HİPODERMİK İĞNE MODELİ BAĞLAMINDA NAZİ PROPAGANDASININ WALT DİSNEY ÇİZGİ FİLMLERİNDE ELEŞTİRİSİ
Öz
Çizgi filmler, 2. Dünya Savaşında Müttefik Devletler Bloğu'nda yer alan Amerika Birleşik Devletleri tarafından, Nazi Almanyası'na karşı propaganda aracı olarak kullanıldı.Bu amaçla,ABD'nin en popüler medya şirketi olan Walt Disney, Amerikan propagandasında aktif olarak rol aldı. Bu süreçte Walt Disney çizgi filmlerinde Nazilerin Alman halkını tıpkı Harold Lasswell’in Hipodermik İğne Modeli’n de belirttiği gibi propaganda yoluyla etkilediği anlatıldı. Nitekim,çizgi filmler Alman halkının zihinlerinin tamamen Nazilerin kontrolü altına girdiğini vurguladı. Bu çalışmada, Listverse'nin belirlediği en ünlü 10 Nazi karşıtı Walt Disney yapımı çizgi film içerisinden amaçlı örneklem metodu kullanılarak belirlenen üç çizgi filminde,ABD propagandasının Harold Lasswell'in Hipodermik İğne Modeli bağlamında Nazileri ne yönde sunduğu incelendi. Çalışma kapsamında incelenen çizgi filmler,nitel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan göstergebilimsel analiz metodu kullanılarak, Fransız Dil Bilimci Roland Barthes'ın düzanlam (detonation) ve yananlam (connotation) boyutunda analiz edildi. Elde edilen bulgular ışığında, propaganda amaçlı kullanılan çizgi filmlerde; Nazilerin kitle iletişim araçlarını etkin bir şekilde kullanarak Alman halkı üzerinde tahakküm kurduğu ve nihayetinde propagandanın etkisiyle Almanların Hitler’in her dediğini yaptığı ortaya çıkarıldı.
Anahtar Kelimeler
References
- Akarcalı, S. (2003). İkinci Dünya Savaşında İletişim ve Propaganda.Ankara: İmaj Yayınevi.
- Ay, T. S.,& Korkmaz, Ç., Sosyal Bilgiler Programında Yer Alan Değerler ve Kültürel Öğeler Bağlamında “Küçük Hezarfen” Çizgi Filmi.Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 2017, 8(2), 49-62.
- Aziz, A. (2007). Siyasal İletişim. 2. Baskı. Ankara:Nobel Yayın Dağıtım.
- Barthes, R. (2016a).Göstergebilimsel Serüven.(M. Rifat, S. Rifat. Çev.). 8. Baskı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Barthes, R. (2016b). S/Z., S. Öztürk Kasar, Çev., İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Barthes, R. (2017).Görüntünün Retoriği, Sanat ve Müzik.(A.Koş, Ö.Albayrak,Çev.). 2. Baskı. İstanbul, Yapı Kredi Yayınları.
- Caplan, J. (2017). Hitler Almanyası 1933-1945.(İ. Erman, Çev.). İstanbul: İnkılap Yayınları.
- Çakı, C., Nazi Almanyası Etkisindeki İtalyan Sosyal Cumhuriyeti'nin Propaganda Posterleri Üzerine İnceleme. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 2018a, 11 (2), 252-272.
- Çakı, C., Mitinglerin Propagandadaki Rolü: Nürnberg Mitingleri'ne Ait Fotoğrafların Göstergebilimsel Analizi. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 2018b, 5(1), 59-79.
- Çakı, C., İkinci Dünya Savaşı’ndaki Propaganda Savaşlarında Çizgi Filmin Rolü: Nazi Almanyası ve Amerika Birleşik Devletleri Üzerine İnceleme. Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları E-Dergisi, 2018c, 1(2), 51-63.