Araştırma Makalesi

Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi

Cilt: 40 Sayı: 1 27 Mart 2020
  • Deniz Kurt *
  • Zehra Uçanok
PDF İndir
TR EN

Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi

Öz

Araştırmanın temel amacı Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı (Heckhausen, Wrosch ve Schulz, 2010) çerçevesinde, genç bireylerin belirledikleri bir hedefe ulaşma sürecinde başvurdukları kontrol stratejilerinin neler olduğunu incelemektir. Araştırmanın örneklemini yaşları 18 ile 30 arasında değişen 396 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların 214’ü kadın (%54), 182’si (%46) erkektir. Yaş ortalaması ise 23.92’dir (SS = 3.80). Katılımcılar en az lise mezunudur. Katılımcılardan ilk olarak lise veya üniversite yıllarında belirlemiş oldukları hedefi hatırlamaları ve bu hedefe ulaşma sürecinde bir engel ya da başarısızlıkla karşılaşmaları durumunda başvurdukları kontrol stratejilerinin neler olduğunu belirtmeleri istenmiştir. Katılımcılara ayrıca Optimizasyon ve Kontrol Stratejileri Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma kapsamında belirlenen hedefle ilgili olarak yakın çevredeki bireylerden ne ölçüde destek algılandığı da incelenmiştir. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı (Heckhausen ve ark., 2010) çerçevesinde yürütülen niteliksel veri analizi sonucunda verilen yanıtların önemli bir çoğunluğu seçici birincil kontrol ve ödünleyici birincil kontrol stratejileri kapsamında sınıflandırılmıştır. Bu iki stratejiyi seçici ikincil kontrol stratejisi izlemiştir. Katılımcılar tarafından en az başvurulan kontrol stratejisinin ise ödünleyici ikincil kontrol stratejisi olduğu görülmüştür. Tek Faktörde Tekrar Ölçümlü ANOVA sonuçları da ödünleyici ikincil kontrol stratejisinin diğer kontrol stratejilerine kıyasla katılımcılar tarafından daha az kullanıldığına işaret etmektedir. Ayrıca bireylerin hedefe ulaşma sürecinde en çok annelerinden destek algıladıkları görülmüştür. Çalışma kapsamında zamana ve çabaya yatırım yapma, tekrardan deneme, mücadele etme, yeni yöntemlere başvurma, diğer insanlardan yardım ve tavsiye isteme gibi stratejilerin katılımcılar tarafından daha çok kullanıldığı ortaya konulmuştur. Elde edilen bu yöndeki sonuçlar, genç bireylerin belirledikleri hedeflere ulaşma sürecinde bir engel ya da başarısızlıkla karşılaşmaları durumunda büyük ölçüde çaba harcamaya devam ettiklerine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Baltes, P. B. ve Baltes, M. M. (1990). Psychological perspectives on successful aging: The model of selective optimization with compensation. In P. B. Baltes ve M. M. Baltes (Eds.), Successful aging: Perspectives from the behavioral sciences (pp. 1-34). New York: Cambridge University Press.
  2. Boudreaux, M. J. ve Ozer, D. J. (2013). Goal conflict, goal striving, and psychological well-being. Motivation and Emotion, 37, 433-443.
  3. Brandtstädter, J. ve Renner, G. (1990). Tenacious goal pursuit and flexible goal adjustment: Explication and age-related analysis of assimilative and accommodative strategies of coping. Psychology and Aging, 5(1), 58-67.
  4. Chang, E. S., Chen, C., Greenberger, E., Dooley, D. ve Heckhausen, J. (2006). What do they want in life? The life goals of a multi-ethnic, multi-generational sample of high school seniors. Journal of Youth and Adolescence, 35(3), 302-313.
  5. Dietrich, J., Parker, P. ve Salmela-Aro, K. (2013). Phase-adequate engagement at the post-school transition. Developmental Psychology, 48(6), 1575-1593.
  6. Dunne, E., Wrosch, C. ve Miller, G. E. (2011). Goal disengagement, functional disability, and depressive symptoms in old age. Health Psychology, 30(6), 763-770.
  7. Eryılmaz, A. (2012). Pozitif psikoterapi bağlamında geliştirilen ergenler için amaçları genişletme grup rehberliği programının etkililiğinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 37(164), 3-19.
  8. Freund, A. M. ve Baltes, P. B. (2002). Life-management strategies of selection, optimization and compensation: Measurement by self-report and construct validity. Journal of Personality and Social Psychology, 82(4), 642-662.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2020

Gönderilme Tarihi

24 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

26 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 40 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kurt, D., & Uçanok, Z. (2020). Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology, 40(1), 187-215. https://doi.org/10.26650/SP2019-0040
AMA
1.Kurt D, Uçanok Z. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020;40(1):187-215. doi:10.26650/SP2019-0040
Chicago
Kurt, Deniz, ve Zehra Uçanok. 2020. “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”. Studies in Psychology 40 (1): 187-215. https://doi.org/10.26650/SP2019-0040.
EndNote
Kurt D, Uçanok Z (01 Mart 2020) Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology 40 1 187–215.
IEEE
[1]D. Kurt ve Z. Uçanok, “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”, Studies in Psychology, c. 40, sy 1, ss. 187–215, Mar. 2020, doi: 10.26650/SP2019-0040.
ISNAD
Kurt, Deniz - Uçanok, Zehra. “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”. Studies in Psychology 40/1 (01 Mart 2020): 187-215. https://doi.org/10.26650/SP2019-0040.
JAMA
1.Kurt D, Uçanok Z. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology. 2020;40:187–215.
MLA
Kurt, Deniz, ve Zehra Uçanok. “Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi”. Studies in Psychology, c. 40, sy 1, Mart 2020, ss. 187-15, doi:10.26650/SP2019-0040.
Vancouver
1.Deniz Kurt, Zehra Uçanok. Yaşam Boyu Gelişimde Motivasyon Kuramı Çerçevesinde Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi. Studies in Psychology. 01 Mart 2020;40(1):187-215. doi:10.26650/SP2019-0040

Psikoloji Çalışmaları / Studies In Psychology / ISSN- 1304-4680