Review

Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler

Volume: 41 Number: 3 December 31, 2021
TR EN

Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler

Abstract

Bağımsız bir alan olarak ortaya çıktığı günden bu yana doğa bilimlerinin tümdengelimci araştırma yöntemine yönelen, bu yöntemi tek taraflı, Batı merkezci ve sadece yanlışlama ilkesi temelinde kullanan psikoloji bilimi, günümüzde devasa sorunlarla karşı karşıya. Bu sorunlar karşısında açık bilim ve ön-kayıtlanma uygulaması gibi bazı çözüm önerileri geliştirilse de bir bütün olarak psikoloji disiplininin tarihsel eleştirisinin yapıldığı az sayıda eser göze çarpıyor. Bu nedenle bu yazıda amacımız öncelikle paradigmalar açısından psikoloji tarihine kısa bir göz atarak her şeyin nasıl başladığını hatırlamak. Bunun ardından, ontolojik ve epistemolojk pozisyonumuzu ortaya koymak için psikolojiye eleştirel yaklaşım ve güncel kuir feminist bilim çalışmaları temelinde epistemolojik çeşitlilik, düşünümsellik, öznelerarasılık, konumlandırılmış ve bağlamlandırılmış bilgi üretme ilkelerini ayrıntılandırıyor ve bu ilkeleri psikoloji çalışmalarının merkezinde tutmanın önemine değiniyoruz. Takiben, çoklu paradigmaların ve karma yaklaşımların diyalektik bir şekilde ve önerdiğimiz ilkeler çerçevesinde eleştirel bir yaklaşımla kullanılmasının psikolojinin farklı alanlarındaki genel yöntem sorunlarına çözüm olabileceği savını tartışıyoruz. Yöntem konusuna eleştirel bir pencereden bakmanın, içinde farklı yöntemlerin ve tekniklerin bulunduğu bir ‘alet çantası’ metaforuyla yaklaşmanın, psikolojinin yöntembilimsel sorunlarını aşmaya yönelik katkılarının neler olabileceğini irdeliyoruz. Bu esnada, çoklu ve karma yöntemleri kısaca tanıtıyor ve psikolojideki kullanımlarına yönelik güncel tartışmaları özetliyoruz. Kısaca bu yazıda, psikolojinin toplumsal sorunların çözümüne katkısının, çoklu ve karma yöntemlerin eleştirel bakış açısıyla alan yazını da dönüştürecek bir amaçla kullanılmasıyla artabileceği savını ortaya atıyoruz. Bu çerçevede, eleştirel bakış açısı için gerekli temel ilkelerle (düşünümsellik, öznelerarasılık, konumlandırılmış bilgi) yola çıkıldığında, bilginin (ve dolayısıyla verinin) türünden (nitel veya nicel) ziyade, bilginin hangi amaçla ve kim için üretildiği sorusunun daha önemli bir tartışma zemini yaratabileceğini ileri sürüyoruz.

Keywords

References

  1. Acar, G. ve Şahin, D. (1990). Psychology in Turkey. Psychology andDevelopingSocieties, 2, 241-256. https://doi.org/10.1177/097133369000200206 google scholar
  2. Adams, G. ve Salter, P. H. (2019). They (color) blinded me with science: Counteracting coloniality of knowledge in hegemonic psychology. K.W. Crenshaw, L.C. Harris, D.M. HoSang, & G. Lipsitz google scholar
  3. (ed.), Seeing race again: Countering colorblindness across the disciplines içinde (s. 271-291). Berkeley: University of California Press. google scholar
  4. Anguera, M. T., Blanco-Villasenor, A., Losada, J. L., Sanchez-Algarra, P. ve Onwuegbuzie, A. J. (2018). Revisiting the difference between mixed methods and multimethods: Is it all in the name?. Quality & Quantity, 52(6), 2757-2770. https://doi.org/10.1007/s11135-018-0700-2 google scholar
  5. Ashworth, P. (2015) (3. bs.). Counceptual foundations of qualitative psychology. J. Smith (Ed.), Qualitative psychology: A practical guide to research methods içinde (s. 4-24). London: Sage. google scholar
  6. Astuti, R., Solomon, G. E. A. ve Carey, S. (2004). Constraints on conceptual development: A case study of the acquisition of folkbiological and folksociological knowledge in Madagascar. Monographs of the Society for Research in Child Development, 69(3), 1-161. https://www.jstor.org/stable/3701405 google scholar
  7. Banister, P., Burman, E., Parker, I., Taylor, M. ve Tindall, C. (1994). Qualitative methods in psychology: A research guide. Buckingham: Open University Press. google scholar
  8. Beattie, P., Bettache, K. ve Chong, K. C. Y. (2019). Who is the neoliberal? Exploring the neoliberal beliefs inventory across East and West. Journal of Social Issues, 75(1), 20-48. https://doi. org/10.1111/josi.12309 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Review

Publication Date

December 31, 2021

Submission Date

December 21, 2020

Acceptance Date

June 9, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 41 Number: 3

APA
Gezici-yalçın, M., & Coşkan, C. (2021). Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler. Studies in Psychology, 41(3), 759-787. https://doi.org/10.26650/SP2020-844357
AMA
1.Gezici-yalçın M, Coşkan C. Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler. Studies in Psychology. 2021;41(3):759-787. doi:10.26650/SP2020-844357
Chicago
Gezici-yalçın, Meral, and Canan Coşkan. 2021. “Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım Ve Öneriler”. Studies in Psychology 41 (3): 759-87. https://doi.org/10.26650/SP2020-844357.
EndNote
Gezici-yalçın M, Coşkan C (December 1, 2021) Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler. Studies in Psychology 41 3 759–787.
IEEE
[1]M. Gezici-yalçın and C. Coşkan, “Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler”, Studies in Psychology, vol. 41, no. 3, pp. 759–787, Dec. 2021, doi: 10.26650/SP2020-844357.
ISNAD
Gezici-yalçın, Meral - Coşkan, Canan. “Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım Ve Öneriler”. Studies in Psychology 41/3 (December 1, 2021): 759-787. https://doi.org/10.26650/SP2020-844357.
JAMA
1.Gezici-yalçın M, Coşkan C. Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler. Studies in Psychology. 2021;41:759–787.
MLA
Gezici-yalçın, Meral, and Canan Coşkan. “Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım Ve Öneriler”. Studies in Psychology, vol. 41, no. 3, Dec. 2021, pp. 759-87, doi:10.26650/SP2020-844357.
Vancouver
1.Meral Gezici-yalçın, Canan Coşkan. Psikolojide Yöntem Sorunlarına Eleştirel Yaklaşım ve Öneriler. Studies in Psychology. 2021 Dec. 1;41(3):759-87. doi:10.26650/SP2020-844357