Research Article

Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular

Number: 24 September 20, 2021
EN TR

Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular

Abstract

Hayvan dışkısı hem çevresel koşullar hem de insan topluluklarının yaşamına ve geçmişte insan-hayvan etkileşimine dair bilgi sağlayan disiplinlerarası çalışmaların ilgi odağındaki araştırma alanlarından biridir. Arkeolojik yerleşmelerdeki hayvan dışkısı kalıntılarının makroskopik olarak tespit edilmesi çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle özellikle son yıllarda dışkının mikro göstergelerine ulaşabilmenin yollarına odaklanan araştırmalar artmış, çeşitlenmiştir. Çalışmamız çok-göstergeli yaklaşım (multi-proxy approach) çerçevesinde yapı malzemelerindeki hayvan dışkısının izlerini belirlemenin analitik yollarına odaklanmaktadır. Bu bağlamda Akeramik Neolitik Dönem yerleşmesi Aşıklı Höyük’teki kerpiç ve harçlar üzerinde ince kesit analizleri, kalsiyum karbonat (CaCO3), karbon (C) ve azot (N) analizleri gerçekleştirilmiştir. Mikromorfoloji/ince kesit analizleri sözü edilen göstergelerden birinin dışkı sferülitleri olduğunu ortaya koymuştur. Hayvan dışkısının göstergelerinden bir diğerinin ise azot olduğu anlaşılmıştır. Böylelikle ulaştığımız sonuçlardan biri iskan boyunca kerpiç yapı geleneğini hiç terk etmemiş bir topluluk olan Aşıklılıların kerpiç ve harçlarında katkı malzemesi olarak hayvan dışkısı kullandığı; diğeri bu kullanımın yerleşik köy yaşamının kurulduğu süreçte hem zamansal değişime, hem de mekansal çeşitliliğe sahne olduğudur. Buradan çıkarımla çalışmamız arkeolojik hayvan dışkısına dair bilgimizin sınırlarını çok-göstergeli yaklaşım ve yöntemlerle genişletebileceğimizi ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Türk-Amerikan İlmi Araştırmalar Derneği (ARIT); Koç Üniversitesi-Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED) doktora bursu (Dr. Melis Uzdurum), National Science Foundation; DAAD; Ludwig Maximilian University

Thanks

Tübingen Üniversitesi Toprak Bilimleri ve Jeoekoloji Laboratuvarı’nda kimyasal analizlerin yapılmasına imkan veren Dr. Peter Kuhn’a, ince kesit hazırlığında emeği geçen Panagiotis Kritikakis’e, mikroskop çalışmalarının Tübingen Üniversitesi Jeoarkeoloji Departmanı’nda gerçekleştirilmesini sağlayan Dr. Susan M. Mentzer ve Prof. Christopher Miller’e ve bu çalışmaya ilişkin yönlendirme ve desteklerinden ötürü Prof. Mihriban Özbaşaran’a teşekkür ederiz. TC Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü kazı çalışmaları ve örneklerin yurtdışına gönderilmesinde gereken tüm izinleri sağlamıştır.

References

  1. Abell, J., Quade, J., Duru, G., Mentzer, SM., Stiner, MC., Uzdurum, M., Özbaşaran, M. (2019). Urine salts elucidate Early Neolithic animal management at Aşıklı Höyük, Turkey. Science Advance, 5 (4), 1-10. https://doi.org/10.1126/sciadv.aaw0038 google scholar
  2. Berna, F. (2017). Geo-ethnoarchaeology study of the traditional Tswana dung floor from the Moffat mission church, Kuruman, north Cape Province, South Africa. Archaeological and Anthropological Science, 1-9. https://doi.org/10.1007/s12520-017-0470-0 / google scholar
  3. Bogaard, A., Heaton, THE., Poulton, PR., Merbach, I. (2007). The impact of manuring on nitrogen isotope ratios in cereals: Archaeological implications for reconstruction of diet and crop management practices. Journal of Archaeological Science, 34, 335-343. https://doi.org/10.1016/j.jas.2006.04.009 google scholar
  4. Bohn, HL., McNeal, BL., O’Connor, GA. (2001). Soil Chemistry. Third edition, John Wiley &Sons, INC. google scholar
  5. Boivin, N. (2000). Life rhythms and floor sequences: excavating time in rural Rajasthan and Neolithic Catalhoyuk. World Archaeology, 31, 367-388. https://doi.org/10.1080/00438240009696927 google scholar
  6. Bourguet, C. (2015). Analyse anthracologique du site neolithique d’Aşıklı Höyük (Turquie): resultats preliminaires. (Master Dissertation). Museum National d’Histoire Naturelle, UMR 7209 Archeozoologie et Archeobotanique, Paris. google scholar
  7. Brochier, J.E., Villa, P., Giacomarra, M., Tagliacozzo, A. (1992). Shepherds and sediments: geo-ethnoarchaeology of pastoral sites. Journal of Anthropological Archaeology, 11, 47-102. https://doi. org/10.1016/0278-4165(92)90010-9 google scholar
  8. Buitenhuis, H., Peters, J., Pöllath, N., Stiner, MC., Munro, ND., Sarıtaş, Ö. (2018). The Faunal Remains from Levels 3 and 2 of Aşıklı Höyük: Evidence for Emerging Management Practices. M. Özbaşaran, G. Duru, M. Stiner (Eds.), The Early Settlement at Aşıklı Höyük- Essays in Honor of Ufuk Esin. İstanbul: Ege Yayınları, 281-323. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Archaeology

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 20, 2021

Submission Date

April 12, 2021

Acceptance Date

June 7, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 24

APA
Uzdurum, M., & Duru, G. (2021). Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular. Anatolian Research, 24, 33-66. https://doi.org/10.26650/anar.2021.24.914913
AMA
1.Uzdurum M, Duru G. Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular. Anatolian Research. 2021;(24):33-66. doi:10.26650/anar.2021.24.914913
Chicago
Uzdurum, Melis, and Güneş Duru. 2021. “Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular”. Anatolian Research, nos. 24: 33-66. https://doi.org/10.26650/anar.2021.24.914913.
EndNote
Uzdurum M, Duru G (September 1, 2021) Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular. Anatolian Research 24 33–66.
IEEE
[1]M. Uzdurum and G. Duru, “Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular”, Anatolian Research, no. 24, pp. 33–66, Sept. 2021, doi: 10.26650/anar.2021.24.914913.
ISNAD
Uzdurum, Melis - Duru, Güneş. “Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular”. Anatolian Research. 24 (September 1, 2021): 33-66. https://doi.org/10.26650/anar.2021.24.914913.
JAMA
1.Uzdurum M, Duru G. Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular. Anatolian Research. 2021;:33–66.
MLA
Uzdurum, Melis, and Güneş Duru. “Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular”. Anatolian Research, no. 24, Sept. 2021, pp. 33-66, doi:10.26650/anar.2021.24.914913.
Vancouver
1.Melis Uzdurum, Güneş Duru. Arkeolojik Hayvan Dışkısı Çalışmalarına Çok-Göstergeli Yaklaşım: Orta Anadolu, Akeramik Neolitik Dönem Yerleşmesi Aşıklı Höyük’ten Yeni Bulgular. Anatolian Research. 2021 Sep. 1;(24):33-66. doi:10.26650/anar.2021.24.914913