The Motif of Getting Pregnant by Eating Apple in the Mevlid-i Fatima

Abstract

Religious persons born in extraordinary ways are heroes who’ve been granted holiness and protection from God. Fatima, the daughter of the Islamic prophet Muhammad, was an extraordinary person who was conceived through an apple which God sent through Gabriel. Fatima is a strong heroine in Islam and is believed will help Muslim women on the Day of Judgment. The study takes the mawlid text titled “Mawlid -i Fatimatü’z-Zehra”, registered at the Süleymaniye Library as Manuscript Donations Number 05846 and located between pages 6b -10b , as its subject. This text is bound together with another manuscript in verse titled “Mi’râcü’n-Nebi”. Although largely similar to the text titled “Viladetnâme-i Hazret-i Fatima,” studied by Hakan Yekbaş and belonging to the mathnawi collection of Süleyman Memdûh, contains some differences in terms of the number and content of the couplets. The transliterated text of the manuscript is provided at the end of this study. The study aims to show the psychology of the Turkish nation and the creativity in its imagination by considering the symbol of the apple as a sacred and religious motif. The study discusses and evaluates this subject under the headings of text analysis methods, hermeneutic perspective and content, language-expression/structure, context/execution, and function based on the work “Mawlid -i Fatimatü’z-Zehra”. The study objectively addresses the subject based on certain Ahl al-Sunnah, Shiite, and Alevi sources. As a result, Fatima, who is accepted as the matron of the midwifery profession, and the Mother Fatima cult are seen to fulfill the function of healing and maintaining birth, with the study evaluating the work as a liminal text in terms of folklore.

Keywords

• legend
• Mawlid-i Fatimatu’z-Zehra
• Miraj
• unusual conceiving
• apple motif

Mevlid-i Fâtıma’da Elma Yiyerek Hamile Kalma Motifi

Abstract

Sıra dışı bir şekilde doğduğuna inanılan dinî kişiler, Tanrı tarafından kendilerine kutsallık atfedilen ve korunan kahramanlardır. İslam peygamberi Hz. Muhammed’in kızı olan Fâtıma, Tanrı tarafından Cebrail vasıtasıyla gönderilen elma sayesinde doğumuna vesile kılınmış olağanüstü bir kişidir. Hz. Fâtıma güçlü bir kadın kahramandır ve inanışa göre Kıyamet gününde Müslüman kadınlara şefaat edecektir. Çalışmada, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar 05846 numarada kayıtlı, “Mevlid-i Fâtımatü’z-Zehra” başlıklı ve 6b -10b varakları arasında yer alan mevlit metni konu edilmiştir. Manzum “Mi’râcü’n-Nebi” başlıklı başka bir yazma eserle birlikte ciltlenmiş bu metin; Hakan Yekbaş tarafından yayınlanan ve mesnevi-hân Süleyman Memdûh’a ait “Vilâdetnâme-i Hazret-i Fâtıma” başlıklı metne büyük ölçüde benzemekle birlikte; beyit sayısı ve muhteviyatı bakımından bazı farklılıklar içermektedir. Çalışmanın sonunda yazmanın çeviriyazılı metni verilmiştir. Çalışmanın amacı, elma sembolünü kutsal-dinî kişilik özelinde ele alarak Türk milletinin psikolojisini ve hayâl gücündeki yaratıcılığını göstermeye çalışmaktır. Hz. Fâtıma’nın doğumu ile ilgili yazılmış yazma eserden yola çıkılarak işlenen konu, metin inceleme yöntemleri, yorumsamacı bakış açısı ve muhteva, dil-anlatım/yapı, bağlam/icra, işlev başlıkları altında ele alınıp değerlendirilmiştir. Çalışma konusu bazı Ehl-i Sünnet, Şiî ve Alevî kaynaklarına dayandırılarak objektif bir biçimde ele alınmıştır. Sonuç olarak ebelik mesleğinin piri kabul edilen Hz. Fâtıma’nın ve Fadime Ana kültünün, doğum ile ilgili sağaltma ve sürdürme işlevini yerine getirdiği; halkbilim açısından eşiksel bir metin olduğu değerlendirilmiştir.

Keywords

• Menkıbe
• Mevlid-i Fâtıma
• Miraç
• sıra dışı hamilelik
• elma motifi
• legend
• Mawlid-i Fatimatu’z-Zehra
• Miraj
• unusual conceiving
• apple motif

Thanks

Çalışmada kullanılan yazma eser için Süleymaniye Kütüphanesi’nden verilen dijital görsellerden faydalanılmıştır.

