KAMUDA SEKTÖRÜNDE YOLSUZLUK RİSKİNİ ÖNLEYİCİ BİR ARAÇ OLARAK İÇ KONTROL SİSTEMİ
Abstract
Modern kamu yönetimi sistemi; etkili ve verimli kaynak kullanımı, stratejik
plana dayalı yönetim sistemi, performans esaslı bütçeleme, saydamlık, hesap
verilebilirlik, liyakat esaslı personel rejimi gibi kavramlarla kendi
felsefesini oluşturmuştur. Bu felsefe; görev, yetki ve sorumlulukların net bir
şekilde belirlendiği bir yönetim öngörmüş; raporlama sistemlerinin, bilgi
teknolojilerinin, analiz ve yorumlama tekniklerinin ön plana çıkarıldığı;
yöneticiye güvenle karar alma ve uygulama imkânı sağlamayı hedefleyen
mekanizmalar yaratmıştır. Temelleri özel sektöre dayanan iç kontrol, modern
kamu yönetimi sistemine dâhil olarak, ihtiyaçlara göre güncellenebilen dinamik
yapısı ile günümüzdeki şekline kavuşmuştur. Yolsuzlukların engellenebilmesi,
kamusal ihtiyaçların belirlenerek kaynakların planlı bir şekilde bu alanlara
kanalize edilebilmesi, riskli alanların tespit edilerek yönetilmesi ve idarenin
kamuoyu önündeki imajı, etkin bir şekilde işleyen iç kontrol sisteminin
kazanımlarıdır.
Bu çalışmada, COSO modelini esas alan iç kontrol sisteminin yolsuzluk
suçlarının önlenmesindeki etkileri anlatılmaya çalışılmıştır. Literatür
taraması yapılarak, iç kontrol ve yolsuzluk suçları arasındaki ters yönlü
ilişki ele alınmıştır. Geleneksel denetim sistemlerinin eksikliklerinden
kaynaklanan finansal ve yönetsel skandallar, tarihsel örneklerle ele alınarak;
yolsuzluk riski taşıyan alanların, iç denetim, raporlama, kontrol, iletişim,
liyakat esaslı personel rejimi, saydamlık, hesap verebilirlik, etik ilkeler ve
bilgi yönetimi sistemleri gibi mekanizmalarla; nasıl ıslah edilebilecekleri
üzerinde durulmuştur. Modern kamu yönetimi sistemi içerisinde iç kontrolün
içselleştirilememesi, bu konuda farkındalık yaratılamaması ve geleneksel
yönetim anlayışının evirilememesinin; iç kontrolün etkinliği ve işlerliğinin
önündeki en temel sorunlar olduğuna dikkat çekilerek; bu sorunların nasıl
bertaraf edilebilecekleri konusunda birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Keywords
References
- Adaman, F. ve A., Çarkoğlu, “Hanehalkı Gözünden Türkiye’de Yolsuzluğun Nedenleri ve Önlenmesine İlişkin Öneriler”, İstanbul: TESEV Yayınları, 2001, No:24.
- Akçay, Selçuk, “Yolsuzlukla Mücadele: Dünya Bankasının Rolü”, Amme İdaresi Dergisi, 2004/37 (3).
- Akyel, Recai, “Türkiye’de İç Kontrol Kavramı, Unsurları ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi”, Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 2010/17 (1), Manisa.
- Algan, N., B., Gül, vd., “Toplumsal Bir Mesele Olarak Yolsuzluk ve Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği, The Relationship Between Corruption and Economic Growth as a Social Issue: A Case Study on Turkey”, International Conference on Eurasian Economies, 2014.
- Baldemir E., H. Özkoç, Ö. İşçi, “MIMIC Model ve Yolsuzluk Üzerine Türkiye Uygulaması”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2009/24 (2).
- Biber, Nizamettin, “Yolsuzluğun Kısa Tarihi”, 22 Aralık 2013 tarihli Milliyet Gazetesi.
- Bulut, Ersin, “Bataklığı Kurutmak Mı, Sinekleri Öldürmek Mi?”, TİDE 2013 COSO Sunumu.
- Çatıkkaş Ö., M. Okur, İ. Balkan, “Bankalarda Denetim Komitesi Uygulaması”, Türkiye Bankalar Birliği, Eylül 2012 (287) Çulpan, Refik, “Bürokratik Sistemin Yozlaşması”, Türk Sosyal Bilimler Derneği tarafından düzenlenen I. Ulusal Sosyal Bilimler Semineri Bildirisi, Ankara 1980.
- Daşcıoğlu, Kemal, “Osmanlı Döneminde Rüşvet ve Sahtekârlık Suçları ve Bunlara Verilen Cezalar Üzerine Bazı Belgeler”, Sayıştay Dergisi, Ankara 2005 (59).
- Ehrlich Isaac, Francis T. Lui, “Bureaucratic Corruption and Endogenous Economic Growth”, Journal of Political Economy, 1999 (Sayı 107).