GAZZE DENİZ ABLUKASI ÖRNEĞİ ÜZERİNDEN MODERN DENİZ ABLUKA HUKUKUNUN NORMATİF DÖNÜŞÜM İHTİYACI
Abstract
Bu makale, uluslararası teamül hukuku çerçevesinde modern deniz abluka hukukunun meşruiyet kriterlerini ve bu kriterlerin geçirmekte olduğu normatif dönüşümü on yedi yıldır devam eden Gazze deniz ablukası örneğinden yola çıkarak uluslararası insancıl hukuk ve uluslararası ceza hukuku perspektifinden nitel bir yöntemi ile vaka analizi metodolojisi kullanılarak incelemektedir. Klasik deniz savaş hukukunda abluka, savaş ya da uluslararası nitelikteki silahlı çatışmalar bağlamında, askeri gereklilikle sınırlı ve geçici bir savaş yöntemi olarak tasarlanmıştır. Dolayısıyla devletler doğal ve reddedilmez bir abluka hakkına sahip değildir. Bir deniz ablukası ancak hukuka uygun biçimde ilan edilmesi, etkili şekilde uygulanması ve ilgili uluslararası hukuk kurallarına riayet edilmesi hâlinde “muharip” haklar doğurur. Gazze örneği, klasik abluka hukukunun varsaydığı geçicilik, askerî gereklilik ve sınırlılık ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Niteliği tartışmalı bir silahlı çatışma bağlamında sürdürülen ve süreklilik arz eden abluka rejimi, sivil nüfus üzerinde ağır ve derin insani sonuçlar doğurmaktadır. Bu tablo, abluka hukukunun salt teknik bir deniz savaş yöntemi olarak ele alınamayacağını göstermekte; sivillerin aç bırakılmasının yasaklanması, insani yardımın hızlı ve engelsiz geçişi, kolektif cezalandırma yasağı gibi insani ilkelerin abluka rejiminin bağlayıcı hukuki koşulları olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Keywords
Gazze Savaşı, Deniz Ablukası, Uluslararası İnsancıl Hukuk, Uluslararası Ceza Hukuku, Aç Bırakma Yasağı.
References
- ABC News (2025, October 3): “Is Israel breaking international law by seizing humanitarian ships bound for Gaza?”, https:// www.abc.net.au/news/2025-10-03/israel-interception-of-the-gaza-bound-flotilla-international-law/105847392, (Erişim: 21.02.2026).
- Al-Bassiouni Ahmed et al. v. Prime Minister et al., HCJ 9132/07 (Supreme Court of Israel), 12 (2008), https://versa. cardozo.yu.edu/opinions/al-bassiouni-ahmed-v-prime-minister, (Erişim: 24.02.2026).
- ALBAYRAK, Gökhan: “Uluslararası insancıl hukukta işgale ilişkin hukuki meseleler, 28(2), 2020, 445-471.
- Al Jazeera (2025, October 1): “Gaza Sumud flotilla: How Israel breaks international maritime law”, https://www.aljazeera. com/news/2025/10/1/gaza-sumud-flotilla-how-israel-breaks-international-maritime-law, (Erişim: 21.02.2026).
- Al Jazeera (2025, 24 Aralık): “UN experts condemn US naval blockade of Venezuela as illegal aggression”, https://www. aljazeera.com/news/2025/12/24/un-experts-condemn-us-naval-blockade-of-venezuela-as-illegal-aggression, (Erişim: 25.02.2024).
- Anadolu Ajansı. (2023, 9 Ekim): “İsrail Savunma Bakanı Gallant: Gazze tamamen ablukaya alınacak”, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israil-savunma-bakani-gallant-gazze-tamamen-ablukaya-alinacak/3012491, (Erişim: 24.02.2026).
- Anadolu Ajansı. (2025, 7 Ekim): “Gazze’de 2 yıldır süren İsrail saldırılarında can kaybı 67 bin 173’e ulaştı”, https://www.aa.com.tr, (Erişim tarihi: 05.03.2026).
- Assembly of States Parties. (2019, December 6): “Amendment to article 8 of the Rome Statute of the International Criminal Court (Intentionally using starvation of civilians)”, https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XVIII-10-g&chapter=18&clang=_en, (Erişim: 26.02.2026).
- BANTEKAS, Ioannis/JABER, Saba S: “The human rights obligations of belligerent occupiers: Israel and the Gazan population”, Journal of Conflict & Security Law, 30, 2025, 103-120, https://doi.org/10.1093/jcsl/krae018.
- BARBER, Rebecca J: “Cooperating through the General Assembly to End Serious Breaches of Peremptory Norms”, International and Comparative Law Quarterly,71(1), 2022, 1-35.