Uluslararası İletişimin Bir Enstrümanı Olarak Kültür Emperyalizmi: +90 YouTube Kanalı Üzerine Bir Analiz

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 23, 653 - 674, 30.12.2025

Hacı Hasan Saf

https://doi.org/10.56133/intermedia.1739597

Öz

Bir ya da birkaç şehirde yürütülen basın-yayın faaliyetleri, bir ülkenin tamamını kapsayacak şekilde ulusal düzeylere taşınmıştır. İletişim teknolojilerindeki, ekonomik, yasal ve sosyo-politik gelişmeler ise ulusal basın-yayın kuruluşlarının uluslararası düzeyde çalışmalar gerçekleştirmesini sağlamıştır. Uluslararası yayınlar başlarda genel-geçer bir dil olan İngilizce yapılsa da sonralardan bu yayın süreci daha da özelleştirilerek ülke bazlı sürdürülmüş ve yayın yapılan ülkenin dilinde gerçekleştirilmiştir. Kamu diplomasisi, ikna ve manipülasyon gibi amaçlar taşıyan bu iletişim faaliyetleri üzerine birçok araştırma yapılmıştır. Genel olarak gelişmiş ve askeri, sosyo-ekonomik, teknolojik ile siyasi alanlardaki güçlü ülkelerin kendilerinden zayıf ülkeler üzerindeki hakimiyeti olarak görülen uluslararası iletişim faaliyetleri üzerine en kapsayıcı ve sistematik yaklaşım Schiller tarafından ortaya atılmıştır. Kültür emperyalizmi kavramı ile Schiller, büyük medya şirketlerinin uluslararası iletişim ile edebiyat, film, televizyon, çevrimiçi oyunlar ve müzik gibi medya ürünlerini kullanarak ikna, manipülasyon ve asimilasyon süreci yürüttüğünü savunmuştur. Böylesi bir durumda uluslararası iletişimin bir enstrümanı olarak kültür emperyalizminin incelenmesi elzemdir. Çalışmada uluslararası iletişimin bir enstrümanı olarak kültür emperyalizminin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Türkiye’de Türkçe yayın yapan +90 YouTube kanalı ele alınmıştır. Kanaldaki bütün içerikler araştırma evrenini, 2024 yılı araştırma sınırlılıkları, 2024 yılı içerisinde yayınlanan 157 içerik ise çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma yöntemi olarak niteliksel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Yürütülen içerik analizi sonrasında stratejik örnekleme yöntemi ile ele alınan 17 içerik tekrar nitel içerik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Analiz sonucunda kültür emperyalizmi kavramıyla açıklanan birçok durumun +90 YouTube kanalı ile karşımıza çıktığı görülmüştür. Batılı ülkeler olan İngiltere, Fransa ve Almanya’nın siyasal kurumlarının ortaklaşa kurdukları Youtube kanalının (+90), Türkiye’de Türkçe içeriklerle kültür emperyalizminin temsilcisi olarak faaliyetlerini sürdürdüğü saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Uluslararası İletişim , Kültür Emperyalizmi , +90 YouTube Kanalı , İçerik Analizi , Stratejik Örnekleme

Cultural Imperialism as an Instrument of International Communication: An Analysis of the +90 YouTube Channel

Öz

Press and publication activities carried out in one or a few cities have been moved to national levels to cover the entire country. Economic, legal and socio-political developments in communication technologies have enabled national press and publication organizations to carry out work at an international level. Although international publications were initially made in English, which was a common language, later this publication process was made more specific and country-based and was carried out in the language of the country where the publication was made. Many studies have been conducted on these communication activities, which have purposes such as public diplomacy, persuasion and manipulation. The most comprehensive and systematic approach to international communication activities, which are generally seen as the dominance of developed and powerful countries in the military, socio-economic, technological and political fields over weaker countries, was put forward by Schiller. With the concept of cultural imperialism, Schiller argued that large media companies carry out persuasion, manipulation and assimilation processes by using media products such as literature, film, television, online games and music in international communication. In such a case, it is essential to examine cultural imperialism as an instrument of international communication. The aim of the study is to examine cultural imperialism as an instrument of international communication. The +90 YouTube channel broadcasting in Turkish in Turkey was examined in the study. All content on the channel constitutes the research universe, the research limitations of 2024, and the 157 contents published in 2024 constitutes the sample of the study. The qualitative content analysis method was used as the research method. After the content analysis conducted, 17 contents that were addressed with the strategic sampling method were examined again with the qualitative content analysis method. As a result of the analysis, it was seen that many situations explained with the concept of cultural imperialism were encountered with the +90 YouTube channel. It was determined that the YouTube channel (+90), jointly established by the political institutions of the Western countries of England, France and Germany, continues its activities as a representative of cultural imperialism in Turkey with Turkish content.

