MÂVERDÎ VE EL-AHKÂMU’S-SULTANİYYESİ
Öz
Klasik İslâm hukuk sisteminde kamu hukuku-özel hukuk
ayırımına yer verilmediğinden, Batı hukukunda özel ve kamu hukuku alanına giren
konular fıkıh kitaplarında “münâkehat” (aile hukuku), “muamelât” (borçlar,
ticaret ve usûl hukuku), “ukûbat” (ceza hukuku) ana bölümleri altında veya tâli
bölümler halinde ele alınıp incelenmiştir. Bununla birlikte, devletin esas
teşkilât ve idaresiyle ilgili hükümleri konu alan müstakil çalışmalar
yapılmıştır. Bu açıdan devlet başkanı, devletin esas teşkilatı, idarî, malî, kazâî
yapısı ve isleyişiyle ilgili hükümlere el-ahkâmü's-sultâniyye
denildigi gibi, bu terim, adı geçen konuları ele alan hukuk dalına ve
ilgili bazı eserlere de unvan olmuştur.
Günümüze kadar gelmiş el-Ahkâmus-sultâniyye
ismini taşıyan iki eser vardır ve her ikisi de aynı bölge ve aynı asırda
yaşamış olan iki İslâm hukukçusuna aittir. Bunlarda birisi Şâfiî hukuçu
Ebü'l-Hasen el-Mâverdî, diğeri de Hanbelî hukukçu Ebû Ya‘lâ el-Ferrâ’dır. Bu
çalışmada yeri geldikçe Ebû Ya’la’nın eseriyle bazı mukayeseler yapılmış
olmakla birlikte asıl asıl amaç Mâverdî’nin hayatı, ilmi kişiliği ve el-Ahkâmus-sultâniyye adlı eserini
tanıtılmasıdır.
Anahtar Kelimeler
Mâverdî,kamu hukuku,el-Ahkâmus-sultâniyye,kamu yönetimi,devlet
References
- Ali Haydar Ef. Dürerü’l-hükkâm şerh-i mecelleti’l-ahkâm, İstanbul 1330.
- Bağdâdi, Ahmed el-Mübarek, Mâverdî’nin el-Ahkâmu’s-sultâniyye’sinin (Kuveyt 1989) tahkikini yapan.
- Bağdâdî, Ebu Bekir Ahmed b. Ali b. Sabit, Târihu Medineti’s-selam, Beyrut 2001.
- Bilmen, Ömer Nasûhî, Büyük Tefsir Tarihi, İstanbul 1973.
- Birsin, Mehmet, Mâverdî’nin Devlet Anlayışı, Malatya 2012.
- Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail (256/869), el-Câmiu’s-Sahih, İstanbul 1992.
- Davutoğlu, Ahmet, “Devlet”, DİA, İstanbul 1994.
- Ebû Dâvud, Süleyman b. Eş’as es-Sicistanî (275/888), es-Sünen, İstanbul 1992.
- Ebû Ya’lâ, el-Ferrâ, Muhammed b. Hüseyin, el-Ahkâmu’s-sultâniyye, Beyrut 1983.
- Erkal, Mehmet “el-Ahkâmu’s-sultâniyye”, DİA, İstanbul 1988.