Digital Transformation and Sustainability in Agriculture: A Multidimensional Assessment on the Example of Türkiye

Year 2025, Volume: 14 Issue: 5, 2313 - 2333, 31.12.2025

Ahmet Bağcı

https://doi.org/10.15869/itobiad.1744124

Abstract

This study examines the multidimensional impacts of digitalization in agriculture through the case of Türkiye, highlighting the transformative capacity of digital technologies that extend from agricultural production to rural development, data-driven decision-making, and public policy design. Digitalization is approached not merely as a process of technical modernization, but as a paradigm shift that reshapes socio-economic structures, redefines institutional interactions, and significantly alters production–consumption dynamics. The research evaluates the role of various digital tools in the agricultural sector, including mobile applications such as the e-Farmer Portal and “Tarım Cebimde,” remote sensing, sensor networks, artificial intelligence (AI) based monitoring and decision support systems, and blockchain-based traceability solutions. Structural constraints, such as inadequate digital infrastructure in rural areas, limited access for women and young farmers, low digital literacy, and high initial investment costs—are identified as major barriers to inclusive transformation. The technological development capacities of public institutions and the private sector are analyzed within the framework of TÜBİTAK and TAGEM-supported projects, locally developed sensor and software solutions, precision agriculture practices, and data-sharing platforms. Findings indicate that digitalization plays a strategic role in increasing agricultural productivity, optimizing water and energy use, facilitating climate change adaptation, enhancing food security, and improving rural welfare. However, institutional capacity needs to be strengthened in areas such as data governance, interoperability standards, cybersecurity, and privacy. The study concludes by proposing a multi-stakeholder, long-term digital agriculture strategy that integrates financial incentives, extension and training programs, open data and interoperable infrastructures, domestic technology development policies, and social inclusion measures prioritizing women and young farmers. In this respect, the study emphasizes that agricultural digital transformation must be addressed not only in technological terms but also through its social, managerial, and environmental dimensions, offering policy recommendations for building a more resilient, inclusive, and sustainable agricultural system in Türkiye.

Keywords

Digital Agriculture , Smart Farming , Digital Public Services , Sustainable Agriculture , Agricultural Technology

Tarımda Dijital Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Üzerinden Çok Boyutlu Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışma, tarımda dijitalleşmenin Türkiye örneği üzerinden çok boyutlu etkilerini inceleyerek, dijital teknolojilerin tarımsal üretimden kırsal kalkınmaya, veri temelli karar almadan kamu politikalarına kadar uzanan dönüşüm kapasitesini ortaya koymaktadır. Dijitalleşme, yalnızca teknik bir modernleşme değil; sosyoekonomik yapıları dönüştüren, kurumsal etkileşimleri yeniden biçimlendiren ve üretim-tüketim ilişkilerini derinden etkileyen bir paradigma değişimi olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, e-Çiftçi Portalı ve “Tarım Cebimde” gibi mobil uygulamalar, uzaktan algılama, sensör ağları, yapay zekâ tabanlı izleme ve karar destek sistemleri ile blokzincir temelli izlenebilirlik çözümlerinin tarım sektöründeki konumlanışı değerlendirilmektedir. Kırsal bölgelerde dijital altyapı yetersizlikleri, kadın ve genç çiftçilerin sınırlı erişimi, düşük dijital okuryazarlık ve başlangıç yatırım maliyetlerinin yüksekliği gibi etmenler, dönüşümün kapsayıcılığını sınırlayan temel engeller olarak öne çıkmaktadır. Kamu kurumları ve özel sektörün teknoloji geliştirme kapasitesi; TÜBİTAK ve TAGEM destekleri, yerli sensör ve yazılım çözümleri, hassas tarım uygulamaları ve veri paylaşım platformları çerçevesinde incelenmiştir. Bulgular, dijitalleşmenin tarımsal verimliliği artırma, su ve enerji kullanımını optimize etme, iklim değişikliğine uyumu kolaylaştırma, gıda güvenliğini güçlendirme ve kırsal refahı destekleme açısından stratejik önemini teyit etmektedir. Bununla birlikte, veri yönetişimi, birlikte çalışabilirlik standartları, siber güvenlik ve mahremiyet gibi alanlarda kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, finansal teşvikler, yayım ve eğitim programları, açık veri ve birlikte çalışabilir altyapılar, yerli teknoloji geliştirme politikaları ile kadın ve gençleri önceleyen sosyal içerme araçlarını bütünleştiren, çok aktörlü ve uzun vadeli bir dijital tarım stratejisi önerilmektedir. Bu yönüyle çalışma, dijital dönüşümün yalnızca teknolojik değil; toplumsal, yönetsel ve çevresel boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini vurgulamakta ve Türk tarımının dirençli, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yapıya dönüşümü için politika önerileri sunmaktadır.

