ŞEYHÜLİSLAM YAHYA EFENDİ DİVANINDAKİ BAHARİYELER ÜZERİNE BİR İNCELEME
Abstract
Aşkı
ve gençliği temsil eden bahar, klasik edebiyatta çokça işlenen konulardan biri
olmuştur. Baharı konu edinen bu türe bahariye, bahar-nâme ve rebiiyye adları
verilmekle birlikte tür, daha çok bahariye adı ile anılmaktadır. Bahariyeler,
kasidelerde ana konuya geçişi sağlayan nesip bölümlerinin konusunu oluşturduğu
gibi gazel veya farklı nazım şekilleri ile müstakil olarak da yazılmışlardır. Bahariyelerde
bahara ait unsurlar, baharın gelmesi ile tabiatta meydana gelen değişikler ile
bu değişikliklerin insan üzerindeki etkileri dile getirilmektedir. XVII.
yüzyılın önemli şâirlerinden Şeyhülislâm Yahya Efendi, divanında bahar konusunu
zengin bir muhayyile ile işlemiştir. Bu çalışmada Şeyhülislam Yahya Efendi
divanında bahariye özelliği taşıyan 1’i kaside, 9’u gazel olmak üzere toplamda
10 adet şiiri, türün özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Şâirin;
baharın gelişi, tabiatın canlanması, baharın insan üzerindeki etkilerini canlı
tasvirlerle ve sanatlı bir üslupla ele alarak bahariye türüne güzel örnekler
verdiği görülmüştür.
Keywords
Klasik Türk edebiyatı, bahariye, bahar, Şeyhülislam Yahya Efendi
References
- Akkuş, M. (2006). Klasik Türk Şiirinin Anlam Dünyası Edebi Türler ve Tarzlar. Erzurum: Fenomen Yayınları.
- Canım, R. (2012). Divan Edebiyatında Türler. (3. Baskı). Ankara: Grafiker Yayınları.
- Kavruk H. (2001). Şeyhülislam Yahya Divanı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Kurnaz, C. (1991). “Bahar”. TDVİA İstanbul c. IV https://islamansiklopedisi.org.tr/bahar--edebiyat
- Mermer A., Alıcı L., Eflatun M., Bayram Y., Keskin N. K. (2008). Eski Türk Edebiyatına Giriş. (3. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
- Onay, A. T. (2013). Açıklamalı Divan Şiiri Sözlüğü Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı. Ankara: Berikan Yayıncılık.
- Üst, S. (2014). Bâkî ve Nef’î’ye Ait İki Bahariye’nin Karşılaştırılması. International Journal of Languages’ Education and Teaching. Volume 2. http://ijlet.com/Makaleler/266382150_10.%20135-149%20Sibel%20%C3%9Cst.pdf