Enflasyon Muhasebesinin Şirketlere Etkisi: Borsa İstanbul Örneği

The aim of study is to summarize theoretical effects and functioning of inflation accounting and then to determine and analyze effects of inflation accounting on net sales, gross profit, EBITDA, net profit, gross profit margin, EBITDA margin and net profit margin by data of companies traded on Borsa Istanbul and companies that want to go public, excluding TMS 29 and including TMS 29. Being able to measure effects of inflation accounting in practice can mean more accurate financial statement interpretation and future investment budgeting for decision makers. Similarly, for investors and analysts who will evaluate companies, understanding practical effects of inflation accounting can be interpreted as developing future projections by more accurately comprehending financial statements. This study shows how high inflation erodes financial statements and why high inflation creates a harmful investment environment. In the study, data was collected with document review technique and analyzed with content analysis method. The effects of inflation accounting on 57 different financial statement periods of 43 companies from 14 sectors are shown. Since more than one financial statement period was taken into account for each company, 57 different periods were reached. While it is observed that inflation accounting generally increases net sales, gross profit and EBITDA in sectors while net profit data declines. EBITDA declines with inflation accounting in sectors have higher inventories such as retail and food. It is observed that gross profit margin, EBITDA margin and net profit margins decline in significant part of the sample. In some companies, EBITDA, which was positive before inflation accounting, turns negative after TMS 29. It is noteworthy that net monetary position profit is positive after inflation accounting in companies have high inventories and tangible fixed assets and that finance the relevant assets largely with debt. It has been concluded that it is reasonable to increase the debt level of companies in an inflationary environment.

Çalışmanın amacı, enflasyon muhasebesinin teorik etkileri ve işleyişini özetledikten sonra Borsa İstanbul’da işlem gören şirketler ve halka arz olmak isteyen şirketlerin TMS 29 hariç ve TMS 29 dahil muhasebe verilerine ulaşılarak uygulamalı olarak enflasyon muhasebesinin net satış, brüt kar, FAVÖK, net kar, brüt kar marjı, FAVÖK marjı ve net kar marjına etkilerinin tespit edilip analiz edilmesidir. Enflasyon muhasebesinin uygulamadaki etkilerini ölçebilmek şirketlerdeki karar vericiler için daha doğru mali tablo yorumlaması ile gelecekte daha doğru yatırımların bütçelenmesi anlamına gelebilmektedir. Aynı şekilde firmalara yatırım yapacak yatırımcılar ve şirketleri değerleyecek analistler için enflasyon muhasebesinin uygulamalı etkilerini anlayabilmek mali tabloları ve enflasyonu daha doğru kavrayarak gelecek projeksiyonların geliştirilmesi ve enflasyondan ari performansın ölçülmesi olarak yorumlanabilmektedir. Ayrıca bu çalışma ile yüksek enflasyonun mali tabloları ne denli aşındırdığı ve yüksek enflasyonun neden zararlı bir yatırım ortamı oluşturduğu gösterilmektedir. Çalışmada doküman inceleme tekniği ile veriler toplanmış ve içerik analiz yöntemi ile veriler analiz edilmiştir. 14 sektörden 43 şirketin 57 farklı mali tablo döneminde enflasyon muhasebesinin etkileri gösterilmiştir. Her şirket için birden fazla mali tablo dönemi dikkate alındığı için 57 farklı döneme ulaşılmıştır. Enflasyon muhasebesinin sektörlerde genel olarak net satış, brüt kar ve FAVÖK’ü artırdığı gözlemlenirken net kar verisinin gerilediği dikkat çekmektedir. Perakende ve gıda gibi yüksek stoklu çalışan sektörlerde enflasyon muhasebesi ile FAVÖK gerilemektedir. Brüt kar marjı, FAVÖK marjı ve net kar marjlarının örneklemin önemli bir kısmında gerilediği gözlenmektedir. Bazı firmalarda enflasyon muhasebesi öncesi pozitif olan FAVÖK TMS 29 sonrası negatife dönmektedir. Yüksek stok ve maddi duran varlık taşıyan ve ilgili varlıkları büyük oranda borç ile finanse eden şirketlerde enflasyon muhasebesi sonrası net parasal pozisyon karının pozitif olduğu dikkat çekmektedir. Enflasyonist ortamda şirketlerin borçluluk seviyesinin artırılmasının makul olduğu sonucuna varılmıştır.