Osmanlı Devlet Bütçesi
Öz
Çalışmada Osmanlı Devleti mali sisteminin bir parçası olan bütçe ve uygulamaları ele alınmıştır. Osmanlı Devletinin altı yüzyıl gibi uzun yaşayabilmesi, önemli ekonomik ve mali sisteme sahip olduğunu göstermektedir. Osmanlı devletinin ekonomik ve mali sisteminin özünü toprak sistemi oluşturmuştur. Toprak sisteminin düzgün işlemesinin nedeni ise, Osmanlı Devletinin; son derece titizlik gösterilen sağlıklı devlet kayıt sistemine sahip olmasıdır. Fethedilen bölgeler; tüm özellikleri dikkate alınarak gerek büyüklüğü, gerek üzerinde ne tür ürün yetiştirildiği, elde edilen ürün hasılası ve gerekse bu araziye fetihten önce sahip olanlar, işletenler esaslı ve düzenli bir şekilde kaydedilirdi. Tüm bu kayıt ve bilgiler esas alınarak, buralardan elde edilecek kamu gelirlerinin düzgün ve doğru tahmin edilebilmesi mümkün olabilmekteydi. Osmanlının Tanzimat öncesi mali sistemi ve bütçe diyebileceğimiz uygulamaları kendine özgündü ve düzgün çalışmaktaydı. Ta ki devletin diğer kurumları ile birlikte mali sistemindeki bozulma emareleri görülmeye başlayıncaya kadar. Bütçenin bilindiği gibi iki ayağı bulunmaktadır. Bunlardan giderler kısmına devletin başlangıcından itibaren titizlik gösterilmiştir. Yöneticiler; kamu gelirlerinin kamu giderlerinden daha fazla gerçekleşmesi gayretini gütmüşlerdir.
Anahtar Kelimeler
References
- Ataç, Engin Editör, Devlet Bütçesi, Anadolu Üniversitesi AÖF Yayın no; 23, Eskişehir, 1990.
- Canbay, Tülin, Türkiye’de Kamu Bütçesinde Reform İhtiyacı ve Sıfır Tabanlı Bütçeleme Sistemi, DEÜ, Sos. Bil. Enst. Doktora Tezi, İzmir, 1999.
- Cumhuriyetin 70. Yılında Maliye Bakanlığı, Maliye Bakanlığı Yayınları, Yayın Yılı /Yayın No 1993/ 334.
- Çoşkun, Gülay, Devlet Bütçesi Türk Bütçe Sistemi, Gözden geçirilmiş ikinci baskı, Turhan Kitapevi, 1989, Ankara.
- Eser, U.,“Osmanlı İmparatorluğu Bütçeleri: Bir İnceleme”, Ekonomik Yaklaşım Dergisi, 1982, s.169-194.
- Eş, M.,Tarihsel Bir Bakışla Klasik Osmanlı Maliyesi, Kütahya, 1989, T.C Anadolu Üniversitesi, Eğitim, Sağlık ve Bilimsel Araştırma Çalışmaları Vakfı Yayınları No:81.
- Gökbunar, R, Gökbunar, A. R, Uğur, A.,“17. Yüzyılda Osmanlı Devleti ve Batı Avrupa Devletlerinde Mali Yapı Üzerine Savaşların Etkileri.” Maliye Dergisi, 2010 Temmuz-Aralık, Sayı:159, s. 70-87.
- Kıray, Emine, Osmanlı’da Ekonomik Yapı ve Dış Borçlar, İletişim yayınları, İstanbul, 1993.
- Pamuk, Ş., Osmanlı Türkiye İktisadi Tarihi:1500-1914. İstanbul, 2003, İletişim Yayınları 3.bs.
- Sayın, Abdurrahman Vefik, “Tarih-İ Mâli“(Kuruluşundan Kanuni Dönemini Sonuna Kadar Osmanlı Maliye Tarihi (1299-1566), Maliye Bakanlığı Araştırma,Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı Yayın No:2000/356, Ankara, Ekim 2000.