References

1. Yazma Eserler google scholar
2. Müellifi/Müstensihi Yok (Tarihi Yok). Mevlid-i Fâtımatü’z-Zehra. Mi’râcu’n-Nebî, Süleymaniye Kütüphanesi, Yazma Bağışlar 05846, vr. 6b-10b. google scholar
3. Müellifi/Müstensihi Yok (Tarihi Yok). Hazâ Dâsitân-ı Fâtımâtü’z-Zehrâ. Mevlid Hikâyeleri, Milli Kütüphane, 14hk 79-2, vr.115a-119a. google scholar
4. Basılı Kaynaklar google scholar
5. Aslanoğlu, İ. (1984). Âşık Veli, hayatı-kişiliği-deyişleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı MFAD Yayınları. google scholar
6. Baş, H. (2010). Hz. Fâtımâ. İstanbul: İcmal Yayıncılık. google scholar
7. Biedermann, H. (1992). Dictionary of symbolism. Translated by James Hulbert, New York: Facts on File publication. google scholar
8. Cemiloğlu, M. (1999). Halk hikâyelerinde doğum motifi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı Yayınları VİPAŞ A.Ş. google scholar

9. Daşdemir, Ö. (2015). Alevi-Bektaşi geleneğinde elma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 83-97. google scholar
10. Emini, A. İ. (2003). Örnek İslâm kadını Hz. Fâtıma. (F. Altan- S.S.Huseyni, Çev.) Kum: Ansariyan yayınları. google scholar
11. Firuzabadi, S.M.H. (1996). Hazret-i Fâtıma’nın faziletleri. (M. Tahir, Çev.) İstanbul: Tuba Yayınları. google scholar
12. Gökbel, A. (2019). Ansiklopedik Alevi Bektaşi terimleri sözlüğü. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayını. google scholar
13. Güngör, Ş. (1987). Hadikatü’s-sü’eda. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. google scholar
14. Hakim Nisaburi. (1968). Müstedrekü’s-Sahihayn. Riyad : Mektebetü’n-Nasri’l-Hadisiyye, C. 3. google scholar
15. Hatib-i Bağdadi. (?). Tarih-i Bağdad. Beyrut : Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, [t.y.] C. 5. google scholar
16. İbnü’l-Esir. (1997). Üsdü’l-gabe fî ma’rifeti’s-sahabe. Thk. Halil Me’mun Şiha, Beyrut: Dârü’l-Ma’rife, C. 5. google scholar
17. İnce, V. (2006). Hz. Fâtıma (a.s.). İstanbul: Kevser Yayınları, C. 3. google scholar
18. Meclisi. (1983). Biharü’l-envari’l-câmia li-düreri ahbari’l-eimmeti’l-ethar : Târîhu muhammed. (2. bs.) Beyrut : Müessesetü’l-Vefa, C. 16. google scholar
19. Önal, M. N. (2021). Türk halk Müslümanlığında Miraç algısı. Erdem Dergisi, 80, 89-110. google scholar
20. Rank, O. (2016). Kahramanın doğuş miti. (G. Yavaş, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık. google scholar
21. Şakir, Z. (1958). Hazreti Fâtıma. İstanbul: Maarif Kitaphanesi. google scholar
22. Şengün, N. (2008). Hz. Fâtıma Mevlidi ve Vesiletü’n-Necât İle Mukayesesi. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12 (2) , 419-438. google scholar
23. Taberi. (1356). Zehairü’l-ukba fî menakıbi zevi’l-kurba. Kahire : Mektebetü’l-Kudsi. google scholar
24. Thompson, S. (1955-1958). Motif-Index of Folk-Literature: A Classification of Narrative Elements in Folktales, Ballads, Myths, Fables, Mediaeval Romances, Exempla, Fabliaux, Jest- Books, and Local Legends. Bloomington: Indiana University Press, V. 5. google scholar
25. Üçer, M. (1976). Anadolu folklorunda Fadime Ana. Türk Folkloru Araştırmaları Yıllığı-1975, Ankara: KB Millî Folklor Araştırma Dairesi Yayınları. google scholar
26. Vaktidolu, A. (2011). Hz. Betül Fatıma anamız. İstanbul: Can yayınları. google scholar
27. Yekbaş, H. (2012). Türk edebiyatında Hz. Ali ve Hz. Fatıma mevlidleri. Ankara: Asitan Kitap Yayınları. google scholar
28. Yıldırım, D. (2021). Hatib-i Ayasofya Hamdullah Hamdi Mevlûdu’n-Nebî. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. google scholar
29. Elektronik Kaynaklar google scholar
30. URL-1: https://www.tupbebekunitesi.com/dogurganligi-artirici-12-gida Erişim tarihi: 28.08.2022 google scholar