Research Article

Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi

Volume: 40 Number: 1 March 27, 2020
  • Deniz Kurt *
  • Zehra Uçanok
TR EN

Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi

Abstract

Araştırmanın temel amacı Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı (Heckhausen, Wrosch ve Schulz, 2010) çerçevesinde, genç bireylerin belirledikleri bir hedefe ulaşma sürecinde başvurdukları kontrol stratejilerinin neler olduğunu incelemektir. Araştırmanın örneklemini yaşları 18 ile 30 arasında değişen 396 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların 214’ü kadın (%54), 182’si (%46) erkektir. Yaş ortalaması ise 23.92’dir (SS = 3.80). Katılımcılar en az lise mezunudur. Katılımcılardan ilk olarak lise veya üniversite yıllarında belirlemiş oldukları hedefi hatırlamaları ve bu hedefe ulaşma sürecinde bir engel ya da başarısızlıkla karşılaşmaları durumunda başvurdukları kontrol stratejilerinin neler olduğunu belirtmeleri istenmiştir. Katılımcılara ayrıca Optimizasyon ve Kontrol Stratejileri Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma kapsamında belirlenen hedefle ilgili olarak yakın çevredeki bireylerden ne ölçüde destek algılandığı da incelenmiştir. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı (Heckhausen ve ark., 2010) çerçevesinde yürütülen niteliksel veri analizi sonucunda verilen yanıtların önemli bir çoğunluğu seçici birincil kontrol ve ödünleyici birincil kontrol stratejileri kapsamında sınıflandırılmıştır. Bu iki stratejiyi seçici ikincil kontrol stratejisi izlemiştir. Katılımcılar tarafından en az başvurulan kontrol stratejisinin ise ödünleyici ikincil kontrol stratejisi olduğu görülmüştür. Tek Faktörde Tekrar Ölçümlü ANOVA sonuçları da ödünleyici ikincil kontrol stratejisinin diğer kontrol stratejilerine kıyasla katılımcılar tarafından daha az kullanıldığına işaret etmektedir. Ayrıca bireylerin hedefe ulaşma sürecinde en çok annelerinden destek algıladıkları görülmüştür. Çalışma kapsamında zamana ve çabaya yatırım yapma, tekrardan deneme, mücadele etme, yeni yöntemlere başvurma, diğer insanlardan yardım ve tavsiye isteme gibi stratejilerin katılımcılar tarafından daha çok kullanıldığı ortaya konulmuştur. Elde edilen bu yöndeki sonuçlar, genç bireylerin belirledikleri hedeflere ulaşma sürecinde bir engel ya da başarısızlıkla karşılaşmaları durumunda büyük ölçüde çaba harcamaya devam ettiklerine işaret etmektedir.

Keywords

References

  1. Baltes, P. B. ve Baltes, M. M. (1990). Psychological perspectives on successful aging: The model of selective optimization with compensation. In P. B. Baltes ve M. M. Baltes (Eds.), Successful aging: Perspectives from the behavioral sciences (pp. 1-34). New York: Cambridge University Press.
  2. Boudreaux, M. J. ve Ozer, D. J. (2013). Goal conflict, goal striving, and psychological well-being. Motivation and Emotion, 37, 433-443.
  3. Brandtstädter, J. ve Renner, G. (1990). Tenacious goal pursuit and flexible goal adjustment: Explication and age-related analysis of assimilative and accommodative strategies of coping. Psychology and Aging, 5(1), 58-67.
  4. Chang, E. S., Chen, C., Greenberger, E., Dooley, D. ve Heckhausen, J. (2006). What do they want in life? The life goals of a multi-ethnic, multi-generational sample of high school seniors. Journal of Youth and Adolescence, 35(3), 302-313.
  5. Dietrich, J., Parker, P. ve Salmela-Aro, K. (2013). Phase-adequate engagement at the post-school transition. Developmental Psychology, 48(6), 1575-1593.
  6. Dunne, E., Wrosch, C. ve Miller, G. E. (2011). Goal disengagement, functional disability, and depressive symptoms in old age. Health Psychology, 30(6), 763-770.
  7. Eryılmaz, A. (2012). Pozitif psikoterapi bağlamında geliştirilen ergenler için amaçları genişletme grup rehberliği programının etkililiğinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 37(164), 3-19.
  8. Freund, A. M. ve Baltes, P. B. (2002). Life-management strategies of selection, optimization and compensation: Measurement by self-report and construct validity. Journal of Personality and Social Psychology, 82(4), 642-662.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Zehra Uçanok This is me
0000-0003-3953-300X
Türkiye

Publication Date

March 27, 2020

Submission Date

May 24, 2019

Acceptance Date

November 26, 2019

Published in Issue

Year 2020 Volume: 40 Number: 1

APA
Kurt, D., & Uçanok, Z. (2020). Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology, 40(1), 187-215. https://doi.org/10.26650/SP2019-0040
AMA
1.Kurt D, Uçanok Z. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020;40(1):187-215. doi:10.26650/SP2019-0040
Chicago
Kurt, Deniz, and Zehra Uçanok. 2020. “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”. Studies in Psychology 40 (1): 187-215. https://doi.org/10.26650/SP2019-0040.
EndNote
Kurt D, Uçanok Z (March 1, 2020) Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology 40 1 187–215.
IEEE
[1]D. Kurt and Z. Uçanok, “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”, Studies in Psychology, vol. 40, no. 1, pp. 187–215, Mar. 2020, doi: 10.26650/SP2019-0040.
ISNAD
Kurt, Deniz - Uçanok, Zehra. “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”. Studies in Psychology 40/1 (March 1, 2020): 187-215. https://doi.org/10.26650/SP2019-0040.
JAMA
1.Kurt D, Uçanok Z. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020;40:187–215.
MLA
Kurt, Deniz, and Zehra Uçanok. “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”. Studies in Psychology, vol. 40, no. 1, Mar. 2020, pp. 187-15, doi:10.26650/SP2019-0040.
Vancouver
1.Deniz Kurt, Zehra Uçanok. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020 Mar. 1;40(1):187-215. doi:10.26650/SP2019-0040