Türkiye’de Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Ekonomik Büyüme İlişkisi Üzerine Ekonometrik Bir İnceleme
Abstract
Ekonomik büyüme, ülke ekonomilerinin temel makroekonomik hedeflerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Ekonomik büyümenin hangi faktörlerden etkilendiğine yönelik çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın diğer çalışmalardan farkı yüksek teknolojili ürün ihracatı, doğrudan yabancı yatırımlar ile emek ve sermaye değişkenlerini kullanarak ekonomik büyüme ilişkisini derinlemesine araştırılmasıdır. Çalışmada Türkiye ekonomisine ait 1990-2023 dönemine ait yüksek teknolojili ürün ihracatı, doğrudan yabancı yatırımlar, emek, sermaye ve ekonomik büyüme değişkenlerinden yararlanılmıştır. Ampirik metot olarak çeşitli güç özelliklerine sahip yöntemlerden yararlanılarak sağlamlık testleri gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda geleneksel ADF ve PP birim kök testleri ile Fourier ADF birim kök testi uygulanmıştır. Eşbütünleşme yöntemi olarak geleneksel Shin (1994) eşbütünleşme testi ile Tsong ve ark. (2016) tarafından önerilen Fourier Shin eşbütünleşme testinde yararlanılmıştır. Eşbütünleşme tahmincisi olarak FMOLS, DOLS ve CCR teknikleri kullanılmıştır. Ampirik bulgulara göre yüksek teknolojili ürün ihracatı, doğrudan yabancı yatırımlar, emek ve sermayede meydana gelen artışların ekonomik büyümeyi artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Farklı güç özelliklerine sahip tüm tahmincilerin benzer bulgular ortaya koyması sonuçların sağlamlığını garanti etmektedir. Son olarak değişkenler arasındaki bootstrap simetrik ve asimetrik nedensellik ilişkilerin tespitine yönelik olarak Hacker ve Hatemi-J (2006) ile Hatemi-J (2012) testleri uygulanmıştır. Bu sonuçlar aynı zamanda uzun dönem eşbütün leşme tahmincisi sonuçlarını da desteklemektedir. Buna göre yüksek teknolojili ürün ihracatı, doğrudan yabancı yatırımlar, emek ve sermaye değişkenlerinden ekonomik büyümeye doğru simetrik ve asimetrik nedensellik ilişkisi bulunmaktadır.
Keywords
References
- Acemoglu, D. (2012). Introduction to economic growth. Journal of Economic Theory, 147(2), 545-550. google scholar
- Ahmed, K., Mahalik, M. K., & Shahbaz, M. (2016). Dynamics between economic growth, labor, capital, and natural resource abundance in Iran: An application of the combined cointegration approach. Resources Policy, 49, 213-221. google scholar
- Alagöz, M., Erdoğan, S. ve Topallı, N. (2008). Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve ekonomik büyüme: Türkiye deneyimi 1992-2007. google scholar
- Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Ozcan, S., & Sayek, S. (2004). FDI and economic growth: the role of local financial markets. Journal of International Economics, 64(1), 89-112. google scholar
- Alvarado, R., Iñiguez, M., & Ponce, P. (2017). Foreign direct investment and economic growth in Latin America. Economic Analysis and Policy, 56, 176-187. google scholar
- Amir, H., Khan, M., & Bilal, K. (2015). Impact of educated labor force on economic growth of Pakistan: A human capital perspective. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 4(4), 814-831. google scholar
- Apinran, M. O., Usman, N., Akadiri, S. S., & Onuzo, C. I. (2022). The role of electricity consumption, capital, labor force, carbon emissions on economic growth: implication for environmental sustainability targets in Nigeria. Environmental Science and Pollution Research, 29(11), 15955-15965. google scholar
- Appiah-Otoo, I., Chen, X., & Ampah, J. D. (2023). Exploring the moderating role of foreign direct investment in the renewable energy and economic growth nexus: Evidence from West Africa. Energy, 281, 128346. google scholar
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
International Economics (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
February 19, 2026
Submission Date
December 27, 2024
Acceptance Date
October 30, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 13 Number: 1