İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi

Ufuk Atmaca; Yunus Yılmaz; Ramazan Bekar

doi:10.17679/inuefd.1689600

EN TR

Examination of the Support Education Program for Individuals with Hearing Impairment According to Taxonomies

Abstract

Support education services for deaf and hard of hearing children in Turkey are provided within the school the student attends, and outside of school at special education and rehabilitation centers. The process of special education support services in these institutions is carried out through the “Support Education Program for Individuals with Hearing Impairments” prepared by the Ministry of National Education. This program, consisting of seven modules and 179 learning outcomes, has been examined using taxonomies specific to cognitive, affective, and psychomotor learning areas. Findings obtained through document analysis show that 78.21% of the learning outcomes are in the cognitive area, 13.40% in the psychomotor area, and 8.37% in the affective area. Based on this distribution according to learning areas, it can be stated that the strengths of the program are the opportunity for individualized education thanks to its modular structure and its focus on application and analysis skills in the cognitive area. Among the weaknesses are the lack of learning outcomes at the evaluation stage, the focus on only basic level skills in the psychomotor area, and the limited number of higher-level goals in the affective area.

Keywords

Hearing impairment, Bloom, affective taxonomy, psycho-motor taxonomy

İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi

Abstract

Türkiye’de işitme yetersizliği olan çocuklara destek eğitim hizmetleri, okul içinde öğrencinin devam ettiği okulda, okul dışında ise özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde sunulmaktadır. Bu kurumlarda özel eğitim destek hizmetleri süreci Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan “İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı” aracılığıyla yürütülmektedir. Yedi modül 179 kazanımdan oluşan bu program bilişsel, duyuşsal ve psikomotor öğrenme alanlarına özgü taksonomilerle incelenmiştir. Doküman analizi ile elde edilen bulgular sonucunda kazanımların %78,21’i bilişsel alanda, %13,40’ı psikomotor alanda ve %8,37’si duyuşsal alanda yer almaktadır. Öğrenme alanlarına göre oluşan bu dağılımdan yola çıkarak programın güçlü yanlarının modüler yapı sayesinde bireyselleştirilmiş eğitim imkânı, bilişsel alanda uygulama ve analiz becerilerine yoğunlaşması olduğu ifade edilebilir. Zayıf yönler arasında ise değerlendirme basamağındaki kazanımların eksikliği, psikomotor alanda yalnızca temel düzey becerilere odaklanılmış olması ve duyuşsal alanda üst düzey hedeflerin sınırlılığı yer almaktadır.

Keywords

İşitme yetersizliği, Bloom’un bilişsel taksonomisi, Duyuşsal taknonomi, Psikomotor taksonomi, Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi, Destek eğitim hizmetleri

References

Akarsu, S. (2017). İlköğretim (1-8) müzik öğretimi programı kazanımlarının bilişsel, duyuşsal ve devinişsel açıdan incelenmesi. The Journal of Academic Social Science, 44(44), 279-289. https://doi.org/10.16992/ASOS.12153
Anderson, L. W. (2005). Objectives evaluation and the improvement of education. Studies in Educational Evaluation, 31(2), 102- 113. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2005.05.004
Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: a revision of bloom's taxonomy of educational objectives. Longman.
Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2021). Öğrenme Öğretim ve Değerlendirme ile İlgili Bir Sınıflama (D. A. Özçelik, Çev.). Pegem Akademi.
Birgin, O. (2016). Bloom taksonomisi. Matematik eğitiminde teoriler, (ss. 839-860). Pegem Akademi.
Cheng, H., & Furnham, A. (2012). Childhood cognitive ability, education, and personality traits predict attainment in adult occupational prestige over 17 years. Journal of Vocational Behavior, 81(2), 218–226. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2012.07.005
Çeliktaş, H. S. (2004). Kazanımların kazandırdıkları: din kültürü ve ahlâk bilgisi dersi ortaöğretim programı kazanımlarının bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanlara göre değerlendirilmesi. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1), 1-27.
Forster, N. S. (2006). The Analysis of company documentation. In J. P. Scott (Ed.), Documentary Research (pp. 83-106). SAGE Publication.
Gardner, E. R. & Howard, M. (2024). Promoting lifelong learning for adults with special needs. Psychological Research in Individuals with Exceptional Needs, 2(3), 1-3. https://doi.org/10.61838/kman.prien.2.3.1
Gheysen, F., Loots, G., & Van Waelvelde, H. (2008). Motor development of deaf children with and without cochlear implants. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 13(2), 215-224. https://doi.org/10.1093/deafed/enm053

