Research Article

AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ

Volume: 12 Number: 2 December 31, 2021
TR EN

AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ

Öz

Anayasal temel hakların yatay etkisi meselesi, temel hakların özel hukuk ilişkilerinde hak ve yükümlülüklerin kaynağını teşkil edip edemeyeceği ve kamu hukuku kaynaklı temel hakların özel hukuk ilişkilerine uygulanabilir olup olmadığı meselesi olarak sadece AB hukukuna mahsus olmayan, ulusal hukuk sistemlerinde de özel hukukun anayasallaştırılması veya temel hakların özelleştirilmesi gibi kavramlarla aşina olunan bir husustur. AB hukuku özelinde AB Temel Haklar Şartı’nın yatay etkisi bu makalede yatay doğrudan etki, yatay dolaylı etki ve pozitif yükümlülükler çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu çerçevede yatay etkiye ilişkin literatürde sıkça rastlanılan lehte ve aleyhte görüşlere değinilmektedir. Yatay doğrudan etkinin unsurları olarak hak-ilke ayrımı ile konu ve kişi bakımından Şart’ın uygulanmasının kapsamı yatay doğrudan etkinin şartları çerçevesinde analiz edilmektedir. Şart’ın bütün hükümlerinin Şart’ın 52(5). maddesi anlamında hak ve ilke kategorisinde olduğuna bakılmaksızın ve ilkeleri uygulayıcı tasarruflarla sınırlanmaksızın yatay dolaylı etkiye, herkesi bağlayan zorunlu nitelikte ve AB hukuku veya ulusal hukuk tarafından daha somut ifade verilmesini gerektirmeyecek şekilde koşulsuz doğaya sahip belirli hükümlerinin ise sadece yatay doğrudan etkiye sahip olduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

AB Temel Haklar Şartı , Yatay Doğrudan Etki , Yatay Dolaylı Etki

References

  1. BAILLEUX, Antoine et Emmanuelle Bribosia: “La Charte des droits fondamentaux de l’Union européenne” in van Drooghenbroeck, Sébastien/Wautelet, Patrick (ed.), Droits Fondamentaux en Mouvement – Questions Choisies d’Actualité, Anthemis, 2012, s.73-151.
  2. BAILLEUX, Antoine: “La Cour de Justice, La Charte des Droits Fondamentaux Et L’Intensité Normative des Droits Sociaux”, TSR RDS 2014/3 284.
  3. BAILLEUX, Antoine: “L’apport de la Charte des droits fondamentaux de l’Union européenne au « droit » à la santé” in Brosset, E. (ed.), Droit européen et protection de la santé. Bilans et perspectives, Larcier – Bruylant, Bruxelles 2015, s.115-131.
  4. BARKHUYSEN, Tom/LINDENBERGH, Siewert (ed.), Constitutionalisation of Private Law, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden, 2006.
  5. BAYKAL, Sanem/GÖÇMEN İlke: Avrupa Birliği Kurumsal Hukuku, Seçkin, Ankara 2016.
  6. BERMEJO, Nuria: “Fundamental Rights and Horizontal Direct Effect Under the Charter” in Izquierdo-Sans, Cristina/Martínez-Capdevila, Carmen/Nogueira-Guastavino, Magdalena (ed.), Fundamental Rights Challenges - Horizontal Effectiveness, Rule of Law and Margin of National Appreciation, Springer, Cham 2021, s.51-74.
  7. BERNITZ, Ulf: "The Scope of the Charter and its Impact on the Application of the ECHR: The Åkerberg Fransson Case on Ne Bis in Idem in Perspective" in de Vries, Sybe/Bernitz, Ulf/Weatherill, Stephen (ed.), The EU Charter of Fundamental Rights as a Binding Instrument: Five Years Old and Growing. Hart, Oxford, 2015, s.155-172.
  8. BOBEK, Michal/ADAMS-PRASSL, Jeremias (ed.): The EU Charter of Fundamental Rights in the Member States, Hart, Oxford 2020.
  9. CHEREDNYCHENKO, Olha O./REICH, Norbert: “The Constitutionalization of European Private Law: Gateways, Constraints, and Challenges”, European Review of Private Law, 5-2015, s.797.
  10. CLAPHAM, Andrew: “The Privatisation of Human Rights”, EHRLR, 1, 1996, s.20.
APA
Karayiğit, M. T. (2021). AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(2), 685-702. https://doi.org/10.21492/inuhfd.983622
AMA
1.Karayiğit MT. AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ. InULR. 2021;12(2):685-702. doi:10.21492/inuhfd.983622
Chicago
Karayiğit, Mustafa Tayyar. 2021. “AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 (2): 685-702. https://doi.org/10.21492/inuhfd.983622.
EndNote
Karayiğit MT (December 1, 2021) AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12 2 685–702.
IEEE
[1]M. T. Karayiğit, “AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ”, InULR, vol. 12, no. 2, pp. 685–702, Dec. 2021, doi: 10.21492/inuhfd.983622.
ISNAD
Karayiğit, Mustafa Tayyar. “AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12/2 (December 1, 2021): 685-702. https://doi.org/10.21492/inuhfd.983622.
JAMA
1.Karayiğit MT. AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ. InULR. 2021;12:685–702.
MLA
Karayiğit, Mustafa Tayyar. “AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 12, no. 2, Dec. 2021, pp. 685-02, doi:10.21492/inuhfd.983622.
Vancouver
1.Mustafa Tayyar Karayiğit. AB TEMEL HAKLAR ŞARTI’NIN YATAY ETKİSİ. InULR. 2021 Dec. 1;12(2):685-702. doi:10.21492/inuhfd.983622