Research Article

Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri

Number: 18 July 29, 2022
EN TR

Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri

Abstract

Muhtemelen mühendishane kökenli Osmanlı devlet adamı Mehmed Emin Paşa (öl. 1851) tarafından 1835-1837 yıllarında eğitim aldığı Cambridge Üniversitesinde yazıldığını düşündüğümüz Seyyâhnâme isimli eser İngiltere ve Fransa hakkında sunduğu bilgilerin yanı sıra içindeki suluboya resimler bakımından benzeri seyahatnamelerden ayrılır. Eserin birisi müellif nüshası, birisi de istinsah olmak üzere iki nüshası vardır ve her iki nüsha da İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde bulunmaktadır. Yazar, eserini İngiltere’de gördüğü modern askerlik, eğitim, imar ve ulaşım araçlarına dair dile getirdiği hususları görsel tasvirle somutlaştırmak amacıyla 18 adet suluboya resimle zenginleştirmiştir. Bu resimlerden 14 adedi yazarın İngiltere’de aslını veya resimlerini gördüğü modern cadde, köprü ve tünel gibi ulaşım altyapısı ile yeni tarz yolcu arabaları, buharlı tren ve balon gibi ulaşım araçlarını yansıtmaktadır. Bu resimlerden sırasıyla birisi Londra’nın havagazıyla çalışan sokak lambalarını gösteren modern bir alışveriş caddesini, üç adedi İngiltere’nin öne çıkan çelik ve asma köprüleri, iki adedi nehir altından geçen tüneli, bir adedi modern liman ve dok yapılarını, iki adedi modern posta ve yolcu arabalarını, iki adedi buharlı tren ve tramvay araçlarını ve üç adedi ulaşım amaçlı kullanıma başlayan balon resimlerini göstermektedir. Yazarın, çizdiği resimleri büyük ölçüde İngiltere’de gravür veya taşbaskı olarak yayımlanmış resimleri şablon olarak kullanarak yeni yorumlarla çizdiği anlaşılmaktadır. Yazar, tarif ettiği konuların resimlerde görüldüğü şekilde olduğunu söyleyerek dolaylı olarak bu resimlerin ressamı da olduğunu dile getirir. Bu makalede yazarın edebi tasvirlerle anlattığı ulaşım altyapısı ve araçlarına dair açıklamaların suluboya resimlerle nasıl yansıtıldığı irdelenmektedir.

Keywords

References

  1. Buluç, Sadettin. “Türkçe Yazma İki Seyahâtnâme.” IX. Türk Tarih Kongresi, Ankara 21-25 Eylül 1981, Kongreye Sunulan Bildiriler. 3.cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1989, 1505-1513.
  2. Dönmez, Ahmet. “Osmanlı-İngiliz İlişkileri: Diplomasi ve Reform (1833–1841).” Selçuk Üniversitesi, Doktora Tezi, 2013.
  3. Fletcher, William. History and Development of Steam Locomotion on Common Roads. London, New York, Ipswich: E. & F. N. Spon, 12 Cortlandt Str., S. H. Cowell, 1891.
  4. İhsanoğlu, Ekmeleddin. “Osmanlı Havacılığına Genel Bir Bakış.” Çağını Yakalayan Osmanlı, Osmanlı Devleti’nde Modern Haberleşme ve Ulaştırma Teknikleri. Ed. Ekmeleddin İhsanoğlu ve Mustafa Kaçar. İstanbul: İslâm Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi IRCICA, 1995, 497-596.
  5. Marion, F. Wonderful Balloon Ascents or, The Conquest of The Skies, A History of Balloons and Balloon Voyages. New York: Charles Scribner ve Company, 1870.
  6. Mehmed Emin Bey (?). Seyyâhnâme (İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Katalog no: NEKTY 05085, Yayımlanmamış Elyazması, 1835-1837).
  7. Petruzzello, Melissa. “Menai Bridge.” Britannica. Erişim 4 Mayıs 2022, https://www.britannica. com/topic/Menai-Bridge.
  8. Piccard, Donald L. “Balloon Flight, Historical Development.” Britannica. Erişim 4 Mayıs 2022, https://www.britannica.com/technology/balloon-flight/Historical-development.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 29, 2022

Submission Date

January 16, 2022

Acceptance Date

July 28, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 18

APA
Turan, F. (2022). Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri. Art-Sanat, 18, 365-398. https://izlik.org/JA47EY77SX
AMA
1.Turan F. Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri. Art-Sanat. 2022;(18):365-398. https://izlik.org/JA47EY77SX
Chicago
Turan, Fikret. 2022. “Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler Ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı Ve Araçlarına Dair Resimler Ve Tasvir Stratejileri”. Art-Sanat, nos. 18: 365-98. https://izlik.org/JA47EY77SX.
EndNote
Turan F (July 1, 2022) Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri. Art-Sanat 18 365–398.
IEEE
[1]F. Turan, “Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri”, Art-Sanat, no. 18, pp. 365–398, July 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA47EY77SX
ISNAD
Turan, Fikret. “Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler Ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı Ve Araçlarına Dair Resimler Ve Tasvir Stratejileri”. Art-Sanat. 18 (July 1, 2022): 365-398. https://izlik.org/JA47EY77SX.
JAMA
1.Turan F. Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri. Art-Sanat. 2022;:365–398.
MLA
Turan, Fikret. “Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler Ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı Ve Araçlarına Dair Resimler Ve Tasvir Stratejileri”. Art-Sanat, no. 18, July 2022, pp. 365-98, https://izlik.org/JA47EY77SX.
Vancouver
1.Fikret Turan. Tanzimat’a Giden Yolda Köprüler, Dilicanslar, Trenler ve Balonlar: 1835 Tarihli Seyyâhnâme’de Modern Ulaşım Altyapısı ve Araçlarına Dair Resimler ve Tasvir Stratejileri. Art-Sanat [Internet]. 2022 Jul. 1;(18):365-98. Available from: https://izlik.org/JA47EY77SX