Maritime Jurisdiction Disputes in Turkey-Greece Relations

Öz

Since 1923, 14 of Turkey's foreign policy crises have occurred directly or indirectly with Greece. Although the crises were prevented before turning into an allout war between the parties, reaching a permanent solution to the disputes was impossible. The disputes between Turkey and Greece are related but also have different characteristics. Many factors make it difficult to resolve these disputes through peaceful resolution methods. The uniqueness of geography, the emergence of technological innovations that require redefining the sovereign rights of states, and the disruption of the delicate balance established by statusestablishing agreements with actual violations are some of these. In addition to these, the negativities created by the historical legacy, negative perceptions regarding identity and intention, the instrumentalization of disputes in domestic and foreign policy and the influence of third actors should not be ignored. In addition, the positive and negative guiding effects of the leaders in the two countries and the actors who have the potential to influence public opinion can also be mentioned. This study will focus on the contractual law dimension of the disputes regarding maritime jurisdictions between the parties, how they interpret the concepts of sovereignty and sovereign rights, and their attempts to change the status quo with fait accompli. The sovereignty of the islands surrounding Anatolia, the problems encountered in determining their jurisdictions, and the differences of opinion that make the solution to these problems difficult will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Contractual Obligation
• Sovereignty-Sovereign Rights
• Jurisdiction
• Turkish-Greek Relations
• Fait Accompli

Türkiye-Yunanistan İlişkilerinde Deniz Yetki Alanı Uyuşmazlıkları

Öz

1923’ten günümüze Türkiye’nin dış politika krizlerinden 14’ü doğrudan-dolaylı olarak Yunanistan’la yaşanmıştır. Krizler taraflar arasında topyekûn bir savaşa dönüşmeden engellenmiş olsa da uyuşmazlıkları kalıcı bir çözüme ulaştırmak mümkün olmamıştır. Türkiye’yle Yunanistan arasındaki uyuşmazlıklar birbiriyle ilintili ama aynı zamanda farklı özelliklere sahiptir. Bu uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemleriyle çözülebilmesini güçleştiren pek çok etkenden söz edilebilir. Coğrafyanın kendine özgülüğü, devletlerin egemenlik haklarını yeniden tanımlamayı gerektiren teknolojik yeniliklerin ortaya çıkması, statü kuran antlaşmaların kurduğu hassas dengenin fiili ihlallerle bozulması bunlardan bazılarıdır. Bunların yanı sıra tarihsel mirasın yaratmış olduğu olumsuzluklar, kimlik ve niyete ilişkin olumsuz algılar, iç ve dış politikada uyuşmazlıkların araçsallaştırılması ve üçüncü aktörlerin etkisini de yadsımamak gerekir. Buna ek olarak iki ülkedeki liderlerin ve kamuoyunu etkileme potansiyeline sahip aktörlerin olumlu-olumsuz yönlendirici etkilerinden de söz edilebilir. Bu çalışmada taraflar arasındaki deniz yetki alanlarına ilişkin uyuşmazlıkların ahdi hukuk boyutu, egemenlik ve egemen haklar kavramlarını nasıl yorumladıkları, statükoyu oldubittilerle değiştirme girişimleri üzerinde durulacaktır. Anadolu’yu çevreleyen adaların egemenlikleri, yetki alanlarının belirlenmesinde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunların çözümünü güçleştiren görüş ayrılıklarının neler olduğu tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Ahdi Hukuk
• Yetki Alanları
• Egemenlik-Egemen Hak Ayrımı
• Türk-Yunan İlişkileri
• Oldu-bitti

