Yıldırma, Örgütsel Sinizm, İş Doyumu ve İşten Ayrılma Niyeti İlişkilerinde Seri Aracılık Etkileri: Örgütlerde Engelli Çalışanlar Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Dünyada bir milyardan fazla insan engelli olarak yaşamını sürdürmektedir, fakat hem sosyal yaşamda hem de iş yaşamında engelli bireylere yönelik sorunlar gündem olmamaktadır. Özellikle örgütlerde engelli çalışanlara yönelik yapılan çalışmalar oldukça azdır. Bu kapsamda çalışmanın amacı engelli çalışanlarda yıldırmanın işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde, örgütsel sinizm ve iş doyumunun seri aracılık rolünü test etmektir. Kamu sektörü ve özel sektörde farklı meslek gruplarında çalışmakta olan 184 fiziksel, işitme, konuşma, öğrenme güçlüğü ve kronik hastalıkları olan engelli birey, uygunluk ve kartopu örnekleme yöntemleri ile seçilmiştir. Kamu sektöründe kullanılan %40 engellilik oranı çalışmaya dahil edilme kriteri olarak belirlenmiştir. Bu oranda ve bu oranın üzerinde engellilik raporuna sahip olan bireyler engelli olarak kabul edilmiştir. İlk olarak, ölçüm araçlarının faktör yapılarının uyumlu olup olmadığını ortaya koymak ve faktör geçerliklerini kontrol etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Uyum indekslerinin incelenmesi sonucunda, veri setinin ölçüm modeline iyi uyum gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın hipotezleri seri çoklu aracılık analizleri ile test edilmiştir. Bulgular, yıldırmanın örgütsel sinizm ve iş doyumunun seri aracılık etkisi yoluyla işten ayrılma niyetleri üzerinde dolaylı etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Başka bir ifadeyle engelli çalışanların yıldırmaya olan maruziyetleri arttıkça, sinizm düzeylerinin de yükseldiği, ardından iş doyumlarının azaldığı ve takiben işten ayrılma niyetlerinin de arttığı görülmüştür. Bulgular, engelli bireylerin iş yaşamında karşılaştıkları bir takım olumsuz tutum ve davranışları belirleyerek gerekli önlemlerin alınması ve uygulamaların düzenlenmesi ile ilgili topluma, yöneticilere ve çalışanlara ışık tutacak şekilde tartışılmıştır. İşle ilgili sorunlara, engelli bireylerden kaynaklanan bir eksiklik olarak bakmaktan ziyade sorunların toplumun bakış açısıyla ilgili olduğunu öne süren sosyal model yaklaşımıyla bakmanın önemi bu çalışma ile bir kez daha vurgulanmıştır. Çalışma ayrıca iş ortamında engelli bireylere yönelik olumsuz davranış ve tutumların etkilerinin belirlenmesinde gerekli uygulamaların yapılmasının önemine ışık tutmaktadır.

Keywords

• Yıldırma
• sinizm
• iş doyumu
• ayrılma niyeti
• engellilik

Serial Mediation Effects on Relationships among Mobbing, Organizational Cynicism, Job Satisfaction and Turnover Intention: Research on Disabled Individuals in Organizations

Abstract

More than one billion people in the world are living with disabilities, however, the challenges that these individuals face are not being discussed in the social and business realm. Consequently, there are very studies conducted for disabled employees in organizations. Taking this into consideration, the purpose of this study is to observe the effects of serial mediation among the relationships of mobbing, organizational cynicism, job satisfaction, and turnover intention. The sample of the study was comprised of 184 individuals who have a variety of disabilities such as physical, hearing, speech, and learning difficulties, as well as chronic diseases, working in private and state organizations within different sectors. The data was gathered by survey through convenience and snow ball sampling methods. The 40% disability rate used in the public sector was the determining factor of the inclusion criteria. Individuals that had a disability report at this rate or above were accepted as disabled and considered to be part of the study. The first part of the study comprised of determining the factorial structure of items in the scales utilizing the Confirmatory Factor Analysis (CFA). After examining the fit indices, it was concluded that the data set fit well within the measurement model. Serial multiple mediation analysis was used to test the proposed hypotheses of the study. The findings revealed that mobbing has an indirect effect on turnover intentions via the serial mediating effects of