Research Article

Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü

Volume: 44 Number: 1 April 30, 2024
TR EN

Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü

Abstract

Bu çalışmada yaşlı ebeveynlere bakım vermeye yönelik tutumlar (evlat yükümlülüğü normları ve gelecekte ebeveyne bakım verme niyeti), kültürel (özerklik ve ilişkisellik değerleri ile çocuğun araçsal ve psikolojik değeri) ve bazı sosyo-demografik (aile yaşam birimi ve anne ve baba eğitim düzeyi) değişkenlerle ilişkili olarak incelenmiştir. Çalışmaya 364 üniversite öğrencisi katılmıştır. Çalışmada katılımcılar, Evlat Yükümlülüğü Normları Ölçeği, Gelecekte Ebeveyni Destekleme Niyeti Ölçeği, Değerler Ölçeği, Çocuğun Değeri Ölçeği ve sosyo- demografik bilgi formu doldurmuştur. Bulgulara göre aile yaşam birimi büyük şehir olan katılımcılar, olmayanlara göre maddi evlat yükümlülüğü normları ve çocuğun araçsal ve psikolojik değeri bakımından daha düşük puan almıştır ve böylece görece az toplulukçu özellikler sergilemiştir. Anneleri düşük eğitim düzeyine sahip olan katılımcılar, çocuğun araçsal değeri bakımından daha yüksek puan almıştır ve böylece kuşaklararası ekonomik bağımlılığa görece fazla önem vermiştir. Babaları düşük eğitim düzeyine sahip olan katılımcılar, maddi ve duygusal evlat yükümlülüğü normları, çocuğun araçsal ve psikolojik değeri ve ilişkisellik değerleri bakımından daha yüksek puan almıştır ve böylece görece fazla toplulukçu özellikler sergilemiştir. Hiyerarşik regresyon analizi bulgularına göre maddi evlat yükümlülüğü normları, baba eğitim durumu, çocuğun araçsal ve psikolojik değeri ve ilişkisellik değerleri tarafından yordanmıştır. Duygusal evlat yükümlülüğü normları ise çocuğun psikolojik değeri ve ilişkisellik değerleri tarafından yordanmıştır. Gelecekte anne-babaya bakım verme niyeti, cinsiyet ve maddi evlat yükümlülüğü normları tarafından yordanmıştır. Bulgular, ilgili alan yazın bağlamında, sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi yükseldikçe Türkiye’de aile ve kuşaklararası ilişkilere dair toplulukçu eğilimlerin ve çocuğun hem araçsal hem de psikolojik değerinin azalma eğilimine dikkat çekmektedir. Anne-babaya bakım verme niyeti ise sosyal-duygusal temelli evlat yükümlülüğü normları ile değil, hiyerarşi yönelimli evlat yükümlülüğü normları ile ilişkilidir. Çalışmanın bulguları aile değişim modeline ve yaşlı bakımı konusunda sosyal politikalar geliştirilmesine yönelik önerileri bakımından önemlidir.

Keywords

Supporting Institution

Bulunmamaktadır.

Project Number

Bulunmamaktadır.

Thanks

Teşekkür ederim

References

  1. Albertini, M. ve Mantovani, D. (2022). Older parents and filial support obligations: A comparison of family solidarity norms between native and immigrant populations in Italy. Ageing & Society, 42(11), 2556-2587. https://doi.org/10.1017/S0144686X21000106. google scholar
  2. Alper, S. (2016). Mastering the chaos by asserting agency: Randomness salience and its effects for different models of agency. [Unpublished doctoral dissertation]. Middle East Technical University. google scholar
  3. Akyil, Y., Prouty, A., Blanchard, A. ve Lyness, K. (2016). Experiences of families transmitting values in a rapidly changing society: Implications for family therapists. Family Process, 55(2), 368-381. https://doi.org/10.1111/famp.12163. google scholar
  4. Ar, Y. ve Karanci, A. N. (2019). Turkish adult children as caregivers of parents with Alzheimer’s disease: Perceptions and caregiving experiences. Dementia, 18(3), 882-902. https://doi.org/10.1177/1471301217693400. google scholar
  5. Bedford, O. ve Hwang, K. K. (2003). Guilt and shame in Chinese culture: A cross-cultural framework from the perspective of morality and identity. Journal for the Theory of Social Behaviour, 33(2), 127-144. https://doi.org/10.1111/1468-5914.00210. google scholar
  6. Bedford, O. ve Yeh, K. H. (2019). The history and the future of the psychology of filial piety: Chinese norms to contextualized personality construct. Frontiers in Psychology, 10, 100-111. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00100. google scholar
  7. Burr, J. A. ve Mutchler, J. E. (1999). Race and ethnic variation in norms of filial responsibility among older persons. Journal of Marriage and the Family, 61(3), 674-687. https://doi.org/10.2307/353569. google scholar
  8. Chan, C. L., Ho, A. H., Leung, P. P., Chochinov, H. M., Neimeyer, R. A., Pang, S. M. ve Tse, D. M. (2012). The blessings and the curses of filial piety on dignity at the end of life: Lived experience of Hong Kong Chinese adult children caregivers. Journal of Ethnic and Cultural Diversity in Social Work, 21(4), 277-296. https://doi.org/10.1080/15313204.2012.729177. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social and Personality Psychology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 30, 2024

Submission Date

May 25, 2022

Acceptance Date

October 26, 2023

Published in Issue

Year 2024 Volume: 44 Number: 1

APA
Taşdemir, N. (2024). Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü. Studies in Psychology, 44(1), 78-105. https://doi.org/10.26650/SP2022-1121214
AMA
1.Taşdemir N. Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü. Studies in Psychology. 2024;44(1):78-105. doi:10.26650/SP2022-1121214
Chicago
Taşdemir, Nagihan. 2024. “Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel Ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü”. Studies in Psychology 44 (1): 78-105. https://doi.org/10.26650/SP2022-1121214.
EndNote
Taşdemir N (April 1, 2024) Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü. Studies in Psychology 44 1 78–105.
IEEE
[1]N. Taşdemir, “Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü”, Studies in Psychology, vol. 44, no. 1, pp. 78–105, Apr. 2024, doi: 10.26650/SP2022-1121214.
ISNAD
Taşdemir, Nagihan. “Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel Ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü”. Studies in Psychology 44/1 (April 1, 2024): 78-105. https://doi.org/10.26650/SP2022-1121214.
JAMA
1.Taşdemir N. Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü. Studies in Psychology. 2024;44:78–105.
MLA
Taşdemir, Nagihan. “Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel Ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü”. Studies in Psychology, vol. 44, no. 1, Apr. 2024, pp. 78-105, doi:10.26650/SP2022-1121214.
Vancouver
1.Nagihan Taşdemir. Yaşlı Ebeveynlere Bakım Vermeye Yönelik Tutumlar: Kültürel ve Bazı Sosyal-Demografik Değişkenlerin Rolü. Studies in Psychology. 2024 Apr. 1;44(1):78-105. doi:10.26650/SP2022-1121214