Research Article

Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu

Number: 39 March 30, 2018
EN TR

Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu

Abstract

Tefsir ilminde Zemahşerî’nin (ö. 538/1144) el-Keşşâf’ından sonraki süreç, kelâm ilminde ise Gazzâlî (ö. 505/1111) ve Fahreddin er-Râzî (ö. 606/1209) sonrası süreç müteahhirîn dönemi diye anılır. VI. (XII.) yüzyıl ve sonrasına tekabül eden bu dönemde Mu‘tezile mezhebi literatürü belirleme konusunda etkisini yitirmiş olsa da istisnaî olarak Mu‘tezile savunularına rastlanabilmektedir. İmâdüddin el-Yemenî’nin (ö. 750/1349) Tuhfetü’l-eşrâf adlı el-Keşşâf şerhindeki Mu‘tezile müdafaası da bunun bir örneğidir. Yemenî’nin bu şerhi, el-Keşşâf üzerine yazılan onlarca eser arasında Mu‘tezile yanlısı olması ile ayrışır. Görülebildiği kadarıyla el-Keşşâf şerh-hâşiye geleneğinin ana çizgisinde verilen eserler arasında Mu‘tezile’nin benimsendiği ve savunulduğu ikinci bir eser bulunmamaktadır. Bu makalede, Yemenî’nin el-Keşşâf şerhi i‘tizâlî içeriği açısından incelenerek tefsirin ve kelâmın müteahhirîn döneminde ortaya konulan bir Mu‘tezile savunusu gözler önüne serilmekte, incelenen eserin, tefsir ve kelamın müteahhirîn döneminin aydınlatılması açısından önemli bir yerde durduğuna dikkat çekilmektedir.

Keywords

References

  1. Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-ârifîn esmâü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn, haz. Kilisli Rifat Bilge - İbnülemin Mahmud Kemal - Avni Aktuç, I-II, İstanbul: Maarif Basımevi, 1951-55.
  2. Boyalık, M. Taha, “Kutbüddîn eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf Şerhi Nispeti Meselesi”, İslâm Araştırmaları Dergisi, 37 (2017): 101-18.
  3. Çârperdî, Fahreddin, Şerhu’l-Keşşâf, Süleymaniye Ktp., Damat İbrahim Paşa, nr. 162.
  4. Eş‘arî, Ebü’l-Hasan, Makālâtü’l-İslâmiyyîn ve ihtilâfü’l-musallîn, haz. M. Muhyiddin Abdülhamîd, Beyrut: Mektebetü’l-asriyye, 1416/1995.
  5. Fahreddin er-Râzî, Mefâtîhu’l-gayb: et-Tefsîrü’l-kebîr, Beyrut: Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî, 1420.
  6. Frank, Richard M., “Al-Ma‘dūm wal-Mawjūd: The Non-Existent, the Existent, and the Possible in the Teaching of Abū Hāshim and his Followers”, Mélanges de l’Institut Dominicain d’Etudes Orientales du Caire, 14 (1980): 185-209; aynı makale için bk. Early
  7. Islamic Theology: The Mu‘tazilites and al-Ash‘arī, ed. Dimitri Gutas, Ashgate: Variorum, 2007, IV. bölüm.
  8. İbn Âşûr, M. Fâzıl, et-Tefsîr ve ricâlüh, Kahire: Matbaatü’l-Ezheri’ş-şerîf, 1417/1997.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 30, 2018

Submission Date

July 4, 2018

Acceptance Date

February 23, 2018

Published in Issue

Year 2018 Number: 39

APA
Boyalık, M. T. (2018). Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu. İslam Araştırmaları Dergisi, 39, 28-54. https://doi.org/10.26570/isad.409841
AMA
1.Boyalık MT. Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu. İslam Araştırmaları Dergisi. 2018;(39):28-54. doi:10.26570/isad.409841
Chicago
Boyalık, Mehmet Taha. 2018. “Yemenî’nin Tuhfetü’l-Eşrâf Adlı El-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu”. İslam Araştırmaları Dergisi, nos. 39: 28-54. https://doi.org/10.26570/isad.409841.
EndNote
Boyalık MT (March 1, 2018) Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu. İslam Araştırmaları Dergisi 39 28–54.
IEEE
[1]M. T. Boyalık, “Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu”, İslam Araştırmaları Dergisi, no. 39, pp. 28–54, Mar. 2018, doi: 10.26570/isad.409841.
ISNAD
Boyalık, Mehmet Taha. “Yemenî’nin Tuhfetü’l-Eşrâf Adlı El-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu”. İslam Araştırmaları Dergisi. 39 (March 1, 2018): 28-54. https://doi.org/10.26570/isad.409841.
JAMA
1.Boyalık MT. Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu. İslam Araştırmaları Dergisi. 2018;:28–54.
MLA
Boyalık, Mehmet Taha. “Yemenî’nin Tuhfetü’l-Eşrâf Adlı El-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu”. İslam Araştırmaları Dergisi, no. 39, Mar. 2018, pp. 28-54, doi:10.26570/isad.409841.
Vancouver
1.Mehmet Taha Boyalık. Yemenî’nin Tuhfetü’l-eşrâf Adlı el-Keşşâf Şerhinde Mu‘tezile Savunusu. İslam Araştırmaları Dergisi. 2018 Mar. 1;(39):28-54. doi:10.26570/isad.409841