Review

Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme

Volume: 41 Number: 1 February 8, 2021
  • Ezgi Sakman *
EN TR

Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme

Abstract

Çocuk sahibi olmak her ne kadar uzun süreli romantik ilişkilerin (örn., evlilik) en önemli işlevlerinden biri olarak görülse ve evli çiftler arasında yaygın bir norm olsa da, son yıllarda hem dünyada hem de Türkiye’de doğum oranları giderek azalmaktadır. Çocuğu olmayan bazı kişiler, kısırlık gibi kontrolleri dışındaki durumsal nedenlerden değil, kendi iradeleri ile çocuksuz kalmaya karar vermektedir. Dünyada yaygınlığı giderek artan bu gönüllü çocuksuzluk kararı, bireyler için pek çok önemli psikolojik sonuç doğurmanın yanı sıra, toplumlar için de çok sayıda sosyolojik ve demografik etkiyi bünyesinde barındırmaktadır. Gönüllü çocuksuzluğun hem birey hem de toplum için giderek artan öneminden yola çıkılarak, bu derlemeyle bilinçli olarak çocuk sahibi olmama kararının sebeplerini ve sonuçlarını inceleyen çalışmaların sistematik bir biçimde taranarak Türkçe alan yazına kazandırılması amaçlanmıştır. Öncelikle, gönüllü çocuksuzluğu yordayan bireysel ve toplumsal faktörler ile bireylerin bu kararı almalarında rol oynayan etmenler ve karar süreçleri incelenmiş; daha sonra çocuksuz kalmaya karar veren bireylerin karşılaştıkları olumsuz kalıpyargıları ve bunlarla baş etme stratejilerini inceleyen çalışmalar taranmıştır. Derlenen çalışmaların sonuçları, her ne kadar bilinçli olarak çocuk sahibi olmamaya karar veren kişiler demografik olarak birbirlerine belli ölçüde benzese de, bu bireylerin bu kararı alma gerekçelerinin, mekanizmalarının ve kararları ile yaşama süreçlerinin hayli çeşitli olduğunu göstermektedir. Bunların yanı sıra gönüllü çocuksuzların, pek çok olumsuz kalıpyargıyla ve sosyal baskıyla karşılaşsalar da, yaşam doyumu ve psikolojik sağlık bakımından ebeveyn olan bireylere göre bir farklılık bildirmedikleri görülmektedir. Ayrıca yaygın kanının aksine, çocuksuz bireyler kararlarından pişman olmamaktadır. Son olarak, alan yazında gönüllü çocuksuzluk olgusunu inceleyecek ileriki çalışmaların yoğunlaşabileceği alanlar tartışılmış ve dikkate alınması gereken yöntemsel hususların altı çizilmiştir

Keywords

References

  1. Aarssen, L. W. ve Altman, S. T. (2006). Explaining below-replacement fertility and increasing childlessness in wealthy countries: Legacy drive and the “Transmission Competition” Hypothesis. Evolutionary Psychology, 4(1), 290-302. doi:10.1177/147470490600400125 google scholar
  2. Abma, J. C., Chandra, A., Mosher, W. ve Peterson, L. (1998). Fertility, family planning, and women’s health: New data from the 1995 National Survey of Family Growth. Pennsylvania: Diane Publishing. google scholar
  3. Abma, J. C. ve Martinez, G. M. (2006). Childlessness among older women in the United States: Trends and profiles. Journal of Marriage and Family, 68(4), 1045-1056. doi:10.1111/j.1741-3737.2006.00312.x google scholar
  4. Agrillo, C. ve Nelini, C. (2008). Childfree by choice: A review. Journal of Cultural Geography, 25(3), 347-363. doi:10.1080/08873630802476292 google scholar
  5. Albertini, M. ve Kohli, M. (2009). What childless older people give: Is the generational link broken? Ageing and Society, 29(8), 1261-1274. doi:10.1017/S0144686X0999033X google scholar
  6. Alexander, B. B., Rubinstein, R. L., Goodman, M. ve Luborsky, M. (1992). A path not taken: A cultural analysis of regrets and childlessness in the lives of older women. The Gerontologist, 32(5), 618626. doi:10.1093/geront/32.5.618 google scholar
  7. Ashburn-Nardo, L. (2017). Parenthood as a moral imperative? Moral outrage and the stigmatization of voluntarily childfree women and men. Sex Roles, 76(5-6), 393-401. doi:10.1007/s11199-016-0606-1 google scholar
  8. Avison, M. ve Furnham, A. (2015). Personality and voluntary childlessness. Journal of Population Research, 32(1), 45-67. doi:10.1007/s12546-014-9140-6 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Review

Authors

Ezgi Sakman * This is me
0000-0002-5974-6566
Türkiye

Publication Date

February 8, 2021

Submission Date

July 24, 2020

Acceptance Date

October 15, 2020

Published in Issue

Year 2021 Volume: 41 Number: 1

APA
Sakman, E. (2021). Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme. Studies in Psychology, 41(1), 83-109. https://doi.org/10.26650/SP2020-0105
AMA
1.Sakman E. Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme. Studies in Psychology. 2021;41(1):83-109. doi:10.26650/SP2020-0105
Chicago
Sakman, Ezgi. 2021. “Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler Ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme”. Studies in Psychology 41 (1): 83-109. https://doi.org/10.26650/SP2020-0105.
EndNote
Sakman E (February 1, 2021) Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme. Studies in Psychology 41 1 83–109.
IEEE
[1]E. Sakman, “Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme”, Studies in Psychology, vol. 41, no. 1, pp. 83–109, Feb. 2021, doi: 10.26650/SP2020-0105.
ISNAD
Sakman, Ezgi. “Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler Ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme”. Studies in Psychology 41/1 (February 1, 2021): 83-109. https://doi.org/10.26650/SP2020-0105.
JAMA
1.Sakman E. Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme. Studies in Psychology. 2021;41:83–109.
MLA
Sakman, Ezgi. “Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler Ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme”. Studies in Psychology, vol. 41, no. 1, Feb. 2021, pp. 83-109, doi:10.26650/SP2020-0105.
Vancouver
1.Ezgi Sakman. Gönüllü Çocuksuzluk: Çocuk Sahibi Olmama Kararının Altında Yatan Faktörler ve Karşılaşılan Tepkiler Hakkında Bir Derleme. Studies in Psychology. 2021 Feb. 1;41(1):83-109. doi:10.26650/SP2020-0105