KENDİNİ ‘ÖTEKİ’NDE FARK ETMEK: BEN-ÖTEKİ İLİŞKİSİNİN FELSEFÎ UZANTILARI

‘Ben-Öteki’ ilişkisi, ilk bakışta basit ve sıradan bir ilişki gibi görünse de biraz daha yakından bakıldığında bunun öyle olmadığı, meselenin felsefi ve entelektüel bir derinliği olduğu ve çok yönlü bir boyut taşıdığı söylenebilir. Bu ilişkinin doğal bir sonucu olarak, benin kendini ötekinde fark ettiği ve açığa çıkardığı gibi öteki de kendini bende fark etmektedir. Ben-öteki ilişkisinin interaktif bir mahiyete sahip olması, her iki tarafta da bir “kendilik bilinci”nin oluşmasına yol açmaktadır. Ben ötekinin “öteki” olmasında ve öteki olarak kalmasında, öteki de, benin “ben” olmasında ve ben olarak kalmasında oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Ben-öteki ilişkisi, ancak diyalojik ve diyalektik bir tarzda açığa çıkabilir ve verimli bir sürece dönüşebilir. Bu ilişki bir monoloğa dönüştüğünde orada hem ben, hem de ötekinin otantikliği (kendine özgülüğü) sarsılır ve bu durumda “ötekileştirme” devreye girer. Ötekileştirmenin olduğu yerde ise, benin ve ötekinin varlığı ciddi bir gerilime ve soruna dönüşür. Bu çalışma, ben ile öteki arasındaki ilişki, benin ötekini, ötekinin de beni dönüştürmesi, bu dönüşüm esnasında ben ve ötekinin yetkinleşmesi, benin kendini ötekinden hareketle tanımlaması, ötekinde fark etmesi veya ötekinin kendini bende fark etmesi, bu fark edişin felsefi ve düşünsel yansımaları üzerinde durmaktadır.