Research Article

Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi

Volume: 24 Number: 54 December 29, 2025
TR EN

Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi

Abstract

Bu çalışma, 1990–2021 döneminde 68 ülkeyi kapsayan bir örneklem üzerinden finansal gelişmişliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışma, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın harcama yöntemi bileşenleri çerçevesinde yürütülmüş ve finansal gelişmişlik, Finansal Gelişme Endeksi’nin iki alt boyutu olan Finansal Kurumlar Gelişme Endeksi ile Finansal Piyasalar Gelişme Endeksi aracılığıyla ölçülmüştür. Kısa dönemli dalgalanmaların etkisini sınırlamak amacıyla veriler beşer yıllık ortalamalar hâline getirilmiş; geçmiş dönem etkilerini hesaba katmak için ise dinamik panel veri analiz tekniklerinden Arellano–Bond Genelleştirilmiş Momentler Tahmincisi kullanılmıştır. Bulgular, finansal kurumlar endeksinin büyüme üzerinde olumsuz, finansal piyasalar endeksinin ise olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca sabit sermaye yatırımları, kamu harcamaları, hanehalkı tüketimi ve ihracatın büyümeyi desteklediği; ithalatın ise büyümeyi zayıflattığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, finansal sistemin bileşenlerinin ekonomik büyümeye farklı yön ve mekanizmalarla etki ettiğini ortaya koymakta ve politika yapıcıların finansal kalkınma stratejilerinde bu bileşenleri ayrı ayrı değerlendirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Çalışma, finansal gelişmişliğin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini finansal kurumlar ve finansal piyasalar ayrımıyla ele alarak literatüre önemli bir metodolojik ve kavramsal katkı sunmaktadır. Mevcut çalışmaların çoğu, finansal gelişmeyi tek boyutlu bir endeks üzerinden değerlendirirken, bu çalışma iki bileşeni ayrı ayrı analiz ederek finans–büyüme ilişkisinin heterojen yapısını ortaya koymuştur. Ayrıca dinamik panel veri yaklaşımıyla geçmiş dönem etkilerini modele dâhil ederek, finansal gelişmenin büyüme üzerindeki zamana bağlı etkilerini incelemiş ve bu yönüyle önceki kesitsel analizlerden farklılaşmıştır. Geniş bir ülke örneklemi ve uzun bir zaman aralığı kapsaması bakımından, bulgular hem genellenebilirliği hem de yapısal dönüşüm süreçlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesini mümkün kılmaktadır. Bu çerçevede çalışma, finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin yalnızca yönünü değil, hangi kanallar aracılığıyla gerçekleştiğini de açıklayarak literatürdeki teorik ve ampirik boşluklara özgün bir katkı sağlamaktadır.

Keywords

References

  1. Acheampong, A. O., Amponsah, M., & Boateng, E. (2020). Does financial development mitigate carbon emissions? Evidence from heterogeneous financial economies. Energy Economics, 88, 104768. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104768
  2. Aghion, P., Howitt, P., & Mayer-Foulkes, D. (2005). The effect of financial development on convergence: Theory and evidence. The Quarterly Journal of Economics, 120(1), 173–222. https://doi.org/10.1162/0033553053327515
  3. Al Rasasi, M., Alzahrani, Y., & Alassaf, M. (2021). On the causal relationship between household consumption and economic growth in Saudi Arabia. Business and Economic Research, 11(2), 165–177. https://doi.org/10.5296/ber.v11i2.18374
  4. Alshammary, M. D., Khalid, N., Karim, Z. A., & Ahmad, R. (2022). Government expenditures and economic growth in the MENA region: A dynamic heterogeneous panel estimation. International Journal of Finance & Economics, 27(3), 3287–3299. https://doi.org/10.1002/ijfe.2297
  5. Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277–297. https://doi.org/10.2307/2297968 Assaf, G. A., & Abdulrazag, B. A. (2015). The validity of export-led growth hypothesis for Jordan: A bounds testing approach. International Journal of Economics and Financial Issues, 5(1), 199–211.
  6. Balassa, B. (1978). Exports and economic growth: Further evidence. Journal of Development Economics, 5(2), 181–189. https://doi.org/10.1016/0304-3878(78)90006-8
  7. Barro, R. J. (1990). Government spending in a simple model of endogenous growth. The Journal of Political Economy, 98(5), S103–S125. https://doi.org/10.1086/261726
  8. Beck, T. (2011). The role of finance in economic development: Benefits, risks, and politics. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.1974471

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Panel Data Analysis

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

February 27, 2023

Acceptance Date

December 9, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 24 Number: 54

APA
Fındıkçı Erdoğan, M., & Güriş, S. (2025). Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(54), 1156-1182. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1256841
AMA
1.Fındıkçı Erdoğan M, Güriş S. Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24(54):1156-1182. doi:10.46928/iticusbe.1256841
Chicago
Fındıkçı Erdoğan, Mefule, and Selahattin Güriş. 2025. “Finansal Kurumların Ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (54): 1156-82. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1256841.
EndNote
Fındıkçı Erdoğan M, Güriş S (December 1, 2025) Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 54 1156–1182.
IEEE
[1]M. Fındıkçı Erdoğan and S. Güriş, “Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 54, pp. 1156–1182, Dec. 2025, doi: 10.46928/iticusbe.1256841.
ISNAD
Fındıkçı Erdoğan, Mefule - Güriş, Selahattin. “Finansal Kurumların Ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/54 (December 1, 2025): 1156-1182. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1256841.
JAMA
1.Fındıkçı Erdoğan M, Güriş S. Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24:1156–1182.
MLA
Fındıkçı Erdoğan, Mefule, and Selahattin Güriş. “Finansal Kurumların Ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 54, Dec. 2025, pp. 1156-82, doi:10.46928/iticusbe.1256841.
Vancouver
1.Mefule Fındıkçı Erdoğan, Selahattin Güriş. Finansal Kurumların ve Piyasaların Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Dinamik Panel Veri Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Dec. 1;24(54):1156-82. doi:10.46928/iticusbe.1256841