Kaynakça

1. Acer, Yücel. Ege’de ve Doğu Akdeniz’de Sınırlandırma Sorunları. İstanbul: SETA Yay., 2021. google scholar
2. Acer, Yücel. “Uluslararası Yargı Kararları Işığında Doğu Akdeniz’de Sınırlandırma Sorunları ve Adaların Etkisi”. Doğu Akdeniz Sempozyumu: Doğu Akdeniz Sorunlarına Hukuki ve Siyasi Yaklaşım ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin Çözümdeki Muhtemel Rolü. Ankara: TBMM Yay., 2021, 87-112. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www5.tbmm.gov.tr/yayinlar/2021/Dogu_Akdeniz_Sempozyumu.pdf [E. Tarihi. 3 Eylül 2022] google scholar
3. Aksu, Fuat. Türk Dış Politikasında Karar Alma ve Kriz Yönetimi Süreç Analizi. İstanbul: Dış Politika ve Kriz İncelemeleri Yay., 2017. google scholar
4. Aksu, Fuat. “Protracted Conflicts and Foreign Policy Crises in Turkish Foreign Policy”. R. Kutay Karaca and Fatma Zeynep Özkurt (Eds.). New Concepts and New Conflicts in Global Security Issues. İstanbul: İstanbul Gelişim University Press, 2017, 65-98. google scholar
5. Başeren S. Hami. (1998). “Ege’de Ada, Adacık ve Kayalıkların Uluslararası Andlaşmalarla Tayin Edilen Hukuki Statüsü”. Ali Kurumahmut (Y. Haz.). Ege’de Temel Sorun: Egemenliği Tartışmalı Adalar. (ss. ss.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay. 1998, 82-115. google scholar
6. Başeren, Sertaç Hami. Ege Sorunları. İstanbul: TÜDAV Yay. 2006. google scholar
7. Başeren, Sertaç Hami. “Doğu Akdeniz: Deniz Yetki Alanları Sorunları”. 73. Türkiye Jeoloji Kurultayı. 24-28 Mayıs 2021 (Çevrimiçi). Erişim 19 Mayıs 2024. https://www.youtube.com/watch?v=KLLkPWQ5Hws [E. Tarihi. 3 Eylül 2022] google scholar
8. Başeren, Sertaç H. ve Kurumahmut, Ali. (Y. Haz.). Ege’de Egemenliği Devredilmemiş Adalar. Ankara: SAEMK Yay., 2003. google scholar