organizational cynicism and job satisfaction. In other words, as mobbing toward disabled workers increases, the level of organizational cynicism also increases. As a result, the job satisfaction decreases and thus results in higher levels of turnover intention in disabled individuals. The importance of looking at work-related problems with a social model approach that suggests that the problems are related to the perspective of the society rather than looking as a deficiency arising from individuals with disabilities has been emphasized once again with this study. The study also sheds light on the importance of creating necessary practices that determine the effects that negative behaviors and attitudes have toward individuals with disabilities within the work environment

Keywords

• Mobbing
• cynicism
• job satisfaction
• turnover intention
• disability

References

1. Abraham, R. (2000). Organizational cynicism: Bases and consequences. Genetics, Social, and General Psychology Monographs, 126(3), 269-292. google scholar
2. Akar, Y. N. Anafarta, N. ve Sarvan, N. F. (2011). Causes, dimensions and organizational consequences of mobbing: An empirical study. Ege Academic Review, 11(1), 179-191. google scholar
3. Akbolat, M., Yılmazer, A. ve Tutar, H. (2014). Konaklama işletmeleri çalışanlarının algıladıkları mobbingin iş tatmini ve işten ayrılma niyetine etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(3), 1-17. google scholar
4. Andersson, L. (1996). Employee cynicism: An examination using a contract violation framework. Human Relations, 49(11), 1395-1418. doi:10.1177/001872679604901102 google scholar
5. Andersson, M. L. ve Bateman, S. T. (1997). Cynicism in the work place: Some causes and effects. google scholar
6. Journal of Organizational Behavior, 18(5), 449-470. doi:10.1002/(SICI)1099-1379(199709)18 google scholar
7. Arabacı, I. (2010). The effects of depersonalization and organizational cynicism levels on the job satisfaction of educational inspectors. African Journal of Business Management, 4(13), 2802-2811. google scholar
8. Arıkan, Ç. (2002). Sosyal model çerçevesinde özürlülüğe yaklaşım, Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 2(1), 11-25. google scholar

9. Ashforth, B. E. ve Humphrey, R. H. (1995). Emotion in the workplace: A reappraisal. Human Relations, 48(2), 97-125. doi: 10.1177/001872679504800201 google scholar
10. Aydın, O. ve Öcel, H. (2009). İş Yeri Zorbalığı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 12(24), 94-103. google scholar
11. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. doi: 10.31592/aeusbed.598299 google scholar
12. Barak, M. E. M., Nissly, J. A. ve Levin, A. (2001). Antecedents to retention and turnover among child welfare, social work, and other human service employees: What can we learn from past research? A review and meta-analysis. Social Service Review, 75(4), 625-661. doi: 10.1086/323166 google scholar
13. Bateman, T.S., Sakano, T. ve Fujita, M. (1992). Roger, me, and my attitude: Film propaganda and cynicism toward corporate leadership. Journal of Applied Psychology, 77(5), 768-771. doi:10.1037/0021-9010.77.5.768 google scholar
14. Baumgartner, M. K., Dwertmann, D. J. G., Boehm, S. A. ve Bruch, H. (2015). Job satisfaction of employees with disabilities: The role of perceived structural flexibility. Human Resource Management, 54(2), 323-343. doi:10.1002/hrm.21673 google scholar
15. Baycan, F. A. (1985). An analysis of the several aspects of job satisfaction between different occupational groups (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul. google scholar
16. Beaulaurier, R. L. ve Taylor, S. H. (2001). Social work practice with people with disabilities in the era of disability rights. Social Work in Health Care, 32(4), 67-91. doi:10.1300/J010v32n04_04 google scholar
17. Bedeian, A. G. (2007). Even if the tower is ‘’ivory,’’ it isn’t ‘’white:’’ Understanding the consequences of faculty cynicism. Academy of Management Learning ve Education, 6(1), 9-32. google scholar
18. Bedük, A., Eryeşik, K. ve Altınışık, G. D. (2017). The relationship between mobbing and organizational cynicism: An empirical study. International Journal of Human Sciences, 14(4), 3167-3176. doi:10.14687/jhs.v14i3.4805 google scholar
