İRAN’DA KAÇAR HANEDAN DÖNEMİ DEVLET VE ULEMA İLİŞKİSİ (1775-1925)

The Shia scholars (Ulema), who seized power in 1979 with the İranian revolution, tried to distance themselves from politics by denying the legitimacy of any state for a long time. The establishment of the Safavid Empire and the declaration of the Shia sect by the state marked the beginning of a new era for the Shia Ulema. Until this period, they tried to create a new political Fiqh of the Shia, being the Shia who stayed away from politics. However, in the new theories produced by the Ulema, they gave no political authority to the Ulema. Just as in Sunni Fiqh, they claimed that the sultan, who provides security, is preferred to no the sultan to the society living in insecurity, and supports the state. However, during the Qajars period, the Ulema sought competition with the state in order to influence society and play an effective role.

İran’ın 1979 devrimi ile iktidarı ele geçiren Şia uleması, bu dönemden önceherhangi bir devletin meşruluğunu reddederek kendilerini siyasetten uzak tutmaya çalışmışlardı. Safevi imparatorluğunun kurulması ve Şia mezhebinin devlet tarafından resmi mezhep ilan edilmesi, Şia uleması için yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. Bu döneme dek siyasetten uzak duran Şia uleması, Şia mezhebinin yeni bir siyasi fıkıh sahibi olması için yeni teoriler ortaya koymaya gayret etmişlerdi. Ancak ulema tarafından üretilen yeni teorilerde ulemanın kendilerine siyasi yetki tanımamışlardı. Sadece Sünni fıkıhta olduğu gibi, sultanın sayesinde emniyetin sağlandığı bir toplum, sultanı olmayıp emniyetsizlik içinde yaşayan topluma tercih edilip devletin meşruluğu konusunda şerri bir hüküm olduğuna dair iddialarını ileri sürdüler. Ancak ulema, Kaçarlar döneminde, modernleşen toplumda etkili bir şekilde rol oynamak amacıyla, devlet ile rekabet arayışına girdiler.
Bu çalışmada, Kaçar döneminde ulemanın toplumsal rolleri açıklanarak, devlet tarafından yapılan modern reformlar nedeniyle ulemanın gelir ve toplumsal sermayelerinin nasıl etkilendiği gösterilmeye çalışıldı. Ayrıca yapılan modern reformlar, ulema ile devlet arasındakiilişkinin rekabete dönüşümü ve modern İran siyasetinde ulemanın değişen rolü incelendi.