Research Article

BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması

Volume: 42 Number: 3 December 31, 2022
TR EN

BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması

Abstract

Avrupa ülkeleri arasında Türkiye, çalışanın bilişsel, duygusal ve fizyolojik fonksiyonlarını olumsuz etkileyen iş tükenmişliğinin oldukça yüksek olduğu ülkelerden birisidir. Bu anlamda Türkiye’de tükenmişlik düzeyinin doğru ölçülmesi ve müdahaleler geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bugüne kadar tükenmişliğin ölçümünde en çok kullanılan ölçeğin kavramsal, teknik ve uygulama anlamında önemli eksikliklerinin bulunduğunun tespit edilmesi üzerine bu eksiklikleri gideren yeni bir tükenmişlik ölçümü geliştirmek için Tükenmişlik Ölçeği Konsorsiyumu 26 ülkeden katılımcılarla Burnout Assessment Tool (BAT) Ölçeğini geliştirmiştir. Bu çalışmanın amacı BAT’ı Türkçeye uyarlamaktır. Bu amaçla üç çalışma yürütülmüştür. İlk çalışmada 295 katılımcılı bir çalışma ile ölçek tercümesi tamamlanmış ve faktör yapısı belirlenmiş, ikinci çalışmada 399 kişilik bir örneklem ile ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirliği sınanmıştır. Üçüncü aşamada ise İş Talepleri-Kaynakları Modeli (İT-K, Demerouti ve ark., 2001) çerçevesinde 2778 katılımcılı bir çalışma ile ölçeğin nomolojik geçerliği test edilmiştir. Yapılan analizlerde BAT’ın Türkçe formunun (BAT-TR) dördü birincil ve ikisi ikincil olmak üzere altı faktörlü yapıya sahip olduğuna dair görgül destek bulunmuştur. Ayrıca, ölçekten elde edilen tükenmişlik puanlarının, İT-K (Demerouti ve ark., 2001) modeline uygun olarak iş talepleri tarafından pozitif olarak ve iş kaynakları tarafından negatif olarak yordandığı görülmüştür. BAT-TR’nin tükenmişliği ölçen Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) ve Oldenburg Tükenmişlik Ölçeği (OTÖ) ile pozitif, çalışmaya tutkunluk ile negatif ilişkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca, BAT-TR’nin, işle ilgili tutum ve davranışları MTÖ ve OTÖ’nün ötesinde açıklayarak artışlı geçerliğe sahip olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, BAT-TR’nin dört kök faktörü ve iki ikincil semptomlu yapısı kullanılarak ölçeğin geçerliği ve güvenirliğine dair güçlü kanıtlar bulunmuştur. Çalışmanın literatüre katkıları ve kısıtlamaları tartışılmış, BAT-TR ölçeğinin Türkiye’deki tükenmişlik araştırmalarında kullanılabilecek bir ölçek olduğu önerilmiştir.

Keywords

References

  1. Alarcon, G. M. (2011). A meta-analysis of burnout with job demands, resources, and attitudes. Journal of Vocational Behavior, 79(2), 549-562. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2011.03.007 google scholar
  2. Altay, B., Gönener, D. ve Demirkiran, C. (2010). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri ve aile desteğinin etkisi. Fırat Tıp Dergisi, 15(1), 10-16. google scholar
  3. Angelini, G., Buonomo, I., Benevene, P., Consiglio, P., Romano, L. ve Fiorilli, C. (2021). The Burnout Assessment Tool (BAT): A contribution to Italian validation with teachers’. Sustainability, 13(16), 9065. https://doi.org/10.3390/su13169065 google scholar
  4. Ardiç, K. ve Polatci, S. (2008). Tükenmişlik sendromu akademisyenler üzerinde bir uygulama (GOÜ Örneği). Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 69-96. google scholar
  5. Bakker, A. B. ve Demerouti, E. (2007). The job demands-resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309-328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115 google scholar
  6. Bakker, A. B. ve Demerouti, E. (2014) Job demands-resources theory. Chen, P. Y. ve Cooper, C. L. (Eds.), Work and Wellbeing: A complete Reference Guide içinde (s. 1-28), John Wiley & Sons. http://dx.doi.org/10.1002/9781118539415.wbwell019 google scholar
  7. Bakker, A. B. ve Demerouti, E. (2017). Job demands-resources theory: taking stock and looking forward. Journal of Occupational Health Psychology, 22(3), 273-285. https://doi.org/10.1037/ ocp0000056 google scholar
  8. Bakker, A. B., Demerouti, E., ve Sanz-Vergel, A. I. (2014). Burnout and work engagement: The JD-R approach. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior 1(1), 389411. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031413-091235 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2022

Submission Date

September 25, 2020

Acceptance Date

October 18, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 42 Number: 3

APA
Koçak, Ö. E., Gençay, O., & Schaufeli, W. (2022). BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması. Studies in Psychology, 42(3), 509-549. https://doi.org/10.26650/SP2020-799817
AMA
1.Koçak ÖE, Gençay O, Schaufeli W. BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması. Studies in Psychology. 2022;42(3):509-549. doi:10.26650/SP2020-799817
Chicago
Koçak, Ömer Erdem, Oğuz Gençay, and Wilmar Schaufeli. 2022. “BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması”. Studies in Psychology 42 (3): 509-49. https://doi.org/10.26650/SP2020-799817.
EndNote
Koçak ÖE, Gençay O, Schaufeli W (December 1, 2022) BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması. Studies in Psychology 42 3 509–549.
IEEE
[1]Ö. E. Koçak, O. Gençay, and W. Schaufeli, “BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması”, Studies in Psychology, vol. 42, no. 3, pp. 509–549, Dec. 2022, doi: 10.26650/SP2020-799817.
ISNAD
Koçak, Ömer Erdem - Gençay, Oğuz - Schaufeli, Wilmar. “BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması”. Studies in Psychology 42/3 (December 1, 2022): 509-549. https://doi.org/10.26650/SP2020-799817.
JAMA
1.Koçak ÖE, Gençay O, Schaufeli W. BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması. Studies in Psychology. 2022;42:509–549.
MLA
Koçak, Ömer Erdem, et al. “BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması”. Studies in Psychology, vol. 42, no. 3, Dec. 2022, pp. 509-4, doi:10.26650/SP2020-799817.
Vancouver
1.Ömer Erdem Koçak, Oğuz Gençay, Wilmar Schaufeli. BAT-TR: Tükenmişlik Ölçme Aracı’nın (BAT) Türkçeye Uyarlanması. Studies in Psychology. 2022 Dec. 1;42(3):509-4. doi:10.26650/SP2020-799817