Keywords

Tarımda Dijitalleşme , Akıllı Tarım , Dijital Kamu Hizmetleri , Sürdürülebilir Tarım , Tarımsal Teknoloji

References

• AB Mevzuat, (2025), Tarım Bilgi Sistemi-Tarım ve Orman Bakanlığı, https://abmevzuat.com/tarim-bilgi-sistemi-tarim-ve-orman-bakanligi/, Erişim Tarihi: 21.05.2025
• Abbasi, R., Martinez, P., & Ahmad, R. (2022). The digitization of agricultural industry–a systematic literature review on agriculture 4.0. Smart Agricultural Technology, 2, 100042.
• Ahamed, T. (2023). The spectrum of autonomous machinery development to increase agricultural productivity for achieving society 5.0 in Japan. In IoT and AI in Agriculture: Self-sufficiency in Food Production to Achieve Society 5.0 and SDG's Globally (pp. 455-461). Singapore: Springer Nature Singapore.
• Ahmed, R. M. (2024). Integration of Wireless Sensor Networks, Internet of Things, Artificial Intelligence, and Deep Learning in Smart Agriculture: A Comprehensive Survey: Integration of Wireless Sensor Networks, Internet of Things. Journal of Innovative Intelligent Computing and Emerging Technologies (JIICET), 1(01), 8-19.
• Anadolu Ajansı, (2024), Kayıtlı genç kadın çiftçi sayısı, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/kayitli-genc-kadin-ciftci-sayisi-10-yilda-4-5-katina-cikti/3222181, Erişim Tarihi: 02.06.2025
• Arısoy, H., & Avcı, Y. (2020). Türkiye’nin biyoekonomi politikalarının tarımsal açıdan değerlendirilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 10(4), 2999-3009.
• Aslan, B., & Aslan, F. Y. (2025). Bitkisel Tarımda Kullanılan Ürün İzleme Teknolojilerinin İncelenmesi. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 15(1), 132-145.
• Avşar, Y. (2025). Sünger Kentlere Geçiş: Türkiye'de Kentsel Su Sorununun ve Yönetiminin Çözümüne Yönelik Zorluklar ve Fırsatlar. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(1), 459-480.
• Ay, S., & Kılıç, T. (2023). Coğrafi Dijital Uçurum: Türkiye’de Dijital Dönüşümün Kentsel-Kırsal, Bölgesel ve Cinsiyet Eşitsizlikleri. Coğrafya Dergisi, (46), 111-122.
• Aydar, M. (2024). Küresel iklim değişikliğinin toprak, su ve tarım üzerine etkileri. (Yüksek Lisans Tezi), Bursa Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
• Bilgin, İ., & Medeni, T. D. (2023). Tarımsal Hizmet Sunumunun Dijitalleştirilmesine Yönelik SWOT Analizi: Tarım ve Orman Bakanlığı ile KAYSİS Bağlantısallığı. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi, 4(2), 189-217.
• Bosona, T., & Gebresenbet, G. (2023). The role of blockchain technology in promoting traceability systems in agri-food production and supply chains. Sensors, 23(11), 5342.
• Çotuk, R. İ. (2024). Sürdürülebilir ormancılık kapsamında Türkiye florasında yetişen Equısetum L. cinsine ait türlerin morfolojik, anatomik ve moleküler yönden incelenmesi (Doctoral dissertation, Bartin University (Turkey)).
• Dayıoğlu, M. A., & Turker, U. (2021). Digital transformation for sustainable future-agriculture 4.0: A review. Journal of Agricultural Sciences, 27(4), 373-399.
• Dhanke, J. A., Srivastava, D., Menaga, D., Raj, R., Kumar, K. V., Jangir, P., & Mani, P. (2025). Climate-Based AI-Powered Precision Irrigation: Sustainably Smart Agriculture Frameworks for Maximum Crop Yields. Remote Sensing in Earth Systems Sciences, 8(1), 161-172.
• El Bilali, H., & Allahyari, M. S. (2018). Transition towards sustainability in agriculture and food systems: Role of information and communication technologies. Information processing in agriculture, 5(4), 456-464.
• Ersöz, M., & Bingöl, E. (2022). İktisatın Unutulmuş Çocuğu: Tarım Sektörü ve Tarımın Orta Doğu’daki Geleceği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(1), 123-139.
• Falkenmark, M. (2013). Growing water scarcity in agriculture: future challenge to global water security. Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences, 371(2002), 20120410.
• FAO, (2024b), Ek 7. Uygulamadaki Teknolojiler Sahadan Örnekle Türkiye’de Tarıma Yönelik Dijital Teknolojiler, https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a8f73505-3ba6-46a5-b80c-4cdbd61430b3/content, Erişim Tarihi: 01.06.2025
• FAO, (2024a), Family Farming Knowledge Platform, https://www.fao.org/family-farming/data-sources/dataportrait/country-details/en/?cnt=ETH Erişim Tarihi: 14.05.2025
