Bağımsız Ukrayna’da Dil Politikası

Öz

Makale, bağımsız Ukrayna’daki dil politikasına ilişkin temel belgeleri, özellikle de Ukrayna Anayasası’nı (1996), Ukrayna SSC’nin “Ukrayna SSC’deki Diller Hakkında” Yasası’nı (1989), Ukrayna’nın “Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında” Yasası’nı (2012), Ukrayna’nın “Ukrayna Dilinin Devlet Dili Olarak İşleyişinin Sağlanması Hakkında” Yasası’nı (2019) ve “Devlet Dil Politikası Konsepti”ni (2010) ele almaktadır. Ukrayna Anayasası’nın tek devlet dilinin Ukraynaca olduğuna dair net ifadelerine rağmen, Ukrayna’daki dil durumunun uzun bir süre boyunca Ukrayna SSC’de (1989) kabul edilen ve Rusçanın statüsünü önemli ölçüde Ukraynacaya eşitleyen bir yasa tarafından belirlendiği vurgulanmaktadır. Bunun bir sonucu olarak, Ukrayna dilinin işleyişine yönelik kısıtlamalar, kullanımı hakkında uzun süredir devam eden popülist siyasi spekülasyonlar, Rus dilinin hayatın her alanında hakimiyeti ve sonuçta Ukrayna’nın ulusal güvenliğine yönelik gerçek bir tehdit ortaya çıkmıştır. Makalede, bu yasanın 1989′dan 2012′ye kadar yürürlükte kaldığı, ancak onun yerini alan (“Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında”) yasanın açıkça tehditkar ve anayasaya aykırı hükümler içerdiği, bölgesel dillerin ve azınlık dillerinin statüsünü önemli ölçüde genişleterek onlara fiilen tek devlet dili olan Ukraynaca ile aynı hakları verdiği belirtilmektedir. Ukrayna’daki siyasi durum nedeniyle bu yasa 2014 yılında yürürlükten kalkmıştır. Dört yıl sonra, 2018′de, “Ukrayna SSC’deki Diller Hakkında” ve “Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında” yasaları anayasaya aykırı ilan edilmiştir. Makale, bağımsız Ukrayna’da yasal düzeyde belki de ilk kez, “Ukrayna Dilinin Devlet Dili Olarak İşleyişinin Sağlanması Hakkında” Yasa ile Ukrayna dilinin Ukrayna’nın birliği ve ulusal güvenliği için önemli bir faktör olarak rolünün vurgulandığına dikkat çekmektedir. Sonuç olarak: Ukrayna dilinin tüm yasalarda tek devlet dili olarak görünürdeki tartışmasız statüsüne rağmen, otuz yıllık bağımsızlık süresince Ukrayna’nın hala hem Sovyetler Birliği’nin hem de önceki imparatorlukların asimilasyon politikalarının sonuçlarından kurtulmak zorunda kaldığını görüyoruz. Dil politikasındaki Ukrayna yanlısı netlik ve hatta katiyet, Ukrayna’nın ulusal güvenliği ve toprak bütünlüğü açısından stratejik öneme sahip bir meseledir.

Anahtar Kelimeler

• dil politikası
• Ukrayna
• Ukrayna'nın devlet dili
• dil mevzuatı
• Ukrayna dili
• dil kimliği

Language Policy in Independent Ukraine

Öz

The article deals with the main documents regarding language policy in independent Ukraine, in particular: the Constitution of Ukraine (1996), the Law of the Ukrainian USSR “On Languages in the Ukrainian SSR” (1989), the Law of Ukraine “On Principles of State Language Policy” (2012), the Law of Ukraine “On ensuring the functioning of the Ukrainian language as the state language” (2019), “The Concept of the state language policy” (2010). It is emphasized that, despite the unambiguous wording of the Constitution of Ukraine about one state Ukrainian language, for a long period of time the language situation in Ukraine was determined by a law adopted in the Ukrainian SSR (1989), which significantly equated the status of Russian language to Ukrainian language. As a result, we have received restrictions on the functioning of the Ukrainian language, long-standing populist political speculations about its usage, the dominance of the Russian language in all spheres of life and, as a result, a real threat to Ukraine’s national security. In the articke is pointed out that this law was in force from 1989 to 2012, but the one that replaced it (“On Principles of State Language Policy”) contained blatantly threatening and unconstitutional provisions, significantly expanding the status of regional and minority languages, in fact giving them rights identical to the rights of one state Ukrainian language. Due to the political situation in Ukraine, this law expired in 2014. Four years later, in 2018, the laws “On Languages in the Ukrainian SSR” and “On Principles of State Language Policy” were declared as unconstitutional.

Anahtar Kelimeler

• language policy
• Ukraine
• state language of Ukraine
• language legislation
• Ukrainian language
• language identity

Kaynakça

1. Ukrayna Anayasası. Erişim 23 Aralık 2021. https://www.president.gov.ua/ua/documents/constitution/konstituciya-ukrayini-rozdil-i. google scholar
2. Ukrayna Anayasası'nın 10. maddesi hükümlerinin resmi yorumuna ilişkin 51 Ukrayna halk milletvekilinin anayasal başvurusu davasında Ukrayna Anayasa Mahkemesi'nin Kararı. Erişim 23 Aralık 2021. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/v010p710-99#n54. google scholar
3. “Ukrayna SSC'deki Diller Hakkında” Ukrayna SSC Yasası. Erişim 23 Aralık 2021. https://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=8312-11#Text. google scholar
4. “Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkında” Yasa. Erişim 23 Aralık 2021. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/5029-17#Text. google scholar
5. “Ukrayna Dilinin Devlet Dili Olarak İşleyişinin Sağlanması Hakkında” Ukrayna Yasası. Erişim 23 Aralık 2021. https://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=2704-19#Text. google scholar
6. Ukrayna Cumhurbaşkanı'nın “Devlet Dil Politikası Konsepti Hakkında” Kararnamesi. Erişim 23 Aralık 2021. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/161/2010#Text. google scholar