Afet İletişiminde Siyasi Liderliğin Rolü, İşlevi ve Stratejik Önemi

In the contemporary era marked by a growing frequency of both natural and human-induced disasters, the role of political leadership in disaster communication has become increasingly vital. The discourses of political leaders during disaster situations directly influence the functioning of disaster management, contributing either positively or negatively to the communication process. In countries such as Turkey, where political leaders occupy a central position in political life, this influence becomes multidimensional, shaping both individual and collective societal responses. Accordingly, this study investigates the role of political leaders in shaping public perception through strategic communication practices, their function in managing societal anxiety, and their impact on disaster response processes. Focusing on the discourse of political leaders during the disaster management process, the research emphasizes the significance of elements such as credibility, emotional appeal, and consistency. Drawing on the case study of the February 6 Kahramanmaraş earthquakes—referred to as the “Disaster of the Century”—the findings highlight the role, function, and strategic importance of political leadership in disaster communication. This study aims to contribute to the literatures on political communication and disaster management by providing a multidimensional assessment of political leaders’ communicative functions, and by exploring how they seek to shape the public sphere and manage legitimacy through discourse, rather than through objective measures of disaster response success. Using purposive sampling, the study is limited to the period between February 6–28, 2023, and analyzes public statements made by the President of the Justice and Development Party (AKP), Recep Tayyip Erdoğan, and the President of the Republican People’s Party (CHP), Kemal Kılıçdaroğlu, regarding the earthquakes. As part of a textual discourse analysis, rhetorical analysis was applied to examine how these political leaders constructed their statements. The selected texts were interpreted within the frameworks of Framing Theory and Symbolic Leadership Theory. This study aims to offer an original contribution to the literature from a multidisciplinary perspective, situated at the crossroads of political science, communication, and disaster management.

Doğal ve insan kaynaklı afetlerin artığı günümüzde, afet iletişiminde siyasal liderliğin rolü giderek hayati bir önem kazanmıştır. Siyasal liderlerin afet durumundaki söylemleri, afet yönetiminin işleyişine olumlu/olumsuz katkı sunmakta ve afet iletişimini doğrudan etkilemektedir. Özellikle siyasal liderlerin, siyasal yaşamın ana aktörleri olarak konumlandığı Türkiye gibi ülkelerde bu etki, çok boyutlu olarak genişleyebilmekte, ferdî ve içtimâî refleksleri yönlendirebilmektedir. Bu sebeple bu çalışma, siyasal liderlerin stratejik iletişim pratikleri aracılığıyla kamu algısını şekillendirmedeki rolünü, toplumsal kaygıyı yönetmekteki işlevini ve afet müdahale süreçlerini nasıl etkilediğini incelemektedir. Araştırmada, afet yönetimi sürecinde siyasal liderlerin afet iletişimindeki söylemlerine odaklanılarak; güvenilirlik, duygusal etki ve tutarlılık gibi unsurların önemi vurgulanmaktadır. “Asrın Felaketi” olarak isimlendirilen 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri örnekleminden hareketle elde edilen bulgular, afet iletişiminde siyasal liderliğin rolü, işlevi ve stratejik önemini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, siyasal iletişim ve afet yönetimi literatürlerine katkı sunarak, siyasal liderlerin iletişimsel işlevlerini çok boyutlu bir çerçevede değerlendirmeyi ve afet müdahale süreçlerindeki nesnel başarıdan ziyade kamusal alanı söylemleri ile nasıl şekillendirmeye çalıştıklarını ve meşruiyeti nasıl yönettiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Amaçsal Örneklem seçimine başvurularak çalışmanın örneklemi 6-28 Şubat 2023 tarihleri arasıyla sınırlandırılmış ve bu süre zarfında Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun depreme ilişkin yapmış oldukları açıklamalar analiz edilmiştir. Metinsel Söylem incelemesi kapsamında retorik analize başvurulmuş ve siyasal liderlerin depreme yönelik açıklamalarını nasıl şekillendirdikleri seçilen metinler üzerinden derinlemesine analiz edilerek, Çerçeveleme ve Sembolik Liderlik kuramları ekseninde yorumlanmıştır. Bu çalışma ile siyaset bilimi, iletişim ve afet yönetimi alanlarının kesişiminde, literatüre multi-disipliner düzeyde özgün bir katkı sunulmaya çalışılmıştır.