Research Article

Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi

Volume: 43 Number: 2 August 25, 2023
TR EN

Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi

Abstract

Otobiyografik bellek, bireylerin şu andaki amaç ve güdülenmeleri tarafından yönlendirilen, benlikle ilişkili bir bellek sistemi olarak ele alınmaktadır. Benliğin bir parçası olan sosyal roller ise bireyin sosyal konumuna bağlı olarak (örn., öğrenci veya arkadaş) belirli bir bağlamda nasıl davranması gerektiğini belirler. Sosyal rollerin farklı amaçlar ve güdülenmelerle ilgili olabileceği ileri sürülmektedir. Bugüne kadar sosyal rollerin otobiyografik bellek üzerindeki etkileri ile ilgili çok az çalışma yapılmıştır ve bu çalışmalar sadece bellek temalarına odaklanmıştır. Ancak sosyal roller bağlamında hatırlanan otobiyografik anıların işlevlerine, fenomenolojik özelliklerine ve kimlikle olan bağlantılarına yönelik bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, arkadaş ve öğrenci rolleriyle ilişkili otobiyografik anıların içerdikleri hâkim temaları, bellek işlevlerini, fenomenolojik özelliklerini ve kimlikle bağlantılarını incelemektir. Bu amaçla katılımcılardan (n = 106), biri arkadaş rolü diğeri öğrenci rolü ile ilişkili iki anı yazmaları ve her bir anıyı işlevleri, fenomenolojik özellikleri ve anının benliğe merkeziliği bakımından değerlendirmeleri istenmiştir. Bulgular, arkadaş ve öğrenci rolüyle ilişkili anıların temaları, bellek işlevleri ve taşıdıkları duygusal değerlik bakımından birbirinden farklılaştığını ortaya koymuştur. Arkadaş rolüyle ilgili anıların öğrencilik anılarına kıyasla daha yüksek sıklıkta ilişkisel (örn., arkadaşlık, romantik ya da aile ilişkisiyle ilgili) tema barındırdığı, daha olumlu duygularla hatırlandığı, benlik ve sosyal işlevlere daha fazla hizmet ettiği ve bireylerin hayatında daha merkezi olan deneyimleri içerdiği bulunmuştur. Öğrenci rolüyle ilişkili anıların ise daha çok başarı/başarısızlık temasına odaklı olduğu gözlemlenmiştir. Öğrencilik rolünde ilişkisel içerikli anılar olsa da bu anılarda otorite (örn., öğretmen) ile kurulan ilişkiler ağır basmaktadır. Bu bulgular, farklı sosyal rollerin ve bu sosyal rollerle ilgili farklı amaç ve güdülenmelerin (örn., içsel ve dışsal güdülenme) insanların otobiyografik anılarını nasıl hatırladıklarını yönlendirebileceğine işaret etmektedir.

Keywords

Thanks

Bu çalışma, ilk yazarın Yüksek Lisans Tez araştırmasına dayanmaktadır.

References

  1. Adams, R. E., Santo, J. B. ve Bukowski, W. M. (2011). The presence of a best friend buffers the effects of negative experiences. Developmental Psychology, 47(6), 1786-1791. https://doi.org/10.1037/ a0025401 google scholar
  2. Addis, R. D. ve Tippett, L. (2004). Memory of myself: Autobiographical memory and identity in Alzheimer’s disease. Memory, 12(1), 56-74. https://doi.org/10.1080/09658210244000423 google scholar
  3. Alea, N. (2009). Thinking and talking about the past: Why remember?. Journal of the Society for Applied Research in Memory and Cognition, 23(8), 1089-1104. https://doi.org/10.1002/acp.1612 google scholar
  4. Alea, N. ve Bluck, S. (2003). Why are you telling me that? A conceptual model of the social function of autobiographical memory. Memory, 11(2), 165-178. https://doi.org/10.1080/741938207 google scholar
  5. Alea, N. ve Bluck, S. (2007). I’ll keep you in mind: The intimacy function of autobiographical memory.Applied Cognitive Psychology, 21(8), 1091-1111. https://doi.org/10.1002/acp.1316 google scholar
  6. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469 google scholar
  7. Azmitia, M. (2002). Self, self-esteem, conflicts, and best friendships in early adolescence. T. M. Brinthaupt ve R. P. Lipka (Ed.), Understanding early adolescent self and identity: Applications and interventions (s. 167-192) içinde. State University of New York Press. google scholar
  8. Baddeley, A. (2012). Working memory: Theories, models, and controversies. Annual Review of Psychology, 63, 1-29. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-120710-100422 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social and Personality Psychology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 25, 2023

Submission Date

August 28, 2022

Acceptance Date

March 9, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 43 Number: 2

APA
Erbil Hacıömeroğlu, F. B., & Mutlutürk, A. (2023). Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi. Studies in Psychology, 43(2), 255-287. https://doi.org/10.26650/SP2022-1167944
AMA
1.Erbil Hacıömeroğlu FB, Mutlutürk A. Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi. Studies in Psychology. 2023;43(2):255-287. doi:10.26650/SP2022-1167944
Chicago
Erbil Hacıömeroğlu, F. Büşra, and Aysu Mutlutürk. 2023. “Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık Ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri Ve Fenomenolojisi”. Studies in Psychology 43 (2): 255-87. https://doi.org/10.26650/SP2022-1167944.
EndNote
Erbil Hacıömeroğlu FB, Mutlutürk A (August 1, 2023) Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi. Studies in Psychology 43 2 255–287.
IEEE
[1]F. B. Erbil Hacıömeroğlu and A. Mutlutürk, “Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi”, Studies in Psychology, vol. 43, no. 2, pp. 255–287, Aug. 2023, doi: 10.26650/SP2022-1167944.
ISNAD
Erbil Hacıömeroğlu, F. Büşra - Mutlutürk, Aysu. “Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık Ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri Ve Fenomenolojisi”. Studies in Psychology 43/2 (August 1, 2023): 255-287. https://doi.org/10.26650/SP2022-1167944.
JAMA
1.Erbil Hacıömeroğlu FB, Mutlutürk A. Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi. Studies in Psychology. 2023;43:255–287.
MLA
Erbil Hacıömeroğlu, F. Büşra, and Aysu Mutlutürk. “Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık Ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri Ve Fenomenolojisi”. Studies in Psychology, vol. 43, no. 2, Aug. 2023, pp. 255-87, doi:10.26650/SP2022-1167944.
Vancouver
1.F. Büşra Erbil Hacıömeroğlu, Aysu Mutlutürk. Sosyal Rollerin Otobiyografik Bellek Üzerindeki Etkileri: Arkadaşlık ve Öğrencilik Anılarının İçeriği, İşlevleri ve Fenomenolojisi. Studies in Psychology. 2023 Aug. 1;43(2):255-87. doi:10.26650/SP2022-1167944