Anahtar Kelimeler

International Communication , Cultural Imperialism , +90 YouTube Channel , Content Analysis , Strategic Sampling

Kaynakça

• +90. (2024a, Ocak 25). Hollanda'nın ötenazi tartışması. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=7EaLV4TU1ho, Erişim Tarihi: 05.03.2025.
• +90. (2024b, Şubat 18). Güney Kore'nin nüfus krizi: Doğum oranı neden düşüyor? YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=TDPbedrZjS0, Erişim Tarihi: 04.03.2025.
• +90. (2024c, Mart 15). İşçi aranıyor | Japonya'da doğum oranlarında rekor düşüş. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=4APfaXXMf6Y, Erişim Tarihi: 05.03.2025.
• +90. (2024d). Ötanazi bir özgürlük mü? | “Hem ölmek hem yaşamak istiyorum.”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=LWS3aOOEl3E, Erişim Tarihi: 06.03.2025.
• +90. (2024e, Şubat 2). Japonya'nın kiralık sevgilileri | “İyi vakit geçirdiğim sürece umrumda değil”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=Ketl97doOj4, Erişim Tarihi: 05.05.2025.
• +90. (2024f, Şubat 2). 30 yaşında ailesiyle yaşayan erkekler | “Yalnız yaşamak konfordan vazgeçmek demek”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=TL_cT1Mm0Xc, Erişim Tarihi: 05.03.2025.
• +90. (2024g, Mart 1). Gitmek mi, kalmak mı? Taşrada genç olmak | “Kalsak iş yok, gitsek şartlar zor”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=vspZkeEg8Ko, Erişim Tarihi: 05.05.2025.
• +90. (2024h, Ağustos 28). İstanbul'da karavanda yaşamak | “Son yıllarda karavana talep inanılmaz arttı”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=EQEY6gX4Ey0, Erişim Tarihi: 05.04.2025.
• +90. (2024i, Mayıs 18). Kadıköy'de punk gençliği: “Punk zaten benim içimdeymiş”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=NCkzMM07z2E, Erişim Tarihi: 03.04.2025.
• +90. (2024j, Eylül 15). Sürtük utandırma nedir? I Slut-shaming I “İyi kız-kötü kız” ikilemi. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=kgkBq3L5eS0, Erişim Tarihi: 06.03.2025.
• +90. (2024k, Eki 19). Sosyal medya çocuklara yasaklanmalı mı? YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=esIU2Zz_JzA, Erişim Tarihi: 07.03.2025.
• +90. (2024l, Kasım 12). Alışveriş bağımlılığı: “Hasretini çektiğin birine kavuşma gibi”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=YC5VM-8TMKE, Erişim Tarihi: 07.04.2025.
• +90. (2024m, Temmuz 12). Üniversiteyi bırakanlar | “Üniversite okumak artık lüks”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=iMb3Lx9K0EA, Erişim Tarihi: 05.03.2025.
• +90. (2024n, Aralık 14). Deizm nedir ve deistlerin sayısı artıyor mu? YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=Myix94VSkvE, Erişim Tarihi: 05.04.2025.
• +90. (2024o, Ağustos 16). Başörtüsünü çıkaranlar anlatıyor: “O gün bugündür görünmezim”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=pLq_8wXUKZU, Erişim Tarihi: 04.03.2025.
• +90. (2024p, Kasım 25). Oyun oynayarak para kazanmak mümkün mü? . YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=_dA59qz_kns , Erişim Tarihi: 05.05.2025.
• +90. (2024r, Mart 20). Apartman üniversiteleri: “Diploma, iş garantisi vermiyor”. YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=ejAaH-5P1u0, Erişim Tarihi: 05.04.2025.
• Allen, M. (2017). The SAGE encyclopedia of communication research methods. NY: SAGE Publications Inc.
• Baldwin, R. (2016). The great convergence: Information technology and the New globalization. MA: Harvard University Press.
• Berelson, B. (1952). Content analysis in communication research. Cambridge: Free Press.
• Boyd-Barret, O. (1977). Boyd-Barrett, O. (1977). Media imperialism: towards an international framework for the analysis of media systems. Edward Arnold. NY: Edward Arnold.
• Boyd-Barret, O. (2015). Boyd-Barret, O. (2015). Media Imperialism: Continuity and Change. . NY: SAGE Publications Ltd.
• Boyd-Barret, O. (2016). Redefining the Field in Media Imperialism. NY: SAGE Publications Ltd.
• Cho, J., & Lee, E. (2014). Reducing confusion about grounded theory and qualitative content analysis: Similarities and differences. The Qualitative Report, 1–20.
