MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA ŞİRKETLERİN MERKEZ DEĞİŞİKLİĞİ VE UYGULANACAK HUKUK

Şirketlerin merkezleri tabiiyetlerinin belirlenmesinde ana unsurdur. Şirketlerin merkezlerini değiştirmeleri ve buna bağlı olarak tabi oldukları ülkeyi değiştirmeleri mümkündür. Şirketler merkez değişikliğine faaliyetlerini daha kolya yürütmek veya tabiiyetinin bağlı olduğu ülkenin çeşitli yükümlülüklerinden kurtulmak sebebiyle değiştirebilir. Avrupa Birliği hukukunda “şirketlerin serbest dolaşımı” ilkesi karşımıza çıkmaktadır. Bir Avrupa Birliği ülkesinde kurulu şirket merkezini ve faaliyetlerini bir başka AB ülkesine serbestçe aşıma hakkına sahiptir. Türk hukuku bakımından şirketlerin tabiiyeti ve merkezinin bulunduğu yer şirket hukuku uyuşmazlıkları bakımından önemlidir. Bu nedenle yerleşme özgürlüğünden öte şirketler hakkında uygulanacak hukukun tespitinde şirket tabiiyeti ve buna bağlı olarak da merkezinin tespiti ve taşınması kurallarının incelenmesi bu çalışmanın amacıdır. Türk hukukunda şirket merkezinin ticaret sicile tescili tüzel kişiliği olan şirketler bakımından zorunludur. Merkez değişikliği konusunda ise mevzuatta verilen şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. Merkezi Türkiye’de olan bir şirketin merkezinin yabancı bir ülkeye taşınması durumunda şirket Türk tabiiyetini yitirecektir. Buna göre de Türk mahkemelerinde olası bir uyuşmazlıkta şirketin statüsü ve uygulanacak hukuk buna göre tespit edilecektir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, yabancı şirket ile yabancı sermayeli şirket kavramları birbirinden farklıdır. Çalışmanın temasında şirketlere ilişkin uyuşmazlıklar ve uygulanacak hukuk konusunda bir mevzuat düzenlenmesinin yerinde olacağı kanaati oluşmuştur.

The headquarters of companies are the main factor in determining their nationality. Companies may change their headquarters in order to get rid of the legal procedures and obligations of the countries. It is possible for companies to change their headquarters and accordingly change their country of incorporation. The principle of “free movement of companies” appears in European Union law. A company established in a European Union country has the right to freely transfer its headquarters and activities to another EU country. In terms of Turkish law, the nationality of companies and the location of their headquarters are important in terms of company law disputes. For this reason, the purpose of this study is to examine the nationality of the company and, accordingly, the rules of determination and relocation of its headquarters in determining the law applicable to companies beyond the freedom of establishment. Under Turkish law, the registration of the company's head office in the trade registry is mandatory for companies with legal personality. As for the change of the headquarters, the conditions given in the legislation must be fulfilled. In the event that the headquarters of a company headquartered in Turkey is moved to a foreign country, the company will lose its Turkish nationality. Accordingly, the status of the company and the applicable law will be determined accordingly in case of a possible dispute in Turkish courts. It should also be noted that the concepts of foreign company and foreign capitalized company are different from each other. The theme of this study is that it would be appropriate to regulate a legislation on disputes regarding companies and the applicable law.