19. Bernerth, J. B., Armenakis, A. A., Feild, H. S. ve Walker, H. J. (2007). Justice, cynicism, and commitment a study of important organizational change variables. The Journal of Applied Behavioral Science, 43(3), 303-326. doi: 10.1177/0021886306296602 google scholar
20. Blau, P. (1964). Exchange and power in social life. New York: Wiley. google scholar
21. Brandes, P., Dharwadkar, R. ve Dean Jr. J. W. (1999). Does Organizational Cynicism Matter? Employee and Supervisior Perspectives on Work Outcomes. The 36th Annual Meeting of the Eastern Academy of Management, Philadelphia, 1-33. google scholar
22. Brandes, P., Castro, S. L., James, M. S. L., Martinez, A. D., Matherly, T. A., Ferris, G. R. ve Hochwarter, W.A. (2007). The interactive effects of job insecurity and organizational cynicism on work effort following a layoff. Journal of Leadership and Organizational Studies, 14(3), 233-247. doi: 10.1177/1071791907311967 google scholar
23. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni SPSS Uygulamaları ve Yorum. Ankara: Pegem A Yayıncılık. google scholar
24. Byrne, B. M. (2001). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Mahwah, NJ: Erlbaum. google scholar
25. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. New York:Taylor and Francis Group. google scholar
26. Campbell, J. ve Oliver, M. (1996). Disability politics: understanding our past, changing our future. London: Routledge. google scholar
27. Cemaloğlu, N. (2007). The relationship between organizational health and bullying that teachers experience in primary schools in Turkey. Educationally Research Quarterly, 31(2), 3-28. google scholar
28. Cemaloğlu, N., Kalkan, F., Dağlı, E. ve Çilek, A. (2014). Examining the Relation between humor acts of school principals and teachers’ exposure level to mobbing and organizational cynicism based on the perceptions of teachers. International Journal of Teaching and Education, 2(1), 2-17. google scholar
29. Cesim, Ö. B., Şanlı, Ö. ve Akel, B. S. (2018). Hacettepe üniversitesindeki engelli çalışanların karşılaştıkları psikolojik şiddet davranışları (mobbing) ve bu davranışların etkileri. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(1), 34-45. doi: 10.21020/husbfd.380965 google scholare of job satisfaction. Social Behavior and Personality, 33(6), 523540. doi.org/10.2224/sbp.2005.33.6.523 google scholar
30. Cook, W. ve Medley, D. (1954). Proposed hostility and pharisaicvirtue scales from the MMPI. Journal of Applied Psychology, 38(6), 414-418. doi:10.1037/h0060667 google scholar
31. Cordes, C. ve Dougherty, T. W. (1993). A review and an integration of research on job burnout. Academy of Management Review, 18(4), 621-656. google scholar
32. Crossman, A. ve Abou-Zaki, B. (2003). Job satisfaction and employee performance of Lebanese banking staff. Journal of Managerial Psychology, 18(4), 368-376. doi:10.1108/02683940310473118 google scholar
33. Çalışkan, O. ve Tepeci, M. (2008). Otel işletmelerinde ortaya çıkan yıldırma davranışlarının iş tatmini ve işte kalma niyetlerine etkileri. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi. 19(2), 135-148. google scholar
34. Çekmecelioğlu, H. (2006). İş tatmini ve örgütsel bağlılık tutumlarının işten ayrılma niyeti ve verimlilik üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi: Bir araştırma. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 8(2), 153-168. google scholar
35. Dean, W. J., Brandes, P. ve Dharwadkar, R. (1998). Organizational cynicism. The Academy of Management Review, 23(2), 341-352. google scholar
36. Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F. ve Schaufeli, W. B. (2001). The job demands resources model of burnout. Journal of AppliedPsychology, 86, 499-512. google scholar
37. Demir, M. (2011). İş yaşamında ayrımcılık: Turizm sektörü örneği. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 761-784. google scholar
38. Doğan, M. (2017). Hastane örneği üzerinden manevî danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine genel bir bakış. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 21(2), 1267-1304. doi.org/10.18505/cuid.347681 google scholar
39. Einarsen, S., Hoel, H., Zapf, D. ve Cooper, C. L. (2011). Bullying and harassment in the workplace: Developments in theory, research, and practice. Taylor and Francis Group. google scholar
