Araştırma Makalesi

UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI

Cilt: 3 Sayı: 1 13 Ekim 2024
PDF İndir
EN TR

UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI

Öz

Bu çalışmada disipliner arkeolojinin temel sömürgeci ve arkeolojik etiğin sınırlarını zorlayan bir konu tartışmaya açılmıştır. Bu nedenle çalışmanın başlığı form dışılaşma eğilimleri olarak yorumladığımız Uzaylılaşan Piyasa Arkeolojisi olarak belirlenmiştir. Çalışmadaki amacımız disipliner olmayan form dışılaşmanın küresel arkeoloji ile olan boyutlarını ve ilişkisini irdelemektir. Çalışmamızın ana metodunu ise mevcut bulguların yorumlanması oluşturmaktadır. Arkeolojik kayıtları fetişleştirme eğiliminde olan inşa edilmiş Batılı resmi arkeoloji argümanı, arkeoloji ile bir dizi piyasa kaygısı arasında bir takım yerli hareketin ortaya çıkışını sağlayan, daha karmaşık bir durum yaratmıştır. 19. yüzyıl kalkınma söylemi genç bir disipline girerken kapitalizmin ilerlemesinin olumsuz etkileri politik ve ticari birçok manipülasyona maruz kalmıştır. Bu süreçte popüler arkeolojik temsilin mevcut durumu, arkeolojinin kamusal topluluklara sunulma şekliyle açıkça çelişen bir temsil modeli sunmaktaydı. Arkeolojideki disipliner bilgi ile geçmiş zamanların yerel bilgisi arasındaki asimetrik ilişki, geçmişin şimdiki zamandaki maddiliğiyle ilişkili uygulamalara duyulan ilgi, piyasada yerini “form dışılık” olarak bulmuştur. Piyasada arkeolojik pratiğin merkezine oturan bu eğilimler arkeolojik disiplinin epistemolojik ve ontolojik varsayımlarının tekrar kurgulanmasına yol açmıştır. Arkeolojik bilginin üretiminin, farklı tarihsel ve politik süreçlere olumsal olarak gömülü olan gelişim doktrinlerinin doğuşu, sonuçlarında farklı alanların doğuşuna eşlik etmiştir. Kâr amaçlı girişimler yoluyla oluşturulan ekonomik kalkınma endüstrisi, sinema, edebiyat, turizm kaynaklarının üretiminde arkeolojinin rolü ile örneklenmektedir. Geçmiş yaşamların arkeolojik disiplinler arası yeniden inşaları, bu yeni ürünleri tüketmeye hazır, giderek artan sayıda halk için cazibe merkezlerine dönüştürülmüştür. Sonuçta tüm bunların ışığında estetik ve anıtsallığın, başarılı ticarileşme için bilimsel bir anlatıdan açıkça yararlanan ancak bilimsel bir anlatıyı gerektirmeyen arkeolojik pratiği tarihsel bağlama oturtan, ticari değerlerin yenilenen yükselişinin küresel kapitalizm ile el ele gittiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bahrani, Z. (2010). Conjuring Mesopotamia: Imaginative Geography and a World Past. R. W. Preucel and S. A. Mrozowski (Ed.), Contemporary Archaeology in Theory: The New Pragmatism içinde (s. 887-906). Wiley-Blackwell.
  2. Bell, J. A. (1994). Interpretation and testability in theories about prehistoric thinking. C. Renfrew and E. B. W. Zubrow (Ed.), The ancient mind: Elements of cognitive archaeology içinde (s. 15-21), Cambridge University Press.
  3. Berlejung, A. (2012). The Assyrians in the west: Assyrianization, colonialism, indifference, or development policy? M. Nissinen (Ed.), Congress volume Helsinki 2010 içinde (s. 21-60), Brill.
  4. Binford, L. (1987). Data, relativism and archaeological science. Man 22: 391-404.
  5. Boric, D. (2013). Theater of Predation: Beneath the Skin of Göbekli Tepe Images. C. Watts (Ed.), Relational Archaeologies: Humans, animals, things içinde (s. 42-64), London and New York: Routledge.
  6. Capelotti, P. J. (2010). The Human Archaeology of Space: Lunar, Planetary and Interstellar Relics of Exploration. McFarland & Company, Inc., Publishers.
  7. Chu, S. K. W. (2017). 21st Century Skills Development Through Inquiry-Based Learning: From Theory to Practice., Singapore: Springer.
  8. Clarke, D. (1968). Analytical Archaeology. London: Methuen.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

13 Ekim 2024

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2023

Kabul Tarihi

25 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 3 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özbilen, S. (2024). UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Sanat Araştırmaları, 3(1), 148-163. https://izlik.org/JA39JS78LA
AMA
1.Özbilen S. UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI. USSAD. 2024;3(1):148-163. https://izlik.org/JA39JS78LA
Chicago
Özbilen, Serdar. 2024. “UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI”. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Sanat Araştırmaları 3 (1): 148-63. https://izlik.org/JA39JS78LA.
EndNote
Özbilen S (01 Ekim 2024) UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Sanat Araştırmaları 3 1 148–163.
IEEE
[1]S. Özbilen, “UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI”, USSAD, c. 3, sy 1, ss. 148–163, Eki. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39JS78LA
ISNAD
Özbilen, Serdar. “UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI”. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Sanat Araştırmaları 3/1 (01 Ekim 2024): 148-163. https://izlik.org/JA39JS78LA.
JAMA
1.Özbilen S. UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI. USSAD. 2024;3:148–163.
MLA
Özbilen, Serdar. “UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI”. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Sanat Araştırmaları, c. 3, sy 1, Ekim 2024, ss. 148-63, https://izlik.org/JA39JS78LA.
Vancouver
1.Serdar Özbilen. UZAYLILAŞAN PİYASA ARKEOLOJİSİ: KÜRESELLEŞEN ARKEOLOJİDE FORM DIŞILAŞMA EĞİLİMLERİ VE YANSIMALARI. USSAD [Internet]. 01 Ekim 2024;3(1):148-63. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39JS78LA

E-posta: editor.issar@neu.edu.tr | info.issar@neu.edu.tr