Akademik Erteleme Davranışında Öz Eleştirinin Rolü

Year 2025, Volume: 11 Issue: 2, 235 - 251, 28.12.2025

Seyfettin Yılmaz , Fatih Yenel , Nuri Berk Güngör , Serkan Kurtipek

https://izlik.org/JA67YZ94MJ

Abstract

Araştırmanın amacı, spor bilimleri alanında lisans eğitimi alan öğrencilerin öz eleştiri düzeylerinin akademik erteleme davranışına etkisini belirlemektir. Bu kapsamda araştırmanın çalışma grubunu; üç farklı kamu üniversitesinin 2023-2024 akademik yılının bahar döneminde Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim görmekte olan 160’ı (%39,6) kadın, 244’ü (%60,4) erkek olmak üzere 404 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Thompson & Zuroff (2004) tarafından geliştirilip Öngen (2006) tarafından uyarlanan “Öz Eleştiri Ölçeği” ile Tuckman (1991) tarafından geliştirilen Özer, Saçkes & Tuckman’ın (2013) uyarladığı “Akademik Erteleme Ölçeği” kullanılmıştır. Elde edilen bulgular dikkate alındığında katılımcıların öz eleştiri (X̄=2.93) ve akademik erteleme (X̄=2.97) düzeylerinin ortalama bir seviyede olduğu ifade edilebilir. Katılımcıların cinsiyet, bölüm, sınıf düzeyi ve not ortalamaları ile öz eleştiri ve akademik erteleme davranışları arasında anlamlı bir farklılığın bulunmadığı belirlenmiştir. Buna ek olarak; karşılaştırmalı ve içsel öz eleştiri ile akademik erteleme arasında anlamlı bir ilişkinin (p<0.01, r1=-0.32; p<0.01, r2=0.20) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca; karşılaştırmalı ve içsel öz eleştirinin %11 oranında akademik erteleme davranışını açıklama gücüne sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu noktadan hareketle, akademik erteleme davranışını azaltabilmek adına bireylere öz eleştiri beceri kazandıracak farkındalık etkinliklerinin akademik dönemler süresince planlanması önerilmektedir.

Keywords

Öz eleştiri , Akademik erteleme , Öğrenci , Spor

The Role of Self-Criticism in Academic Procrastination Behavior

https://izlik.org/JA67YZ94MJ

Abstract

The aim of the study is to determine the effect of self-criticism levels of undergraduate students in the field of sport sciences on academic procrastination behavior. In this context, the study group of the research consisted of 404 students, 160 (39.6%) female and 244 (60.4%) male, who were studying at the Faculties of Sport Sciences in the spring semester of the 2023-2024 academic year of three different public universities. “Self-Criticism Scale” developed by Thompson & Zuroff (2004) and adapted by Öngen (2006) and ‘Academic Procrastination Scale’ developed by Tuckman (1991) and adapted by Özer, Saçkes & Tuckman (2013) were used as data collection tools. Considering the findings, it can be stated that the self-criticism (X̄=2.93) and academic procrastination (X̄=2.97) levels of the participants are at an average level. It was determined that there was no significant difference between the participants' gender, department, grade level and grade point average and their self-criticism and academic procrastination behaviors. In addition, it was determined that there was a significant relationship between comparative and intrinsic self-criticism and academic procrastination (p<0.01, r1=-0.32; p<0.01, r2=0.20). In addition, it was concluded that comparative and intrinsic self-criticism have the power to explain 11% of academic procrastination behavior. From this point of view, it is recommended that awareness activities that will provide individuals with self-criticism skills should be planned during academic semesters in order to reduce academic procrastination behavior.

