Atina Demokrasisinin Kamusal İnceleme Prosedürü Üzerine: “Dokimasia”

This study, in a historicity where modern public control has not yet developed, aims to evaluate dokimasia, which is a legal and political procedure developed to guarantee the demos’s power. In the study, it was tried to evaluate the public control processes in the city state of Athens and the effects of these processes on the sovereignty of demos, especially in a pratice called “dokimasia”, which has been neglected in the Turkish political thought literature. Therefore, the content of the study only includes dokimasia practices within the boundaries of the city state of Athens. Chronological historicity, on the other hand, was tried to be limited to fifth and fourth centuries BC. In addition to the basic sources of modern literature, oratories of Lysias, Demosthenes and Aechines in court records and the texts of Aristotle, Xenophon, Plato and Plutarch about the topic were used in article. In the evaluation made, the type of dokimasia is classified into six categories and discussed comparatively through various examples. These are respectively, dokimasia of citizenship, dokimasia for those who want to receive disablility contribution, dokimasia for civil servants and boule memberships, dokimasia for the inspection of cavalry and horses, dokimasia of orators, and dokimasia for foreigners who want to obtain citizenship rights. In the origin of the practice is to scrunity the person who will be appointed to a public office or benefit from a public privilege is examined in legal and political terms and questioned whether he has minimum qualifications. Therefore, with some exceptions, the pratice is an administrative process rather than a direct criminal process. It has been determined that the process is performed in the face of council (boule) members or jurors representing the demos sovereignty in court. The study dealt with a concept that has a historical and factual characteristic through a descriptive and especially comparative method. The practice, which serves to guarantee demos’s sovereignty, is also valuable in terms of understanding the historicity of public administration and control.

Bu çalışma, modern kamusal denetimin henüz gelişmediği bir tarihsellikte, demos iktidarını garanti altına almak için geliştirilmiş hukuki ve siyasi bir prosedür olan dokimasia’yı değerlendirme amacını taşımaktadır. Çalışmada, Türk siyasal düşünce literatüründe ihmal edilmiş “dokimasia” adı verilen bir uygulama özelinde, Atina kent devletindeki kamusal denetim süreçleri ve bu süreçlerin demos egemenliği üzerindeki etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla çalışmanın kapsamı yalnızca Atina kent devleti sınırları içindeki dokimasia uygulamalarını içermektedir. Kronolojik tarihsellik ise özellikle MÖ beşinci ve dördüncü yüzyıllar ile sınırlı tutulmaya çalışılmıştır. Makalede modern literatüre ait temel kaynakların yanında, konu ile ilgili Lysias, Demosthenes ve Aechines’in mahkeme kayıtlarına geçmiş söylevleri ve Aristoteles, Ksenophon, Platon ile Plutarkhos’un metinlerinden yararlanılmıştır. Yapılan değerlendirmede dokimasia türleri altı kategoride sınıflandırılmış olup, çeşitli örnekler üzerinden mukayeseli bir şekilde ele alınmıştır. Bunlar sırasıyla yurttaşlık dokimasia’sı, engelli yardımı almak isteyenlere yönelik dokimasia, memur ve boule üyeliklerine ilişkin dokimasia, süvari ve atların denetlenmesi konusundaki dokimasia, hatip dokimasia’sı ve yurttaşlık hakkı elde etmek isteyen yabancıların dokimasia’sıdır. Uygulamanın kökeninde bir kamu görevine atanacak ya da kamusal bir imtiyazdan faydalanacak kişinin, hukuki ve siyasi yönden incelenmesi ve asgari yeterliliği taşıyıp taşımadığı sorgulanmaktadır. Dolayısıyla uygulama, bazı istisnalar dışında, doğrudan cezai bir işlem doğurmaktan ziyade, idari bir işlem niteliği taşımaktadır. Sürecin demos egemenliğini temsil eden konsey (boule meclisi) üyeleri ya da mahkemede jüri üyeleri huzurunda yürütüldüğü tespit edilmiştir. Çalışma, tarihsel ve olgusal bir nitelik taşıyan bir kavram hakkında betimleyici ve özellikle mukayeseli bir yöntem yoluyla ele alınmıştır. Demos egemenliğinin güvence altına alınmasına hizmet eden söz konusu uygulama, kamu idaresi ve denetiminin tarihselliğinin anlaşılması açısından da değer taşımaktadır.