Research Article

Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi

Volume: 64 Number: 3 December 30, 2024
EN TR

Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi

Abstract

Tarihî kaynaklarda “Vezirzâdeler” olarak anılan, Osmanlılara vasıflı devlet adamları yetiştirmiş Köprülü ailesinin 17. ve 18. yüzyıllardaki üçüncü neslinin fertlerinden biri Köprülüzâde Esad Paşa’dır. Aynı zamanda şair olan Esad Paşa, Hâsim mahlasıyla şiirler yazmış ve bir Dîvânçe tertip etmiştir. Köprülü Kütüphanesi’ndeki bir yazma eser araştırmasında ona ait olduğu anlaşılan bir mersiye tespit edilmiştir. Mersiyenin yazıldığı kişisiyse Esad Paşa’nın ağabeyi Veziriazam Numan Paşa’dır. Numan Paşa’nın vefatından sonra kardeşi Esad Paşa (Hâsim) tarafından yazılan bu mersiye Dîvânçe’nin eksik ve hacimli bir bölümüdür. Numan Paşa, Osmanlı İmparatorluğu’nun gerileme adı verilen döneminde istikamet sahibi bir devlet adamı olarak devlet kurumuna bağlılığı, vazife şuuru ve dürüstlüğüyle tanınmış, sadaret makamı dâhil, çeşitli rütbelerle devlet hizmetinde bulunmuş değerli bir vazife insanıdır. Araştırmada Köprülüzâde kardeşler Numan ve Esad Paşa’nın kamusal ve özel kişilikleri tarihî kaynaklar muvacehesinde ortaya konmuş, Esad Paşa’nın edebî şahsiyeti ve Dîvânçe’si ele alınmış, anlamsal, edebî ve estetik yönleriyle incelenen mersiye tenkitli metin olarak sunulmuştur. Bu çalışmanın başlıca faydaları Esad Paşa’nın bugünkü durumda son derece eksik olan biyografisine ve Dîvânçe’sine sağladığı katkılardır. Çalışma, tarihî ve edebî sahalarda geçirilen disiplinlerarası bir araştırma sürecinde şekillenmiş, yeni bilgilerin sağladığı yeni bakış açılarıyla beraber tarihte Esad Paşa’nın, edebiyatta Hâsim’in hayatı, şahsiyeti, sanatı ve eserleri bir bütün halinde değerlendirilmiştir.

Keywords

References

  1. Abdullah b. Süleyman, Menâkıbu Nu‘mân Paşa ve Târîhuhu, Köprülü Ktp., Hacı Ahmed Paşa, 362896. google scholar
  2. Afyoncu, E. (2006). Müteferrika. TDV İslâm Ansiklopedisi 32. İstanbul: TDV. google scholar
  3. Ahmed el-Mısrî el-Hazrecî, Medhu Nu‘mân Paşa el-Köprili, Köprülü Ktp., Hacı Ahmed Paşa, 363359. google scholar
  4. Akbayar, N. (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî, C. I, II. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. google scholar
  5. Aktepe, M. M. (1993). Damad İbrâhim Paşa, Nevşehirli. TDV İslâm Ansiklopedisi 8. İstanbul: TDV. google scholar
  6. Altınay, A. R. (2012). Köprülüler. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. google scholar
  7. Bilkan, A. F. (2009). Sebk-i Hindî. TDV İslâm Ansiklopedisi 36. İstanbul: TDV. google scholar
  8. Canım, R. (2020). Divan edebiyatında türler. Ankara: Grafiker Yayınları. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Classical Turkish Literature of Ottoman Field

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2024

Submission Date

July 3, 2024

Acceptance Date

November 9, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 64 Number: 3

APA
Hayal, Z. (2024). Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi. Journal of Turkish Language and Literature, 64(3), 689-722. https://doi.org/10.26650/TUDED2024-1509984
AMA
1.Hayal Z. Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi. Journal of Turkish Language and Literature. 2024;64(3):689-722. doi:10.26650/TUDED2024-1509984
Chicago
Hayal, Züleyha. 2024. “Bir Kardeş Için Ağıt: Hâsim Ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi”. Journal of Turkish Language and Literature 64 (3): 689-722. https://doi.org/10.26650/TUDED2024-1509984.
EndNote
Hayal Z (December 1, 2024) Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi. Journal of Turkish Language and Literature 64 3 689–722.
IEEE
[1]Z. Hayal, “Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi”, Journal of Turkish Language and Literature, vol. 64, no. 3, pp. 689–722, Dec. 2024, doi: 10.26650/TUDED2024-1509984.
ISNAD
Hayal, Züleyha. “Bir Kardeş Için Ağıt: Hâsim Ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi”. Journal of Turkish Language and Literature 64/3 (December 1, 2024): 689-722. https://doi.org/10.26650/TUDED2024-1509984.
JAMA
1.Hayal Z. Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi. Journal of Turkish Language and Literature. 2024;64:689–722.
MLA
Hayal, Züleyha. “Bir Kardeş Için Ağıt: Hâsim Ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi”. Journal of Turkish Language and Literature, vol. 64, no. 3, Dec. 2024, pp. 689-22, doi:10.26650/TUDED2024-1509984.
Vancouver
1.Züleyha Hayal. Bir Kardeş için Ağıt: Hâsim ve Köprülüzâde Numan Paşa Mersiyesi. Journal of Turkish Language and Literature. 2024 Dec. 1;64(3):689-722. doi:10.26650/TUDED2024-1509984