Ulusal Mesleki Yeterlilik Sistemi ile Yükseköğretim Programları İlişkisinin Değerlendirilmesi

The National Vocational Qualifications System (NVQS) coordinated by the Vocational Qualifications Authority (VQA) involves three phases; establishment of national occupational standards, development of national vocational qualifications based on occupational standards, and testing and evaluation/certification procedures structured in line with national qualifications. Serving as a linkage between education and the sector/labor market, NVQS merges VQA with the Higher Education Institution for the activities to be carried out at levels 5 to 8 of the Turkish Qualifications Framework (TQF). With the advancement of TQF-related facilities and accordingly emergence of national occupational standards and vocational qualifications in various sector fields and professions, NVQS and standards/qualifications -which can also be referred to as the outputs of NVQS- have been addressed as a topic of inquiry in academic papers. Yet, findings reflecting an array of academic perspectives dealing with NVQS and the outputs of NVQS as well as the relevance of them to higher education programs seem to be lacking. This gap proves the need for a holistic overview of the studies in the relevant literature and  an evaluation of future prospects. This study attempts to investigate to what extent NVQS and the outputs of NVQS have been addressed in academic studies. In that regard, document analysis method is used. The findings initially reveal an overview of the array of standpoints adopted in the studies focusing on NVOS and the outputs of NVQS. Further, a systematic categorization of studies focusing on the relevance of the outputs of NVOS to higher education programs (i.e. the level and content connection and compatibility) is presented in line with the classification of sector committees established by VQA. Accordingly, the study sets forth an evaluation of the critical factors that may impact effective maintenance and sustainability of the system.

Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından yürütülen Ulusal Mesleki Yeterlilik Sistemi (UMYS), ulusal meslek standartları, mesleki yeterlilikler ve belgelendirme süreçlerini kapsayan üç katmanlı bir sistemdir. UMYS’de ilk olarak ulusal meslek standartları oluşturulur, meslek standartlarına bağlı olarak mesleki yeterlilikler geliştirilir ve son aşamada ulusal yeterliliklere dayalı olarak ölçme ve değerlendirme/belgelendirme faaliyetleri yürütülür. Eğitim ve sektör/iş gücü piyasası arasında köprü vazifesi gören UMYS, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi’ne (TYÇ) göre 5.- 8. seviyelerde gerçekleştirilecek çalışmalar için MYK ile Yükseköğretim Kurulunu ortak hedefler doğrultusunda, aynı çatı altında buluşturmaktadır. Özellikle TYÇ ile ilgili çalışmaların hız kazanmasını takiben farklı sektör alanları ve mesleklerde meslek standardı ve mesleki yeterliliklerin hazırlanmaya başlamasıyla, UMYS ile ulusal meslek standartları ve mesleki yeterlilikler akademik çalışmalarda irdelenmeye başlamıştır. Ancak UMYS’nin ve UMYS çıktıları olarak ifade edilebilecek standart ve yeterliliklerin bu çalışmalarda hangi perspektiflerden ele alındığını ve yükseköğretim programları ile UMYS çıktıları bağlantısının/ilişkisinin ne ölçüde incelendiğini gösteren bulguların eksikliği dikkati çekmektedir. Bu nedenle, akademik çalışmalarda dile getirilen (ortak) hususların ve tespitlerin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesine ve bu doğrultuda ileriye dönük yapılabilecek çalışmaların ortaya konmasına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, UYMS ve UMYS çıktılarının akademik çalışmalarda ne ölçüde ele alındığının doküman analizi yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, hem UMYS’nin ve UMYS çıktılarının hangi perspektiflerden ele alındığı ile ilgili bilgilere yer verilmiş hem de UMYS çıktılarının yükseköğretim programları ile ilişkisi (içerik ve düzey açısından uyumluluğu ve bağlantısı) odağında yapılmış araştırmalar MYK tarafından oluşturulan sektör komiteleri sınıflandırması çerçevesinde kategorileştirilerek sunulmuştur. Ayrıca bu çalışmalarda ortaya atılan tespit ve öneriler doğrultusunda UMYS sisteminin daha etkin bir biçimde sürdürülebilmesine etki edecek unsurları içeren genel bir değerlendirme yapılmıştır.