• Göl, B., & Tarhan, Ç. (2024). Tarımda Dijitalleşmenin Zorlukları ve AB İklim Politikasında Dijital Tarım. Journal of Information Systems and Management Research, 6(2), 12-23.
• Gönen, İ. (2024). Endüstri 4.0 Perspektifinde Türkiye'De Tarım Sektöründe Dijital Dönüşüm: Mevcut Durum Tespitine Yönelik Nitel bir Araştırma (Master's thesis, Necmettin Erbakan University (Turkey)).
• Gürsoy, Ö. B., & Çolak, E. (2023). Akıllı tarım literatürünün toplumsal cinsiyet perspektifinden Türkiye bağlamında değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 185-203.
• Huseynov, R., Aliyeva, N., Bezpalov, V., & Syromyatnikov, D. (2024). Cluster analysis as a tool for improving the performance of agricultural enterprises in the agro-industrial sector. Environment, Development and Sustainability, 26(2), 4119-4132.
• İren, Z., & Yeşilay, R. B. (2025). Tarımda Drone Kullanımının Potansiyel Faydaları. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 50-64.
• Kenney, M., Serhan, H., & Trystram, G. (2020). Digitalization and platforms in agriculture: organizations, power asymmetry, and collective action solutions (No. 78). ETLA Working Papers.
• Khatri, A., Lallawmkimi, M. C., Rana, P., Panigrahi, C. K., Minj, A., Koushal, S., & Ali, M. U. (2024). Integration of ICT in Agricultural Extension Services: A Review. Journal of Experimental Agriculture International, 46(12), 394-410.
• Kumar, J., Chawla, R., Katiyar, D., Chouriya, A., Nath, D., Sahoo, S., ... & veer Singh, B. (2023). Optimizing irrigation and nutrient management in agriculture through artificial intelligence implementation. International Journal of Environment and Climate Change, 13(10), 4016-4022.
• Mercan, Ç., & Arpağ, S. (2020). Coğrafi bilgi sistem analizleri kullanılarak toprak ve arazi özelliklerinin değerlendirilmesi: Türkiye, Mardin ili arazisi. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 23-33.
• Morepje, M. T., Sithole, M. Z., Msweli, N. S., & Agholor, A. I. (2024). The influence of E-commerce platforms on sustainable agriculture practices among smallholder farmers in Sub-Saharan Africa. Sustainability, 16(15), 6496.
• Nikolić, M., Božić, D., & Božić, I. (2025). REFORMING THE COMMON AGRICULTURAL POLICY (2023–2027)–GOALS AND NEW SYSTEM SOLUTIONS–. Ekonomika poljoprivrede, 72(2), 665-678.
• Özgüven, M. M., Türker, U., Çetin, N., & Çolak, A. (2025). Tarımda Dijital Çağın Getirdiği Yenilikler İklim Akıllı Tarım ve Sürdürülebilir Uygulamalar. Türkiye Ziraat Mühendisliği X. Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı-1, 246.
• Pauschinger, D., & Klauser, F. R. (2022). The introduction of digital technologies into agriculture: Space, materiality and the public–private interacting forms of authority and expertise. Journal of Rural Studies, 91, 217-227.
• Purnama, S., & Sejati, W. (2023). Internet of things, big data, and artificial intelligence in the food and agriculture sector. International Transactions on Artificial Intelligence, 1(2), 156-174.
• Rivera, M., Knickel, K., de los Rios, I., Ashkenazy, A., Pears, D. Q., Chebach, T., & Šūmane, S. (2018). Rethinking the connections between agricultural change and rural prosperity: A discussion of insights derived from case studies in seven countries. Journal of Rural Studies, 59, 242-251.
• Rotz, S., Gravely, E., Mosby, I., Duncan, E., Finnis, E., Horgan, M., ... & Fraser, E. (2019). Automated pastures and the digital divide: How agricultural technologies are shaping labour and rural communities. Journal of Rural Studies, 68, 112-122.
• Söğüt, Y., Kırca, M., İnal, V., & Bagcı, A. (2025). The Impacts of Agricultural Energy Use and Cultivable Area on the Cropland Footprint in Light of the EKC Model: Evidence from the Top Ten Most Successful Countries in Agriculture. Journal of Agricultural Sciences, 31(3), 814-826.
• Söztutar, M. (2022). Ağ toplumu yaklaşımının kırsal alanların dönüşümü üzerine etkileri. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(Sp. Issue), 59-76.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Tarımda Teknoloji Kullanımı Özel İhtisas Komisyonu Raporu, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf, Erişim Tarihi: 02.06.2025
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2020a), Tarımda Dijitalleşme Sürüyor, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/4650/Tarimda-, Erişim Tarihi: 02.06.2025
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2020b), Tarıma Dair Her Şey “Tarım Orman Akademi’de, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/4519/Tarima-Dair-Her-Sey-Tarim-Orman-Akademide, Erişim Tarihi: 03.06.2025
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2023), Tarım ve Ormancılık Alanında Yeni Trendler, https://www.tarimorman.gov.tr/ABDGM/Belgeler/%C4%B0ZLEME%20VE%20DE%C4%9EERLEND%C4%B0RME/Tar%C4%B1m+ve+Ormanc%C4%B1l%C4%B1k+Alan%C4%B1nda+Yeni+Trendler.pdf, Erişim Tarihi: 01.06.2025
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2024), Tarım Ürünleri Piyasa Raporları, https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Piyasalar%C4%B1/Birle%C5%9Ftirilmi%C5%9F%20T%C3%9CP%20Raporlar%C4%B1/2024-Tar%C4%B1m%20%C3%9Cr%C3%BCnleri%20Piyasa%20Raporlar%C4%B1%20TEPGE%20Tamsay%C4%B1.pdf Erişim Tarihi: 14.05.2025
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2025a), Tarım Cebimde mobil uygulaması, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/6232/Tarim-Cebimde-Uygulamasina-Tarimsal-Sulama-Modulu-Eklendi, Erişim Tarihi: 21.05.2025
• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, (2025b), Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Bitki Koruma Ürünleri Takip Sitemi Uygulama Kılavuzu, https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Bitki_Koruma_Urunleri/BKU_Takip_Sistemi_Uygulama_Kilavuzu.pdf, Erişim Tarihi: 03.06.2025
• Tarım Dünyası, (2025), Tarımda dijital teknolojilerin önemi, https://www.tarimdunyasi.net/2025/01/21/tarimda-dijital-teknolojilerin-onemi/, Erişim Tarihi: 03.06.2025
• Tarım Pozitif, (2025), Veriye Dayalı Tarım Politikasının Geliştirilmesi, https://tarimpozitif.com/tr/b/veriye-dayali-tarim-politikasinin-gelistirilmesi, Erişim Tarihi: 02.06.2025
• Tombe, R., & Smuts, H. (2023). Agricultural social networks: An agricultural value chain-based digitalization framework for an inclusive digital economy. Applied Sciences, 13(11), 6382.
• Tutar, F. K., Abukalloub, A., & Çat, M. Geleneksel Tarımdan Akıllı Tarım Uygulamalarına Dönüşüm Süreci: Türkiye Örneği. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 46-62.
• TÜİK, (2023), Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması, 2023, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023- 49407#:~:text=Hanehalk%C4%B1%20bili%C5%9Fim%20teknolojileri%20kullan%C4%B1m%20ara%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1,artarak%20%95%2C5%20oldu.&text=%C4%B0nternet%20kullan%C4%B1m%20oran%C4%B1%2C%2016%2D74,y%C4%B1l%C4%B1nda%20%87%2C1%20oldu., Erişim Tarihi: 01.06.2025
• TÜİK, (2024), İşgücü İstatistikleri, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2024-54059#:~:text=%C4%B0stihdam%20edilenlerin%20%14%2C8',sekt%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCn%20pay%C4%B1%20ise%20de%C4%9Fi%C5%9Fim%20g%C3%B6stermedi. Erişim Tarihi: 14.05.2025
• Udoumoh, U. I., Ikrang, E. G., & Ehiomogue, P. O. (2021). Precision farming and fertilizer recommendation using geographic information system (GIS): A review. International Journal of Agriculture and Earth Science, 7(2), 1-8.
• Warren, M. (2004). Farmers online: drivers and impediments in adoption of Internet in UK agricultural businesses. Journal of Small Business and Enterprise Development, 11(3), 371-381.
• Xie, L., Luo, B., & Zhong, W. (2021). How are smallholder farmers involved in digital agriculture in developing countries: a case study from China. Land, 10(3), 245.
• YERLİ, G. D., & OKTİK, N. (2024). TÜRKİYE’DE TARIM POLİTİKALARI VE KIRSAL YOKSULLUK. The Journal of Social Sciences, 59(59), 268-282.
• Yılmazer, E. B., & Tunalıoğlu, R. (2024). Akıllı tarım uygulamalarının sektörel bakış açısıyla değerlendirilmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1), 55-66.
• Yılmazer, E. B., & Tunalıoğlu, R. Akıllı tarım uygulamalarında akademi ve özel sektörün rolü. Tarım Ekonomisi Dergisi, 30(2), 111-120.
• Zhang, J., & Zhang, W. (2024). Harnessing Digital Technologies for Rural Industrial Integration: A Pathway to Sustainable Growth. Systems, 12(12), 564.