40. Einarsen, S. M., Mathiesen, S. B. ve Skogstad, A. (1998). Bullying, burnout and well-being among assistant nurses. Journal Occupational Health and Safety, 6(14), 563. google scholar
41. Einarsen, S. ve Raknes, B. I. (1997). Harassment in the workplace and the victimization of men. google scholar
42. Violence and Victims, 12(3), 247-263. doi:10.1891/0886-6708.12.3.247 google scholar
43. Einarsen, S. ve Hoel, H. (2001, Mayıs). The Negative Acts Questionnaire: Development, validation and revision ofa measure of bullying at work. 10th European Work and Organizational Psychology Kongresinde sunulan bildiri, Prague, google scholar
44. Elçi, M., Erdilek, M. K., Alpkan, L. ve Şener, İ. (2014). The mediating role of mobbing on the relationship between organizational silence and turnover intention. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 150, 455-464. doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.01.110 google scholar
45. Emerson, R. M. (1976). Social Exchange Theory. Annual Review of Sociology, 2, 335-362. google scholar
46. Eun-Kyung, B., Seong-Sook, J. ve Mi-Young, K. (2013). Factors affecting turnover intention of people with mentally disabilities working in manufactoring industry. Korean Journal of Occupational Health Nursing, 22(2), 140-148. doi: 10.5807/kjohn.2013.22.2.140 google scholar
47. Fevre, R., Robinson, A., Lewis, D. ve Jones, T. (2013). The ill-treatment of employees with disabilities in British workplaces. Work, Employment and Society, 27(2), 288-307. doi: 10.1177/0950017012460311 google scholar
48. Fishbein, M. ve Ajzen, I. (1975). Belief, Attitude, Intention, and Behavior: An Introduction to Theory and Research. Reading. Massachusetts: Addison-Wesley. google scholar
49. Fisher-Blando, J. L. (2008). Workplace bullying: Aggressive behavior and its effect on job satisfaction and productivity (Doktora Tezi). Phoenix Üniversitesi, USA. google scholar
50. Friday, S.S. ve Friday, E. (2003). Racioethnic perceptions of job characteristics and job satisfaction. google scholar
51. Journal of Management Development, 22(5), 426-442.doi.org/10.1108/02621710310474778 google scholar
52. Genç, Y. ve Çat, G. (2013). Engellilerin istihdamı ve sosyal içerme ilişkisi. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(1), 363-393. google scholar
53. George, J. M. ve Jones, G. R. (1996). The experience of work and turnover intentions:Interactive effects of value attainment, job satisfaction, and positive mood. Journal of Applied Psychology, 81(3), 318325. doi:10.1037/0021-9010.81.3.318 google scholar
54. Gouldner, A. W. (1960). The norm of reciprocity: A preliminary statement. American Sociological Review, 25(2), 161-178. google scholar
55. Gül, H. ve Ağıröz, A. (2011). Mobbing ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkiler. Hemşireler üzerinde bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 27-47. google scholar
56. Gül, H., Oktay, E. ve Gökçe, H. (2008). İş tatmini, stres, örgütsel bağlılık, işten ayrılma niyeti ve performans arasındaki ilişkiler: Sağlık sektöründe bir uygulama. Akademik Bakış, 15, 1-11. google scholar
57. Gün, G. (2016). Örgütsel sinizm ile iş tatmin algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Turizm sektöründe bir araştırma. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 253-266. doi.org/10.16992/ ASOS.11744 google scholar
58. Hackman, J. R. ve Oldham, G. R. (1975). Development of the job diagnostic survey. Journal of Applied Psychology, 60(2), 159-170. doi.org/10.1037/h0076546 google scholar
59. Hamermesh, D. ve Biddle, J. (1994). Beauty and the labor market. American Economic Review, 84(5), 1174-1194. google scholar
60. Hayes, A. F. (2009). Beyond Baron and Kenny: Statistical mediation analysis in the new millenium. Communication Monographs, 76(4), 408-420. doi.org/10.1080/03637750903310360 google scholar
61. Heider, F. (1958). The psychology of interpersonal relations. New York: John Wiley & Sons. google scholar
62. Herzberg, F., Mausner, B., ve Snyderman, B. (1959). The Motivation to Work (2. Baskı) New York: Wiley google scholar