Gönüldaş, H., Atmaca, U., & Yılmaz, Y. (2025). Yöneticilerinin Gözünden Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri: Bir Fenomenolojik Araştırma. Milli Eğitim Dergisi, 54(246), 997-1040. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1518506
Gürgür, H., Büyükköse, D., & Kol, Ç. (2016). Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde İşitme Kayıplı Öğrencilere Sunulan Destek Hizmetler: Öğretmen Görüşleri. İlköğretim Online, 15(4). https://doi.org/10.17051/io.2016.32423
Güllühan, N. Ü., & Bekiroğlu, D. (2022). 2018 hayat bilgisi öğretim programının bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alan açısından incelenmesi. International Primary Education Research Journal, 6(1), 24-36. https://doi.org/10.38089/iperj.2022.89
Harrow, A.J. (1972). A taxonomy of the psychomotor domain. David McKay Publications.
Hoque, M. E. (2016). Three domains of learning: cognitive, affective and psychomotor. The Journal of EFL Education and Research, 2(2), 45–52. ISSN-2520-5897
Houde, M. S., Landry, S. P., Pagé, S., Maheu, M., & Champoux, F. (2016). Body perception and action following deafness. Neural Plasticity, 2016, 1–7. https://doi.org/10.1155/2016/5260671
Hoffman, M.F., Quittner, A.L., & Cejas, I. (2015). Comparisons of social competence in young children with and without hearing loss: a dynamic systems framework. Journal of Deaf Studies & Deaf Education, 20 (2), 115–124. https://doi.org/10.1093/deafed/enu040
Karagöl, İ. & Adıgüzel, O.C. (2022). Duyuşsal alan ve duyuşsal alan taksonomileri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 6(2), 217-240. https://doi.org/10.34056/aujef.999650
Kartal, H. (2009). Yatılı-gündüzlü işitme engelli ilköğretim öğrencilerinin benlik kavramları ve akademik başarıları arasındaki ilişki. NWSA: Education Sciences, 4(3), 716-728.
Krathwohl, D.R., Bloom, B.S., & Masia, B.B. (1964). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook II: The affective domain. David McKay
Krathwohl, D.R. (2002). A revision of Bloom taxonomy: An overview, Theory into Practice, 41(4), 212-218.
Kritzer, K. (2009). Barely started and already left behind: A descriptive analysis of the mathematics ability demonstrated by young deaf children. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 14(4), 409–421. https://doi.org/10.1093/deafed/enp015
Korucu, N. (2005). Türkiye`de özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti veren kurumların karşılaştığı güçlüklerin analizi: Kurum sahipleri, müdür, öğretmen ve aileler açısından [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Küçükahmetoğlu, R., & Pulur, A. (2024). İlkokul beden eğitimi ve oyun öğretim programı kazanımlarının farklı taksonomilere göre değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(2), 1651-1673. https://doi.org/10.17152/gefad.1337522
Lévesque, J., Théoret, H., & Champoux, F. (2014). Reduced procedural motor learning in deaf individuals. Frontiers in Human Neuroscience, 8, 343. https://doi.org/10.3389/fnhum.2014.00343
Leybaert, J., & Van Cutsem, M. N. (2002). Counting in sign language. Journal of Experimental Child Psychology, 81(4), 482–501. https://doi.org/10.1006/jecp.2002.2660
Luckner, J. L., & Movahedazarhouligh, S. (2019). Social-emotional learning in children and youth who are deaf or hard of hearing: A scoping review. The Journal of Special Education, 53(1), 3-14. https://doi.org/10.1093/deafed/eny030
Mahvash, A., Sharifidaramadi, P., Rezayi, S., & Asgari, M. (2019). Instructional program for cognitive emotion regulation on social skills in students with hearing ımpairments. Middle Eastern Journal of Disability Studies, 9, 47.
Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). SAGE Publicaiton.
Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24736&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü (2021). İşitme yetersizliği olan bireyler için destek eğitim programı (IYOBDEB). https://ookgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2021_07/09112514_21130053_Isitme.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı (2025). Millî Eğitim İstatistikleri, Örgün Eğitim 2024–2025. https://sgb.meb.gov.tr/www/mill-egitim-istatistikleri-orgun-egitim-2024-2025/icerik/768
Norman, N., & Jamieson, J. R. (2015). Social and Emotional Learning and the Work of Itinerant Teachers of the Deaf and Hard of Hearing. American Annals of the Deaf, 160(3), 273–288. https://doi.org/10.1353/AAD.2015.0024
Pakulski, L.A. (2011). Addressing qualified personnel shortages for children who are deaf or hard of hearing with an interdisciplinary service learning program. American Journal of Audiology, 20, 203–219. https://doi.org/10.1044/1059-0889(2011/11-0005)
Patton, M.Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd Ed.). SAGE Publication.
Peñeñory, V. M., Manresa-Yee, C., Riquelme, I., Collazos, C. A., ve Fardoun, H. M. (2018). Scoping review of systems to train psychomotor skills in hearing impaired children. Sensors, 18(8), 2546. https://doi.org/10.3390/s18082546
Peterson, C. C., Wellman, H. M. and Slaughter, V. (2012). The mind behind the message: Advancing theory‐of‐mind scales for typically developing children, and those with deafness, autism, or asperger syndrome. Child Development, 83(2), 469-485. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2011.01728.x
Sönmez, V. (2020). Program geliştirmede öğretmen elkitabı. Anı Yayıncılık.
Simpson, E. (1972). The classification of educational objectives in the psychomotor domain: The psychomotor domain. (3nd ed). Gryphon House.
Stroh, A. L., Overvliet, K. E., Zierul, B., Rösler, F., & Röder, B. (2024). Motor adaptation in deaf and hearing native signers. Journal of Deaf Studies And Deaf Education, 29(3), 335–349. https://doi.org/10.1093/deafed/enae010
Tataroğlu, E. (2011). Görsel sanatlar dersi kazanımlarının bilişsel-duyuşsal-psikomotor alan becerilerinin aşamalarına göre sınıflandırılması. Milli Eğitim Dergisi, 41(190), 122-144.
Traxler, C. B. (2000). The Stanford achievement test, 9th edition: National norming and performance standards for deaf and hard-of-hearing students. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 5(4), 337–348. https://doi.org/10.1093/deafed/5.4.337
Tüfekçioğlu, U. (2003). İşitme, konuşma ve görme sorunları olan çocukların eğitimi. Anadolu Üniversitesi.
Tyler, R. W. (2014). Eğitim programlarının ve öğretimin temel ilkeleri, (M. Emir Rüzgar ve Berna Aslan, Çev.). Pegem Akademi.
Uysal, Ç., Koç, H., & Yılmaz, Y. (2019). Kapsayıcı eğitim ve destek özel eğitim hizmetleri. H. Gürgür, S. Rakap (Ed.) Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (181-206) içinde. Pegem Akademi.
Vidranski, T., ve Farkaš, D. (2015). Motor skills in hearing impaired children with or without cochlear implant: A systematic review. Collegium Antropologicum, 39(1), 173-179.
Wellman, H. M., Fang, F. and Peterson, C. C. (2011). Sequential progressions in a theory‐ of‐mind scale: Longitudinal perspectives. Child Development, 82(3), 780-792. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2011.01583.x
Yanık, Ş., & Gürgür, H. (2017). Procedures in Turkey for guiding students with special needs into inclusive settings. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(5), 1649-1673. https://doi.org/10.12738/estp.2017.5.0066
Yıldırım, A., & Simsek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, Y., & Doğan, M. (2023). Investigation of diagnosis, evaluation and monitoring processes in guidance and research centers: the case of children with hearing loss. Ankara University Faculty of Educational Sciences Journal of Special Education, 24(1), 137-157. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.901899
Zorluoğlu, S. L., Şahintürk, A., & Bağrıyanık, K. E. (2017). 2013 yılı fen bilimleri öğretim programı kazanımlarının yenilenmiş bloom taksonomisine göre analizi ve değerlendirilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 1-15. https://doi.org/10.14686/buefad.267190

