Aydın Fatma Hanım Sebil-Küttâbı

Öz

Aydın il merkezinde bulunan ve çeşme, sebil-sıbyan mektebinden müteşekkil ünik bir yapı olan Fatma Hanım Sebil-Küttâbı, daha önce farklı isimlerle çeşitli yayınlara konu olmuştur. Buna rağmen yapıyı bütüncül bir bakış açısı ile ele alan ve ayrıntılı bir karşılaştırma-değerlendirmeye tabi tutan herhangi bir yayın henüz yapılmamıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun batılılaşma sürecinde, Aydın’ın kendine has dinamiklerinin etkisiyle iki ayrı yapım sürecine bağlı olarak inşa edilmiş olan Fatma Hanım Sebil-Küttâbı, bu makale ile daha önce yapılmamış bir adlandırmayla bir bütün olarak ilk kez ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. 

Fatma Hanim Sebil-Kuttabi which is an unique structure composed of public fountain and (Ottoman) primary school in Aydin city centre was mentioned in many studies with different names. Despite that a study, which approach the structure holistically and make comparision and evaluation, hasn’t been done yet. Fatma Hanim Sebil-Kuttabi that was built in two different periods in effect of Aydin’s own dynamics during Ottoman Empire’s westernization process was examined holistically and detailedly for the first time with a new nomenclature in this article. 

Anahtar Kelimeler

• Aydın,Sebil,Sıbyan Mektebi,Sebil-Küttâb,Cihanoğulları

Kaynakça

1. Arel, A. 1991. Ege Bölgesi Ayanlık Dönemi Mimarisi: 1989 Dönemi Yüzey Araştırmaları. VIII. Araştırma Sonuçları Toplantısı Bildirileri, Ankara: Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayınları, s.125.
2. Arel, A. 1992. Ege Bölgesi Ayanlık Dönemi Mimarisi: 1986-1991 Çalışmaları. X. Araştırma Sonuçları Toplantısı Bildirileri, Ankara, s.231-248.
3. Arel, A. 1993. Foça Bağ Evleri ve Kule-Ev Geleneği. Ege Mimarlık, Sayı: 93/3, s. 37-40.
4. Arel, A. A. 1998. Aydın ve Yöresinde Bir Ayan Ailesi ve Mimarlık: Cihanoğulları. (I. Uluslarası Tarih Kongresi Bildirileri 24-26 Mayıs 1993), Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Problemler Araştırımalar Tartışmalar, Tarih Vakfı Yayınları, Ankara, s.184-222.
5. Arslan, A. 2000. Aydın'da Türk Mimarisi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
6. Aydın İl Kültür Turizm Müdürlüğü (2012). Aydın İl Kültür Envanteri I II, Aydın Valiliği Yayınları, Ankara.
7. Bayhan, A. A. 1997. Mısırda Osmanlı Devri Mimarisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Van.
8. Bayhan, A. A. 2000. Mısır’daki Yarım Daire Cepheli Sebil-Küttâblar. IV. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, (24-27 Nisan), s.94-102.

9. Bayhan, A. A. 1997. Mısırda Osmanlı Devri Mimarisi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Van.
10. Bloom, J. 1989. Minaret Symbol of Islam. Oxford Press, London.
11. Cantay, T. 1978. Aydın’da Fatma Hanım Sübyan Mektebi. Arkeoloji ve Sanat Dergisi, Cilt:1, s.25-27.
12. Cündioğlu, D. 2012. Mimarlık ve Felsefe. Kapı Yayınları, İstanbul. Geyik, G. 2007. İzmir Su Yapıları (Çeşme-SebilŞadırvan). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum.
13. Haykıran, S. A. 2013. Aydın Vilayeti’nde Çiftlikler (1839-1918). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Aydın.
14. Özkan, M. K. 2002. Afife Hanım Çeşmesi ile Fatma (Şerife) Hanım Sebili ve Sıbyan Mektebi. Aydın Kültür Sanat Bülteni, Sayı:15, s.26-28.
15. Özkaya, Y. 1994. Osmanlı İmparatorluğu’nda Ayanlık. TTK Yayınları, Ankara.
16. Pilehvarian, N. K. ve Urfalıoğlu, N. ve Yazıcıoğlu, L. 2000. Osmanlı Başkenti İstanbul’da Çeşmeler. Yem Yayınları, İstanbul.
17. Şapolyo, B. E. 1968. Sebiller. Önasya Dergisi, Cilt: 3, Ankara, s.10.
18. Tali, Ş. 2005. İstanbul Suriçi Sebilleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum. Tanman, B. 1993. Cihanoğlu Külliyesi. TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt: 7, s.542-544.
19. Tül, Ş. 2011. El-Hace Ümmühan Kadın Vakfiyesi, Ege Defterleri, Sayı: 2, s. 59-66.
20. Urfalıoğlu, N. 2009. Sebil Maddesi. TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt: 36, s. 249-251.
21. Vakıflar Genel Müdürlüğü (1983). Türkiye’de Vakıf Abideler ve Eski Eserler. Cilt: 1, Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, s. 672-673.
22. Yılmaz, M. 2010. Aydın İli Merkezi’ndeki Tarihi Su Yapıları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya.
23. Yılmaz, M. 2014. Aydın’da Türk Devri Kamu Yapıları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Konya.