63. Hofaidhllaoui, M. ve Chhinzer, N. (2014). The relationship between satisfaction and turnover intentions for knowledge workers. Engineering Management Journal, 26(2), 3-9. doi: 10.1080/10429247.2014.11432006 google scholar
64. Hogh, A., Hoel, H. ve Garneiro, I. G. (2011). Bullying and employee turnover among healthcare workers: a three-wave prospective study. Journal of Nursing Management, 19(6), 742-751. doi: 10.1111/j.1365-2834.2011.01264.x. google scholar
65. Houser, R. ve Chace, A. (1993). Job satisfaction of people with disabilities placed through a project with industry. Journal of Rehabilitation, 59(1). google scholar
66. Hu, L. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. doi:10.1080/10705519909540118 google scholar
67. International Labour Office (2002). Managing disability in the workplace. Erişim adresi: https://www. ilo.org/public/libdoc/ilo/2002/102B09_340_engl.pdf google scholar
68. James, S. L. M. (2005). Antecedents and consequences of cynicism in organizations: An examination of the potential positive and negative effects in school systems (Yayımlanmamış Doktora Tezi). The Florida State University, Florida. google scholar
69. Jaradat, Y., Nielsen, M. B., Kristensen, P., Nijem, K., Bijertness, E., Stigum, H., ve Bast-Pettersen, R. (2016). Workplace aggression, psychological distress, and job satisfaction among Palestinian nurses: A cross-sectional study. Applying Nursing Research, 32, 190-198. doi: 10.1016/j.apnr.2016.07.014 google scholar
70. Kahya, C. (2013). Örgütsel sinizm, iş performansını etkiler mi? İş tatmininin aracılık etkisi. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 2(3), 34-46. google scholar
71. Kalağan, G. (2009). Araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişki Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya. google scholar
72. Kanter, D. L. ve Mirvis, P. H. (1989). The cynical Americans. Living and working in an age of discontent and disillusion. San Francisco: Jossey-Bass. google scholar
73. Karacaoğlu, K. ve İnce, F. (2012). Brandes, Dharwadkar, ve Dean’in (1999) Örgütsel Sinizm Ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması: Kayseri organize sanayi Bölgesi örneği. Business and Economics Research Journal, 3(3), 77-92. google scholar
74. Khaleque, A. ve Rahman, M.A. (1987). Perceived importance of job facets and overall job satisfaction of industrial workers. Human Relations, 40(7), 401-415. doi:10.1177/001872678704000701 google scholar
75. Khan, M. A. (2014). Organizational cynicim and employee turnover intention: Evidence from banking sector in Pakistan. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 8(1), 30-41. google scholar
76. Küçükusta, D. (2007). Konaklama işletmelerinde iş-yaşam dengesinin çalışma yaşamı kalitesi üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir. google scholar
77. Lam, S. (1995). Quality management and job satisfaction: An empirical study. International Journal of Quality and Reliability Management, 12(4), 72-78.doi:10.1108/02656719510087337 google scholar
78. Lambe, C. J., Wittmann, C. M. ve Spekman, R. E. (2001). Social Exchange Theory and research on business-to-business relational exchange. Journal of Business-to-Business Marketing, 8(3), 1-36. doi: 10.1300/J033v08n03_01 google scholar
79. Lanctöt, N., Corbiere, M. ve Durand, M. J. (2012). Job tenure and quality of work life of people with psychiatric disabilities working in social enterprises. Journal of Vocational Rehabilitation, 37(1), 39-48. doi:10.3233/JVR-2012-0598 google scholar
80. Lee, Y., Lee, M. ve Bernstein, K. (2013). Effect of workplace bullying and job stresson turnover intention in hospital nurses. The Korean Academy of Psychiatric and Mental Health Nursing, 22(2), 77-87. doi:10.12934/jkpmhn.2013.22.2.77 google scholar
81. Leung, K., Ip, O. K. M. ve Leung, K. (2010). Social cynicism and job satisfaction: A longitudinal analysis. Applied Psychology: An International Review, 59(2), 318-338. doi:10.1111/j.1464-0597.2009.00392.x google scholar
82. Leymann, H. (1990). Mobbing and psychological terror at workplaces. Violance and Victims, 5(2), 119-126. google scholar
83. Leymann, H. (1996). The content and development of mobbing at work. European Journal of Work and Organizational Psychology, 5(2), 165-184.doi:10.1080/13594329608414853 google scholar
84. Luthans, F. (1992). Organizational behavior. New York: Mc Graw Hill. google scholar