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Impaired Hearing Education

Journal Section

Research Article

Authors

Ufuk Atmaca
0000-0003-0296-8552
Türkiye

Yunus Yılmaz ^*
0000-0001-6988-798X
Türkiye

Ramazan Bekar
0000-0002-8043-687X
Türkiye

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

May 2, 2025

Acceptance Date

October 19, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 26 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.17679/inuefd.1689600

IZ

https://izlik.org/JA75YZ68YG

APA

Atmaca, U., Yılmaz, Y., & Bekar, R. (2025). İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 26(3), 1887-1924. https://doi.org/10.17679/inuefd.1689600

AMA

1.Atmaca U, Yılmaz Y, Bekar R. İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi. INUJFE. 2025;26(3):1887-1924. doi:10.17679/inuefd.1689600

Chicago

Atmaca, Ufuk, Yunus Yılmaz, and Ramazan Bekar. 2025. “İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 (3): 1887-1924. https://doi.org/10.17679/inuefd.1689600.

EndNote

Atmaca U, Yılmaz Y, Bekar R (December 1, 2025) İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26 3 1887–1924.

IEEE

[1]U. Atmaca, Y. Yılmaz, and R. Bekar, “İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi”, INUJFE, vol. 26, no. 3, pp. 1887–1924, Dec. 2025, doi: 10.17679/inuefd.1689600.

ISNAD

Atmaca, Ufuk - Yılmaz, Yunus - Bekar, Ramazan. “İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education 26/3 (December 1, 2025): 1887-1924. https://doi.org/10.17679/inuefd.1689600.

JAMA

1.Atmaca U, Yılmaz Y, Bekar R. İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi. INUJFE. 2025;26:1887–1924.

MLA

Atmaca, Ufuk, et al. “İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi”. İnönü University Journal of the Faculty of Education, vol. 26, no. 3, Dec. 2025, pp. 1887-24, doi:10.17679/inuefd.1689600.

Vancouver

1.Ufuk Atmaca, Yunus Yılmaz, Ramazan Bekar. İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi. INUJFE. 2025 Dec. 1;26(3):1887-924. doi:10.17679/inuefd.1689600

Examination of the Support Education Program for Individuals with Hearing Impairment According to Taxonomies

Abstract

Keywords

İşitme Yetersizliği Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programının Taksonomilere Göre İncelenmesi

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite