Lozan Bariş Antlaşması’nda Osmanlı Borçları Meselesi
Öz
İmzalandığı anda Sevr’in hükümlerini ortadan
kaldıran Lozan Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuki, iktisadi ve mali
açılardan temelleri atılmış ve sınırları belirlenmiş oldu. Yeni Türk Devleti,
Osmanlı borçlarının düzenlenmesini ve tasfiyesini de gerçekleştirmek üzere
Lozan Görüşmeleri’nde konuyu ayrı bir oturum olarak tartıştı. 1928’e kadar
süren görüşmeler nihayet Paris’te bir antlaşmayla karara bağlanmış ve Türkiye
yeni kurulan 16 devlet arasında en fazla borç yükünü üstlenen devlet olarak
başı çekmiştir. Osmanlı’yı iktisaden ortadan kaldırmak isteyen Batılı
devletlerin çabaları Lozan’da da devam etmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nın
yorgunluğuna rağmen kazanılan zafer ve Kurtuluş mücadelesi, tam bağımsızlık
ilkesiyle Lozan Görüşmeleri’nin anafikrini oluşturuyordu. O nedenle ne pahasına
olursa olsun tam bağımsızlık sağlanacaktı. Bu çalışmada da özellikle Düyun-u
Umumiye sonrası Türkiye’ye kalan borçlar üzerinde durulmuş ve Osmanlı
toprakları üzerinde kurulan yeni devletler arasında borç taksiminin ne kadar
adaletsiz gerçekleştirilmiş olduğu ispatlanmak istenmiştir. Yapılan analizler
sonucunda da Lozan görüşmelerinin, Türkiye’yi en çok zorlayan oturumunun da
mali konuların görüşüldüğü oturum olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Lozan görüşmeleri,Osmanlı borçları,Lozan Barış Antlaşması,Strateji
References
- Aşcı, H. Bahar, Türkiye’nin 150 Yıllık Borç Serüveni (1855-2005), Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı İktisat Yüksek Lisans Programı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2007.
- Blaisdell, Donald, Osmanlı İmparatorluğu’nda Avrupa Mali Kontrolü, T.C. Maarif Vekilliği Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi Yayını, Yayın No: 24, İstanbul, 1940.
- Dikmen, Nedim, “Osmanlı Dış Borçlarının Ekonomik ve Siyasi Sonuçları”, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt:19 Eylül 2005 Sayı 21.
- Eldem, Vedat, Osmanlı İmparatorluğu’nun İktisadi Şartları Hakkında Bir Tetkik, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 1970.
- Gürsoy, Bedri, 100. Yılında Düyun-u Umumiye İdaresi Üzerine Bir Değerlendirme, Ord. Prof. Dr. Şükrü Baban’a Armağan, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 1984.
- İnce, Macit, Devlet Borçlanması (Kamu Kredisi), 3. Baskı, Kalite Matbaası, Ankara, 1976. Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 2010.
- Karluk, Rıdvan, Türkiye Ekonomisi,Yayın No: 607, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul, 1997.
- Kazgan, Gülten, Tanzimat’tan 21. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 22, Ekonomi 3, İstanbul, 2002.
- Nur, Rıza, Dr. Rıza Nur’un Hatıraları, Boğaziçi Yayınları, 1999, İstanbul.
- Perloff, James, The Shadows of Power, The CFR and American Decline, 1988, Appleton, Wisconsin, USA, ISBN :0-88279-134-6.