85. Mahdi, A. F., Zin, M. Z. M., Nor, M. R. M., Sakat, A. A. ve Naim, A. S. A. (2012). The relationship between job satisfaction and turnover intention. American Journal of Applied Sciences, 9(9), 15181526. google scholar
86. McGrath, L., Jones, R. S. P. ve Hastings, R. P. (2010). Outcomes of anti-bullying intervention for adults with intellectual disabilities. Research in Developmental Disabilities, 31, 376-380. doi:10.1016/j. ridd.2009.10.006 google scholar
87. Mikkelsen, E. ve Einarsen, S. (2002). Relationships between exposure to bullying at work and psychological and psychosomatic health complaints: The role of state negative affectivity and generalized self-efficacy. Scandinavian Journal of Psychology, 43(5), 397-405. doi:10.1111/1467-9450.00307 google scholar
88. Moorman, R. H. (1993). The influence of cognitive and affective based job satisfaction measures on the relationship between satisfaction and organizational citizenship behavior. Human Relations, 46(6), 759-776. doi:10.1177/001872679304600604 google scholar
89. Morin, D. Rivard, M., Crocker, A. G. Boursier, C. P. ve Caron, J. (2013). Public attitudes towards intellectual disability: A multidimensional perspective. Journal of Intellectual Disability Research, 57(3), 279-292. doi: 10.1111/jir.12008 google scholar
90. Nelton, S. (1998). A very able work force. Nation’s Business, 86(10), 44 google scholar
91. Oran, N. (1989). Job satisfaction of a group of academical staff in Marmara University (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. google scholar
92. Öcel, H. ve Aydın, O. (2012). Workplace bullying and turnover intention: The moderating role of belief in a just world. International Journal of Business and Social Science, 3(13), 248-258. google scholar
93. Pagan, R. ve Malo, M. A. (2009). Job satisfaction and disability: Lower expectations about jobs or a matter of health? Spanish Economic Review, 11(1), 51-74. doi: 10.1007/s10108-008-9043-9 google scholar
94. Pelit, E. ve Pelit, N. (2014). The effects of mobbing on organizational cynicism: A study on hotels in Turkey. International Journal of Human Resoruce Studies, 4(1), 34-56. doi:10.5296/ijhrs.v4i1.4996 google scholar
95. Perry, E. L., Hendricks, W. ve Boadbent, E. (2000). An exploration of access and treatment discrimination and job satisfaction among college graduates with and without physical disabilities. Human Relations, 53(7), 923-955. doi:10.1177/0018726700537002 google scholar
96. Petrovski, P. ve Gleeson, G. (1997). The relationship between job satisfaction and psychological health in people with an intellectual disability in competitive employment. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 22(3), 199-211. doi:10.1080/13668259700033411 google scholar
97. Quarstein, V. A., McAfee, B., ve Glassman, M. (1992). The situational occurences theory of job satisfaction. Human Relations, 45(8), 59-87. doi:10.1177/001872679204500806 google scholar
98. Russell, D. W. (2002). In search of underlying dimensions: The use and (abuse) of factor analysis. Personality and Social Psychology Bulletin. 28(12), 1629-1646. doi: 10.1177/014616702237645 google scholar
99. Rusbelt, C.E., Farrell, D., Rogers, G. ve Mainous A.G. III (1988). Impact of exchange variables on exit, voice, loyalty and neglect: An integrative model of responses to decline job satisfaction. Academy of Management Journal, 31(3), 599-627. google scholar
100. Savery, L. K. (1996). The congruence between the importance ofjob satisfaction and the perceived level of achievement. Journal of Management Development, 15(6), 18-27. doi:10.1108/02621719610120110 google scholar
101. Scharmer, O.E. (2007). Theory U, leading from the future as it emerges. San Francisco: Berrett-Koehler Publishers Inc. google scholar
102. Schoderbek, P. P., Cosier, R. A. ve Aplin, J. C. (1991). Management. USA: Harcourt Brace Jovanovich Publishers. google scholar
103. Seifert, T. ve Umbach, P. (2008). The effects of faculty demographic characteristics and disciplinary context on dimensions ofjob satisfaction. Research in Higher Education, 49, 357-381. doi: 10.1007/ s11162-007-9084-1 google scholar
104. Silah, M. (2005). Endüstride çalışma psikolojisi. Ankara: Seçkin Kitabevi. google scholar
