Research Article

Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü

Volume: 42 Number: 2 September 1, 2022
EN TR

Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü

Abstract

Psikoloji lisans programlarının sayısında ve mevcut programların kontenjanlarındaki artış psikoloji öğrencileri için mezuniyet sonrası kariyer fırsatları açısından rekabetin artması anlamına gelmektedir. Rekabetin arttığı koşullarda kişinin iş bulabilmesi, kariyer başarısı ve memnuniyeti gibi faktörler açısından sahip olduğu kariyer uyum yeteneği önem arz etmektedir. Bu araştırma kapsamında, İstanbul’da eğitimlerine devam eden 355 psikoloji lisans öğrencisinin katılımıyla, kariyer yapılandırma kuramının varsayımlarından yola çıkılarak oluşturulan araştırma modeli test edilmiştir. Bu model çerçevesinde katılımcıların ailelerinin sosyoekonomik statüleri ve yetiştikleri ortam ile ilişkili bazı demografik değişkenlerin, kişilik özelliklerinin ve pozitif psikolojik sermayenin kariyer uyum yeteneği üzerindeki yordayıcılığı ve bu ilişkilerde pozitif psikolojik sermayenin aracılık rolü incelenmiştir. Yapılan analizlerde demografik değişkenlerden katılımcının yaşamının çoğunu geçirdiği yerin idari büyüklüğünün kariyer uyum yeteneğini düşük ancak pozitif yönde, babanın eğitim düzeyinin de yine düşük ancak negatif yönde yordadığı gözlenmiştir. Kişilik özelliklerinden deneyime açıklığın, özdisiplinin, dışa dönüklüğün ve uyumluluğun kariyer uyum yeteneğini pozitif yönde, nevrotikliğin ise negatif yönde yordadığı; ayrıca pozitif psikolojik sermayenin beş kişilik faktörü ve kariyer uyum yeteneği arasındaki ilişkilerde aracı değişken olduğu bulunmuştur. Bütün değişkenler dikkate alındığında kariyer uyum yeteneği üzerinde açıklayıcılığı en yüksek olan değişken pozitif psikolojik sermayedir. Bu nedenle üniversite eğitimi sürecinde kariyer merkezleri tarafından öğrencilerin pozitif psikolojik kaynaklarının geliştirilmesine yönelik yatırımlar yapılması gençlerin çalışma hayatına hazırlanması açısından iyi bir strateji olabilir. Kariyer yapılandırma sürecinde demografik faktörlerin etkisini anlayabilmek için katılımcıların orta ve lise eğitimine ilişkin değişkenlerin; ailenin etkisini anlayabilmek için de ebeveynlerin kişilik özellikleri, ailenin kariyere verdiği önem ve çocuklara atfedilen değer gibi değişkenlerin yapılacak araştırmalara dâhil edilmesi önerilir. Test edilen kuramsal modele ilaveten, katılımcıların kariyer hedeflerine ilişkin betimsel veriler de incelenmiş ve katılımcıların %97.2’sinin yüksek lisans yapmayı planladığı, %54.6’sının klinik psikoloji alanında uzmanlaşmayı istediği gözlenmiştir. Lisans kontenjanlarına kıyasla yüksek lisans kontenjanlarının azlığı dikkate alındığında bu bulgu, katılımcıların önemli bir kısmının mezuniyet sonrası kariyerlerini yönetirken daha esnek davranması gerektiğini göstermektedir.

Keywords

Supporting Institution

YOK

Project Number

YOK

Thanks

YOK

References

  1. Alkan, N. (2007). Beş Faktör Kişilik Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. [Yayımlanmamış Araştırma]. Ankara. google scholar
  2. Arcan, K. (2018). Bir çekim alanı olarak psikoloji bilgisi ve eğitimi (Psikolojinin popülaritesi). T.C. Maltepe Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dergisi, 1, 6-35. google scholar
  3. Arık, E. (2015, 23-25, Kasım). 2023 Hedeflerinin Psikoloji Bölümlerine Etkileri [Sözlü Sunum]. 14. Ulusal Sosyal Bilimler Kongresi, Ankara, Türkiye. google scholar
  4. Avey, J. B. (2014). The left side of psychological capital: New evidence on the antecedents of PsyCap. Journal of Leadership & Organizational Studies, 21(2), 141-149. https://doi. org/10.1177/1548051813515516 google scholar
  5. Avey, J. B., Luthans, F., Smith, R. M., ve Palmer, N. F. (2010a). Impact of positive psychological capital on employee well-being over time. Journal of Occupational Health Psychology, 15(1), 17. https:// doi.org/10.1037/a0016998 google scholar
  6. Avey, J. B., Luthans, F. ve Youssef, C. M. (2010b). The additive value of positive psychological capital in predicting work attitudes and behaviors. Journal of Management, 36(2), 430-452. https://doi. org/10.1177/0149206308329961 google scholar
  7. Bandura, A. (1982). Self efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37, 122-147. https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122 google scholar
  8. Baranczuk, U. (2021). The Five-Factor Model of personality and generalized self efficacy: A meta-analysis. Journal of Individual Differences, 42(4), 183-193. https://doi.org/10.1027/1614-0001/ a000345 google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 1, 2022

Submission Date

September 19, 2021

Acceptance Date

June 24, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 42 Number: 2

APA
Arıkan, S. (2022). Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü. Studies in Psychology, 42(2), 427-471. https://doi.org/10.26650/SP2022-997542
AMA
1.Arıkan S. Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü. Studies in Psychology. 2022;42(2):427-471. doi:10.26650/SP2022-997542
Chicago
Arıkan, Selma. 2022. “Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik Ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü”. Studies in Psychology 42 (2): 427-71. https://doi.org/10.26650/SP2022-997542.
EndNote
Arıkan S (September 1, 2022) Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü. Studies in Psychology 42 2 427–471.
IEEE
[1]S. Arıkan, “Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü”, Studies in Psychology, vol. 42, no. 2, pp. 427–471, Sept. 2022, doi: 10.26650/SP2022-997542.
ISNAD
Arıkan, Selma. “Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik Ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü”. Studies in Psychology 42/2 (September 1, 2022): 427-471. https://doi.org/10.26650/SP2022-997542.
JAMA
1.Arıkan S. Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü. Studies in Psychology. 2022;42:427–471.
MLA
Arıkan, Selma. “Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik Ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü”. Studies in Psychology, vol. 42, no. 2, Sept. 2022, pp. 427-71, doi:10.26650/SP2022-997542.
Vancouver
1.Selma Arıkan. Psikoloji Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yetenekleri: Demografik Faktörler, Kişilik ve Pozitif Psikolojik Sermayenin Rolü. Studies in Psychology. 2022 Sep. 1;42(2):427-71. doi:10.26650/SP2022-997542