FORGETTİNG AND REMEMBERİNG: THE CONSTRUCTİON OF PERSONAL IDENTİTY İN MEMENTO"

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 601 - 613, 12.12.2025

Elif Kavak , Zuhal Akmeşe

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1737458

Öz

This study aims to examine how personal identity is constructed through cinematic narratives. Personal identity is a dynamic process in which individuals shape their sense of self through social, cultural, and psychological interactions. Within the complex structure of modern societies, identity is continuously reshaped and transformed through social norms, cultural values, and personal experiences.
The focus of this research is Christopher Nolan’s Memento (2000), a film that, with its non-linear narrative structure, invites the viewer not only into the plot but also into the mental processes of the protagonist, Leonard. The film suggests that identity is not a fixed or unified entity but a constantly reconstructed formation shaped by past experiences, modes of remembering, and narrative configurations.
This study adopts qualitative research methods, particularly textual analysis, to examine the film’s narrative structure, character construction, and thematic elements within the framework of John Locke’s theory of personal identity. Drawing on Locke’s view that continuity of self is rooted in memory, the analysis explores the determining role of memory in the construction of identity through the case of Leonard, who suffers from short-term memory loss.
The findings indicate that Leonard’s effort to preserve his identity reveals a disconnection between memory and self, which the film conveys through its cyclical and reverse narrative design, allowing the audience to experience this process. Ultimately, Memento is evaluated as a powerful cinematic example that portrays the fragility, fragmentation, and narrative-based reconstruction of personal identity.

Anahtar Kelimeler

Identity , Identity Formation , Evolution of Identity , John Locke , Memory , Selfhood , Memento.

UNUTMAK VE HATIRLAMAK: MEMENTO FİLMİNDE BİREYSEL KİMLİĞİN İNŞASI

Öz

Bu çalışma, bireysel kimliğin sinemasal anlatılar aracılığıyla nasıl inşa edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bireysel kimlik, bireyin toplumsal, kültürel ve psikolojik etkileşimler yoluyla benliğini yapılandırdığı dinamik bir süreçtir. Modern toplumların karmaşık yapısı içerisinde, kimlik; toplumsal normlar, kültürel değerler ve kişisel deneyimlerin etkisiyle sürekli olarak yeniden şekillenmekte ve evrim geçirmektedir.
Çalışmanın odağını Christopher Nolan’ın Memento (2000) adlı filmi oluşturmaktadır. Film, doğrusal olmayan anlatı yapısıyla izleyiciyi yalnızca olay örgüsüne değil, aynı zamanda başkarakter Leonard’ın zihinsel süreçlerine tanıklık etmeye davet eder. Bu bağlamda film, bireysel kimliğin sabit ve bütünlüklü bir yapı değil; geçmiş deneyimler, hatırlama biçimleri ve anlatı üzerinden sürekli yeniden kurulan bir oluşum olduğunu ileri sürer.
Araştırmada nitel yöntem kapsamında metin çözümlemesi tekniği kullanılmış; filmin anlatı yapısı, karakter gelişimi ve tematik unsurları, John Locke’un kişisel kimlik kuramı temelinde değerlendirilmiştir. Locke’un benlik ve hafıza arasındaki süreklilik anlayışı çerçevesinde, kısa süreli hafıza kaybı yaşayan Leonard karakteri üzerinden hafızanın kimlik oluşumundaki belirleyici rolü tartışılmıştır.
Çalışmanın bulguları, Leonard’ın kimliğini koruma çabasının hafıza ile benlik arasındaki kopuşları görünür kıldığını ve filmin bu süreci tersine ve döngüsel bir anlatı kurgusuyla seyirciye deneyimletmeyi amaçladığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Memento filmi bireysel kimliğin kırılgan, parçalı ve anlatı yoluyla yeniden üretilen doğasını sinemasal düzlemde güçlü bir şekilde temsil eden bir örnek olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kimlik , Kimlik Oluşumu , Kimliğin Evrimi , John Locke , Hafıza , Bellek , Memento.

Etik Beyan

NİF E-DERGİ kapsamında değerlendirilmek üzere göndermiş olduğumuz “Unutmak ve Hatırlamak: Memento Filminde Bireysel Kimliğin İnşası” başlıklı bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir."

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum, kuruluş veya fon sağlayıcı tarafından desteklenmemiştir.

Kaynakça

• Afroza, N. (2023, Aralık). John Locke Kişisel Kimlik Üzerine: Hafıza, Bilinç ve Endişe. Açık Erişim Kütüphane Dergisi, 10(12), 1-21. doi:10.4236/oalib.1110949
• Aşkın, M. (tarih yok). Kimlik ve Giydirilmiş Kimlikler. Dergipark, 213-220.
• Bilgin, N. (2007). Kimlik İnşaası. İzmir: Aşina Kitaplar.
• Çalıkkocaoğlu, E. (2023). Christopher Nolan Sinemasında Karmaşık Anlatı: Seymour Chatman Penceresinden Bakış. İstanbul: Işık Üniversitesi.
• Çıvgın, A. G. (2019). Locke’da Kişisel Özdeşlik: Kendilik, Bilinç ve Hafıza. Kaygı Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 374-390.
• Dalbay, R. S. (2018, 2). “Kimlik” ve “Toplumsal Kimlik” Kavramı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitsü Dergisi(31), 161-176.
• Demir, Ö. (2019). Christopher Nolan sinemasında klasik anlatı tekniklerinin kullanımı: Inception filmi örneği. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 32, 568–588. https://doi.org/10.31123/akil.617615
• Gargett, A. (2002). Nolan’s Memento, memory, and recognition. CLCWeb: Comparative Literature and Culture, 4(3), 1–9. https://docs.lib.purdue.edu/clcweb/vol4/iss3/3
• Kaçar, F. (2023). Fatih Akın'ın Filmlerin Kimlik,Ötekilik ve Göç Olgusu. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 305-320.
• Koluaçık ve Cantaş. (2022). Hareket İmajın Ötesine Geçmek Christopher Nolan Sineması. SineFilozofi Dergisi.
• Locke, J. (1992). İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme. İstanbul: Ara Yayıncılık.
• Nolan, C. (Yönetmen). (2000). Memento [Film]. Amerika Birleşik Devletleri
• Öksüzoğlu, G. (2024). Psychoanalytical Approach To Complex Narrative In Moving İmage: Nolan's Memento. Turkish Online Journal of Design Art and Communication.
• Öztürk, R. (2022). “Herkesin Kutusu” Christopher Nolan Sinemasında Öznel Bilgi Meselesi. Sinefilozofi Dergisi(Özel Sayı (4)), 155-167.
• Şimşek, S. (2002). Günümüzün Kimlik Sorunu ve Bu Sorunun Yaşandığı Temel Çatışma Eksenleri. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(3), 29-39.