105. Smith, C. A., Organ. D. W. ve Near, J. P. (1983). Organizational citizenship behavior: Its nature and Antecedents. Journal of Applied Psychology, 68, 655-663. doi: 10.1037/0021-9010.68.4.653 google scholar
106. Smither, R.D. (1994). The psychology of work and human performance (2nd. Ed.). NY: Hartper Collins College Publishers. google scholar
107. Somuncuoğlu, A. B. (2013). Psikolojik güçlendirme ve iş tatmini arasındaki ilişki ve bir uygulama (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul. google scholar
108. Srivastava, A. ve Adams, J. W. (2011). Relationship between cynicism and job satisfaction: Exploration of mechanisms. Psychological Reports, 108(1), 27-42.doi:10.2466/02.07.09.14.PR0.108.1.27-42 google scholar
109. Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49-74. google scholar
110. Şenatalar, F. (1978). Personel yönetimi ve beşeri ilişkiler. İstanbul: Üçler Matbaası. google scholar
111. Tezcan, T. (2013). Discrimination experienced by disabled employees in the public sector:”Institutional discrimination area” (Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. google scholar
112. Tett, R.P. ve Meyer, J.P. (1993). Job satisfaction, organizational commitment, intention, and turnover: Path analysis based on meta-analytic findings. Personnel Psychology, 46(2), 259- 293. google scholar
113. Tokoğlu, M. E., Aydıntan, B., Polat, M. ve Burmaoğlu, S. (2011). Bedensel engelliler ile bedensel engelli olmayanlarda örgütsel bağlılık ve iş tatmini. Akademik Bakış Dergisi, 23, 1-14. google scholar
114. Turunç, Ö., Tabak, A., Şeşen, H. ve Türkyılmaz, A. (2010). Çalışma yaşamı kalitesinin prosedür adaleti, iş tatmini, iş stresi ve işten ayrılma niyetine etkisi. “İş,Güç” Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 12(2), 117-136. doi: 10.4026/1303-2860.2010.146.x google scholar
115. Türkiye İstatistik Kurumu (2019). Türkiye sağlık araştırması: Engellilik ve yaşlılıkla ilgili göstergeler. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2019-33661 google scholar
116. Vartia-Vaananen, M. (2003). Workplace bullying: A study on the work environment, well-being and health (People and work, Research reports No.56). Helsinki, Finland: Finnish Institute of Occupational Health. google scholar
117. Verdonschot, M. M. L. de Witte, L. P. Reichrath, E., Buntinx, W. H. E. ve Curfs, L. M. G. (2009). Community participation of people with an intellectual disability: A review of empirical findings. Journal of Intellectual Disability Research, 53(4), 303-318. doi.org/10.1111/j.1365-2788.2008.01144.x google scholar
118. Vickers, M. H. (2009). Bullying, disability and work: A case study of workplace bullying. Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal, 4(3), 255-272. doi:10.1108/17465640911002536 google scholar
119. Vroom, V. H. (1964). Work and motivation. San Francisco, CA: Jossey-Bass. google scholar
120. Weiss, D. J., Davis, R. V., England, G. W., ve Lofquist, L. H. (1967). Manual for the minnesota satisfaction questionnaire. Minneapolis: Industrial Relations Center, University of Minnesota. google scholar
121. Wayne, S. J., Shore, L. M. ve Linden, R. C. (1997). Perceived organizational support and leader member exchange: A social exchange perspective. Academy of Management Journal, 40(1), 82-11. doi:10.5465/257021 google scholar
122. World Health Organization (2011). World Report on Disability. Malta: WHO Press Yapıcı, N. (2008). İşyerinde sistematik yıldırma (mobbing), algılanan nedenleri ve iş tatmini ile işten ayrılma niyeti üzerine etkisi: Antalya ili tarım sektöründe bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya. google scholar
123. Yıldırım, F. (1996). Banka çalışanlarında algılanan rol çatışması ve belirsizliği ve işdoyumu ile tükenmişlik arasındaki ilişki (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. google scholar
124. Yüksel, H. ve Yüksel, M. (2014). İş doyumu ile işten ayrılma düzeyi arasındaki ilişki: İlköğretim öğretmenleri üzerinde bir uygulama. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(32), 559-572. google scholar
125. Zapf, D. (1999). Organisational, work group related and personal causes of mobbing/bullying at work. International Journal of Manpower, 20(1/2), 70-85. google scholar