• Chomsky, N. (1969). American power and the new mandarins. NY: The New Press.
• Curan, J., & Park, M. (2005). Beyond globalisation in de-westernising studies. NY: Routledge.
• Dağtaş, E., & Yıldırım, O. (2018). Kültürel Emperyalizm Çerçevesinde Tüketim Pratiklerinin Türkiye Basınındaki Yansımalarının Çözümlenmesi: 24 Kasım 2017 “Kara Cuma” Örneği*. Global Media Journal TR Edition, 9(17), 96-127.
• Dorfman, A., & Mattelart, A. (1971). How to read donald duck: imperialist ideology in the disney comic. Paris: International General.
• Drysen, E. (2016). A critical examination of cultural imperialism and its impact on global communication today. Media, Culture and Society, 23(3), 81-89.
• Erdoğan, İ. (2011). İletişimi Anlamak. İstanbul: Erk Yayınları.
• Fejes, F. (1981). Media imperialism: an Aassessment. Media, Culture and Society, 3(3), 281-289.
• Frank, A. (1967). Capitalism and underdevelopment in latin america: historical studies of chile and brasil. Chiago: Monthly Review Press.
• Frederick, H. H. (1993). Global Communication and International Relations. California: Wadsworth Publising Company.
• Galtung, J. (1971). A structural theory of imperialism. Journal of Peace Research, 8(2), 81-117.
• Gilbao, E. (2005). The CNN effect: The search for a communication theory of international relations. Political communication, 22(1), 27-44.
• Glaser, B., & Strauss, A. (1967). The discovery of grounded theory: strategies for qualitative research. Zurich: Aldine de Gruyter.
• Karaduman, M. (2019). Uluslararası Haber Akışı ve Medya Düzeni Bağlamında; Türkiye’de Yayın Yapan Uluslararası Medya Kuruluşları. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 32, 465-484.
• Keser, E. (2024). Kültürel Emperyalizm Bağlamında Yeni Dijital Sömürgecilik Uygulamaları: GeForce NOW ve Game Pass. Bilim Armonisi, 7(1), 135-153.
• Kracauer, S. (1952). The challenge of qualitative content analysis. Public Opinion Quarterly(16), 631–642.
• Kraidy, M. (2005). Hybridity, or the cultural logic of globalization. Pekin: Temple University Press.
• Krippendorff, K. (1989). Content analysis. Oxford: Oxford University Press.
• Kroes, R. (1999). The american on western europe: americanization and westernization in transatlantic perspective. Berlin: German Historical Institute.
• Lawrence, F. (2019). La guerra futura. Un estudio sobre el pasado y el presente. Barcelona: Critica.
• Lee, C. (1980). Media imperialism reconsidered. NY: Sage.
• Mason, J. (2002). Qualitative researching. NY: Sage Publications Ltd.
• Maxwell, R. (2003). Maxwell, R. (2003). Herbert Schiller. MA: Rowman and Littlefield.
• Mayring, P. (2004). Qualitative content analysis. A Companion to Qualitative Research(1), 159-176.
• McPhail, T. (1987). Electronic colonialism: the future of international broadcasting and communication. Sage library of social research(126), 18-43.
• Mowlana, H. (2016). The Role of Media in Contemporary International Relations: Culture and Politics at The Crossroads. Journal of Multicultural Discourses, 11(1), 84-96.
• Özdemir, N., & Akpınar, B. (2022). Kültürel Emperyalizm ve ‘Yeni Medya’: Türk Toplumunda Kore Kültürü Örneği. Olgu Journal of Sociology, 1(1), 20-26.
• Özel, M. (2019). Kültür emperyalizmi bağlamında Türkiye’de Cadılar Bayramı. Journal of Anadolu Bil Vocational School of Higher Education, 14(54), 75-92.
• Paris, R. (2019). Can middle powers save the liberal world order? NY: Chatham House.
• Phipss, P. (2012). Neocolonialism. NY: SAGE Publications.
• Sandelowski, M. (2000). Focus on research methods whatever happened to qualitative description? Research in Nursing & Health(23), 334–340.
• Schiller, H. (1970). Mass communications and American empire. London, 1970: Augustus M. Kelley.
• Schiller, H. (1976). Communication and cultural domination. ME: ME Sharpe.
• Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. NY: SAGE Publishing Inc.
• Silverman, D. (2017). Doing qualitative research. NY: Sage Publications.
• Strauss, J., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: grounded theory procedures and techniques. NY: Sage.