ALEVÎ/KIZILBÂŞ-BEKTÂŞÎ BUYRUKLARIʼNDAN HAREKETLE ve GENEL AHLÂK İLKELERİNE GÖRE TALİP, REHBER, PÎR VE MÜRŞÎD İLİŞKİLERİ

In this study; we will evaluate the mutual functioning maneuvers of suitor, guide, pir and murshid relations with reference to Commands (Buyruks) which are accepted as basic written sources of Alevi/Qizilbaschism- Bektashi and form the erkân (good manner) rules for centuries. We will examine and offer you readers for criticism the matters of Suitors’ responsibilities for belief (path) and belief leaders, the importance of pir and guide in Alevi/Qizilbasch- Bektashi communities, responsibilities of “dede” or “baba”s who are considered as senior members of path, to each other and for their suitors/dervishes. We will present to your attentions the examples from spiritual education of this sufistic path which accepted as its main target to educate individuals having love and tolerance and to reach the “insan-i kâmilʼe” namely the perfect human being as a result of spiritual stages. We will transfer to you the multiple and rich structure of erkâns (good manner) which are sustained with respect to Commands (Buyruks) that individuals belonging to Alevi/Qizilbasch- Bektashi belief showed as a reference for their behaviors for centuries and include moral principles in general. Thus, inestimable value of Commands (Buyruks) accepted as a “moral constitutional texts” in Alevi/Qizilbasch-Bektashi communities will be brough to light again.

 Bu çalışmamızda; Alevî/Kızılbâşlığın ve Bektaşîliğin temel yazılı kaynakları olarak kabul edilen ve yüzyıllardır erkân (âdâb) kurallarını şekillendiren Buyruklarʼdan hareketle talip, rehber, pîr ve mürşîd ilişkilerinin karşılıklı işleyiş ölçülerini değerlendireceğiz. Talib(ler)in inanca (yolʼa) ve inanç önderlerine karşı sorumlulukları, pîr ve mürşîdliğin Alevî/Kızılbâş-Bektaşî toplumlarındaki önemi, yol büyüğü olarak kabul edilen “dede”lerin veya ‟babaˮların birbirlerine ve taliplerine/dervîşlerine karşı sorumlukları makale de incelenip, okurların eleştirilerine sunulacaktır. Sevgiyi ve hoşgörüyü yüklenen bireyler yetiştirmeyi ve manevi aşamaların neticesinde de nefs-i kâmilʼe yani insan-ı kâmilʼe erişmeyi en temel hedef olarak kabul eden bu tasavvufi yolun manevi eğitim aşamalarından örnekleri de çalışmada araştırmacıların dikkatlerine sunulacaktır. Alevî/Kızılbâş-Bektâşî inancına mensup bireylerin (taliplerin/muhîblerin) yüzyıllardır davranışlarına referans olarak gösterdikleri ve genel anlamda âhlak ilkelerini içeren Buyruklar'dan hareketle sürdürülen erkânların çok yönlü ve zengin yapısı da bu makale çerçevesinde ortaya konulacaktır. Böylece Alevî/Kızılbâş-Bektâşî topluluklarında ‟âhlaksal içerikli anayasal metinlerˮ olarak kabul gören Buyruklarʼın, Alevî/Kızılbâş-Bektâşî toplumlarında ki paha biçilmez değerini bir kez daha gün yüzüne çıkarılmış olacaktır.