Keywords

Self-criticism , Academic procrastination , Student , Sport

References

• Aydoğan, D., Özbay Y. (2008). Akademik erteleme davranışının benlik saygısı, durumluluk kaygi ve öz-yeterlik ile açıklanabilirliği. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(3), 1-9.
• Balkis, M., Duru, E. (2009). Academic procrastination and its psychological predictors: A Turkish university sample. Journal of Social and Clinical Psychology, 28(6), 673-691.
• Blatt, S. J. D'Afflitti, J. P. ve Quinlan, D. M. (1976). Experiences of depression in normal young adults. Journal of Abnormal psychology, 85(4), 383-389.
• Bulut, R. (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının akademik erteleme davranışlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
• Burka, J. B., & Yuen, L. M. (1983). Procrastination: Why do you do it, what to do about it. Addison-Wesley Publishing Company.
• Cassady, J. C., Pierson, E. E., & Starling, J. M. (2019, February). Predicting student depression with measures of general and academic anxieties. In Frontiers in Education (Vol.4, p. 11). Frontiers Media SA.
• Chang, E. C. (2008). Self-criticism and self-enhancement: Theory, research, and clinical implications. Washington, DC: American Psychological Association.
• Cohen, J., Gelfand, M., & Spector, P. (2018). The relationship between self-criticism, procrastination, and academic success. Journal of Educational Psychology, 110(4), 567-574.
• Çakıcı, D. Ç. (2003). Lise ve üniversite öğrencilerinde genel erteleme ve akademik erteleme davranışının incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri
• Enstitüsü].https://www.proquest.com/dissertations-theses/lise-ve-universiteöğrencilerindegenel- erteleme/docview/3073250688/se-2.
• Dursun, İ. E., Ataç, İ., & Yüksel, S. (2024). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeyleri ile sosyal ve akademik yeterlik algıları arasındaki ilişkilerin İncelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (40), 253-264.
• Ertan Düzgün, D. (2022). Üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ve akademik erteleme davranışları ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ufuk Üniversitesi, Ankara.
• Flett, G. L., & Hewitt, P. L. (2002). Perfectionism and maladjustment: An overview of theoretical, definitional, and treatment issues. Journal of Clinical Psychology, 58(5), 455-468.
• George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson
• Gilbert, P., & Irons, C. (2005). Perfectionism and self-criticism: The assessment and treatment of these in the context of chronic depression. Cognitive and Behavioral Practice, 12(3), 171-177.
• Grecco, P. R. (1984). A cognitive-behavioral assessment of problematic academic procrastination: development of a procrastination self- statement inventory. Unpublished PHD, California School of Professional Psychology Fresno.
• Güner, T. A., Demir, İ., & Erdem, S. (2022). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı ile akademik öz yeterlik ve yalnızlık arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(3), 508-518.
• Hewitt, P. L., & Flett, G. L. (1991). Perfectionism in the self and social contexts: Conceptualization, assessment, and association with psychopathology. Journal of Personality and Social Psychology, 60(3), 456-470.
• Kandemir, M. (2010). Akademik erteleme davranışını açıklayıcı bir model [Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara].
• Kandemir, M. (2014a). The predictors of academic procrastination: Responsibility, attributional styles regarding success/failure, and beliefs in academic self-efficacy. Education and Science, 39(171), 99-114.
• Kandemir, M. (2014b). Predictors of academic procrastination: Coping with stress, internet addiction and academic motivation. World Applied Sciences Journal, 32(5), 930-938. doi: 10.5829/idosi.wasj.2014.32.05.60
• Karasar, N. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Khan, M. J., Arif, H., Noor, S., & Muneer, S. (2014). Academic procrastination among male and female university and college students. FWU Journal of Social Sciences, 8(2), 65-70.
• Klingsieck, K. B. (2013). Procrastination and performance. European Journal of Psychological Assessment, 29(1), 39-46.
• Kopala-Sibley, D. C., Mongrain, M. ve Zuroff, D. C. (2013). A lifespan perspective on dependency and self-criticism: Age-related differences from 18 to 59. Journal of Adult Development, 20(3), 126–141. https://doi.org/10.1007/s10804-013-9163-9.
• Lee, E. (2005). The Relationship of Motivation and Flow Experience to A cademic Procrastination in University Students. The Journal of Genetic Psychology: Research and Theory on Human Development, 166(1), 5-15.
• Lee, M. H. (2015). What Predicts Your Grade Better? (Correlates of Academic Procrastination, Self-Efficacy and Explanatory Style with Academic Performance). Weber Psychiatry & Psychology, 1(2), 177-194.
• Odacı, H. ve Kaya, F. (2019). Mükemmeliyetçilik ve umutsuzluğun akademik erteleme davranışı üzerindeki rolü: üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 43-51.
• Öngen, D. E. (2006). The relationships between self-criticism, submissive behavior and depression among Turkish adolescents. Personality and Individual Differences, 41(5), 793-800.
• Patton, M. Q. (2005). Qualitative Research. New York: John Wiley & Sons, Ltd.
• Pychyl, T. A. (2013). Procrastination and the personality of procrastinators. International Journal of Behavioral Development, 37(4), 346-357.
• Schouwenburg, H. C. (2004). Procrastination and performance. Applied Psychology, 52(3), 433-452.
• Sepehrian, F., & Lotf, J. J. (2011). The effects of coping style and gender on academic procrastination among university students. Journal of Basic and Applied Scientific Research, 1(12), 2987-2993.