9. Bostan, İdris ve Kurumahmut, Ali. Trablusgarb ve Balkan Harplerinde İşgal Edilen Ege Adaları ve İşgal Telgrafları. Ankara: SAEMK Yay., 2003. google scholar
10. Bölükbaşı, Deniz. Turkey and Greece : The Aegean Disputes. Cavendish Pub. 2004. google scholar
11. Engin, Vahdettin. “Ege Adaları’nda Tanzimat Dönemi ve Sonrası Mali Uygulamalar (1839-1923)”. İdris Bostan (ed.). Ege Adaları’nın İdari, Mali ve Sosyal Yapısı. Ankara: SAEMK Yay. 2003, 91-114. google scholar
12. Erciyes, Çağatay. “Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Türkiye’nin Siyasi ve Hukuki Tezleri Sahadaki Uygulamaları”. MFA, Erişim 3 Eylül 2022. https://www.mfa.gov.tr/data/dogu-akdeniz-deniz-yetki-alanlarinin-sinirlandirilmasi.pdf google scholar
13. Erim, Nihat. Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri. Cilt 1, Osmanlı İmparatorluğu Antlaşmaları. A.Ü. H.F. Yay. 1953. google scholar
14. Kılınç, Salih Uygar. Avrupa Birliği- Eurocontrol Sivil Havacılık Düzenlemeleri ve Türkiye. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2011. google scholar
15. Kurumahmut, Ali. “Uluslararası Andlaşmalara Göre Ege Adaları’nın Egemenlik Devirleri”. Sertaç Hami Başeren ve Ali Kurumahmut (Y. Haz.). Ege’de Egemenliği Devredilmemiş Adalar. Ankara: SAEMK Yay., 2003, 11-69. google scholar
16. Örenç, A. Fuat. “Ege Adaları’nda İdari Yapı (1830-1923)”. İdris Bostan (ed.). Ege Adaları’nın İdari, Mali ve Sosyal Yapısı. Ankara: SAEMK Yay. 2003, 32-56. google scholar
17. Özman, Aydoğan. (1984). Birleşmiş Milletler III. Deniz Hukuku Sözleşmesi. (İstanbul: DTO Yayınları, 1984). google scholar
18. Pazarcı, Hüseyin. “Hukuki Açıdan: Ege’deki Deniz Sorunlarında Türk-Yunan Görüşleri”. Ege’de Deniz Sorunları Semineri. A. Ü. SBF Yay., 1986, 79-93. google scholar
19. Pazarcı, Hüseyin. Uluslararası Hukuk Dersleri, Cilt II. Ankara Turhan Kitapevi, 1999. google scholar
20. Soysal, İsmail. Türkiye’nin Siyasal Andlaşmaları. 1. Cilt (1920- 1945). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay., 2000. google scholar
21. Syrigos, Angelos and Dokos, Thanos. Atlas of Greek- Turkish Relations. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www. syrigos.gr/books/Atlas_syrigos_dokos.pdf google scholar
22. Toluner, Sevin. Milletlerarası Hukuk Dersleri: Devletin Yetkisi. Filiz Kitapevi, 1984. google scholar
23. Turan, Şerafettin. “Rodos ve 12 Ada’nın Türk Hakimiyetinden Çıkışı”. Belleten. XXIX, (1965), 113-116. google scholar
24. “2321/23.6.1995 Sayılı Kanun”. Resmi Gazete [Yunanistan], 23 Haziran 1995. Erişim 19 Mayıs 2024. https:// www.et.gr/api/Download_Small/?fek_pdf=19950100136 google scholar
25. “Archipelagic States Practice”. Erişim 19 Mayıs 2024. https://cil.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2015/10/ila_ study_-_uipdate_on_article_47_in_committee_s_final_first_report_roach_clean_draft_20_june_2015_2_.pdf google scholar
26. “Balkan İtilâfı Devletlerile Bulgaristan Arasında 31 Temmuz 1938 Tarihinde Selânikte İmza Edilen Anlaşmanın Tasdiki Hakkında Kanun”. Resmi Gazete. 12 Ocak 1939, [Sayı 4109]. Erişim 19 Mayıs 2024. http://www. resmigazete.gov.tr/arsiv/4109.pdf google scholar
27. “Bern Agreement Between Turkey and Greece”. Turkishgreek.org. Erişim 19 Mayıs 2024. http://www. turkishgreek.org/index.php/kuetuephane/item/50-bern-agreement-between-turkey-and-greece-11-november-1976 google scholar
28. “Ege Denizi ve Akdeniz’de Petrol Arama Ruhsat Sahaları”. Resmi Gazete. 18 Temmuz 1974, Sayı: 14949. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/14949.pdf google scholar
29. “Law No. 2321/1995”, [Greek] Government Gazette. 1995, 23 June. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www.et.gr/ api/DownloadFeksApi/?fek_pdf=19950100136 google scholar
30. “Law of the Sea Bulletin, No.29, 1995”. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www.un.org/depts/los/doalos_publications/ LOSBulletins/bulletinpdf/bulletinE29.pdf google scholar
31. “Şikago’da 7 Aralık 1944 Tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun”. Resmi Gazete, (12 Haziran 1945). Erişim 19 Mayıs 2024. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/6029.pdf google scholar
32. “TBMM’de Temsil Edilen Siyasî Partilerin, Yunanistan’in Ege Denizindeki Karasularının 12 Mile Çıkarılmasına Yönelik Tutumunun Doğuracağı Sonuçların Yunan ve Dünya Kamuoyuna Dostane Duygularla Duyurulmasına İlişkin Önergesi”. TBMM, 8 Haziran 1995. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/ TUTANAK/TBMM/d19/c088/tbmm19088121.pdf google scholar
33. “The Law of the Sea Practice of Archipelagic States”. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www.un.org/depts/los/ LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/publications/E.92.V.3.pdf google scholar
34. “The Treaties of Peace of 1947”. International Law Studies-ILS. Erişim 19 Mayıs 2024. https://digital-commons. usnwc.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2181&context=ils google scholar
35. “Türk - Yunan Trakya Hududunun Mühim Kısmını Tâyin Eden Meriç Nehri Mecrasının Islahı Dolayısiyle 19 Ocak 1963 Tarihinde İmzalan Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun”. TBMM. 9 Ocak 1967. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/ kanuntbmmc050/kanuntbmmc050/kanuntbmmc05000813.pdf [E. Tarihi. 3 Eylül 2022] google scholar
36. “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Yunanistan Krallık Hükümeti Arasında Trakya Hududunun İşaretlenmesi Hakkında Anaprotokol ile Eklerinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna İlişkin Kanun”. TBMM. 29 Mart 1979. Erişim 19 Mayıs 2024. https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/ kanuntbmmc062/kanuntbmmc062/kanuntbmmc06202220.pdf google scholar
37. “Türkiye-Yunanistan Meriç Nehri Sınır Düzenlemeleri”, Turkishgreek.org. Erişim 19 Mayıs 2024. http:// www.turkishgreek.org/index.php/kuetuephane/indirilebilir-kaynaklar/summary/19-1926-turkey-greece-boundary-agreement/138-turki-ye-yunani-stan-meri-c-nehri-sinir-duzenlemeleri google scholar