays the fragility, fragmentation, and narrative-based reconstruction of personal identity.

Bu çalışma, bireysel kimliğin sinemasal anlatılar aracılığıyla nasıl inşa edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bireysel kimlik, bireyin toplumsal, kültürel ve psikolojik etkileşimler yoluyla benliğini yapılandırdığı dinamik bir süreçtir. Modern toplumların karmaşık yapısı içerisinde, kimlik; toplumsal normlar, kültürel değerler ve kişisel deneyimlerin etkisiyle sürekli olarak yeniden şekillenmekte ve evrim geçirmektedir. Çalışmanın odağını Christopher Nolan’ın Memento (2000) adlı filmi oluşturmaktadır. Film, doğrusal olmayan anlatı yapısıyla izleyiciyi yalnızca olay örgüsüne değil, aynı zamanda başkarakter Leonard’ın zihinsel süreçlerine tanıklık etmeye davet eder. Bu bağlamda film, bireysel kimliğin sabit ve bütünlüklü bir yapı değil; geçmiş deneyimler, hatırlama biçimleri ve anlatı üzerinden sürekli yeniden kurulan bir oluşum olduğunu ileri sürer. Araştırmada nitel yöntem kapsamında metin çözümlemesi tekniği kullanılmış; filmin anlatı yapısı, karakter gelişimi ve tematik unsurları, John Locke’un kişisel kimlik kuramı temelinde değerlendirilmiştir. Locke’un benlik ve hafıza arasındaki süreklilik anlayışı çerçevesinde, kısa süreli hafıza kaybı yaşayan Leonard karakteri üzerinden hafızanın kimlik oluşumundaki belirleyici rolü tartışılmıştır. Çalışmanın bulguları, Leonard’ın kimliğini koruma çabasının hafıza ile benlik arasındaki kopuşları görünür kıldığını ve filmin bu süreci tersine ve döngüsel bir anlatı kurgusuyla seyirciye deneyimletmeyi amaçladığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Memento filmi bireysel kimliğin kırılgan, parçalı ve anlatı yoluyla yeniden üretilen doğasını sinemasal düzlemde güçlü bir şekilde temsil eden bir örnek olarak değerlendirilmiştir.