Research Article

Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir

Volume: 64 Number: 3 December 30, 2024
TR EN

Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir

Abstract

Manzum ve mensur klasik Türk edebiyatı metinlerinde rastlanan hüsniyyât sözcüğü ile üslûb-ı hasen, nazm-ı hasen, şi‘r-i hasen ve tarz-ı hasen terkipleri, sözlük anlamlarının dışında, yaygın olarak bilinen özel bir edebiyat teriminden söz eder mahiyette kullanılmıştır. Ancak dönemin çağdaş kaynaklarında mezkûr ibarelerin terimsel anlamlarına yönelik bir açıklama görülememiştir. Modern dönemde ortaya konan bazı bilimsel yayımlarda ise hüsniyyât sözcüğünün terimsel işlevine yönelik bazı tespitlere yer verilmiş, ancak üslûb-ı hasen, nazm-ı hasen, şi‘r-i hasen ve tarz-ı hasen terkipleri akademik araştırmaların konusu edilmemiştir. Hâliyle bu ibarelerin, özellikle hüsniyyât haricindeki terkiplerin, hem terimsel karşılıklarının olup olmadığı hem de böyle bir özellikleri varsa ne anlamda kullanıldıkları meselesi belirsizliğini korumaktadır. Bu makalede söz konusu sözcük ve terkiplerin terimsel amaçla kullanılıp kullanılmadıklarının tespiti ve özel bir edebiyat terimi olmaları hâlinde ne tür metinleri imlediklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede öncelikle saha içindeki divan, mesnevi, tezkire ve mecmua cinsinden iki yüzü aşkın eser taranıp ilgili tanıklar belirlenmiş ve mezkûr ibarelerin bağlam içindeki anlamı tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda ise hem hüsniyyât sözcüğünün hem de diğer terkiplerin, halk şiirindeki güzellemenin klasik edebiyattaki muadili kabîlinden, güzeller ve aşk konulu şiirleri imleyen özel bir edebiyat terimi olarak kullanıldıkları belirlenmiştir.

Keywords

References

  1. Aksoyak, İ. H. (2018). Gelibolulu Mustafa Âlî Dîvânı. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. https:// ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/58695,gelibolulu-mustafa-ali-divanipdf.pdf?0 (Erişim: 25 Temmuz 2024) google scholar
  2. Aktaş, A. (1996). Yetîm Dîvânı inceleme-metin. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. google scholar
  3. Arı, A. (2018). Sâkıb Dede Dîvânı. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://ekitap.ktb.gov.tr/ Eklenti/59860,sakib-dede-divanipdf.pdf?0 (Erişim: 20 Temmuz 2024) google scholar
  4. Babacan, İ. (2010). Tezkire-i mecâlis-i şu’arâ-yı Rûm Garîbî Tezkiresi. Ankara: Vizyon. google scholar
  5. Bilgin, A. (2017). Nigârî Dîvânı. Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. https://ekitap.ktb.gov.tr/ Eklenti/55757,nigari-divanipdf.pdf?0 (Erişim: 25 Temmuz 2024) google scholar
  6. Burmaoğlu, H. B. (1983). Lâmi’î Çelebi Dîvânı (hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve dîvânının tenkidli metni). (Doktora Tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. google scholar
  7. Canım, R. (2000). Latîfî tezkiretü’ş-şu’arâ ve tabsıratü’n-nuzamâ (inceleme-metin). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı. google scholar
  8. Dağlı, Y., Kahraman, S. A., ve Dankoff, R. (2005). Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi (Cilt 9). İstanbul: Yapı Kredi. google scholar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Classical Turkish Literature of Ottoman Field

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2024

Submission Date

August 12, 2024

Acceptance Date

September 26, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 64 Number: 3

APA
Taş, B. (2024). Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir. Journal of Turkish Language and Literature, 64(3), 749-780. https://doi.org/10.26650/TUDED2024-1531881
AMA
1.Taş B. Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir. Journal of Turkish Language and Literature. 2024;64(3):749-780. doi:10.26650/TUDED2024-1531881
Chicago
Taş, Bünyamin. 2024. “Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât Veya Hasen Şiir”. Journal of Turkish Language and Literature 64 (3): 749-80. https://doi.org/10.26650/TUDED2024-1531881.
EndNote
Taş B (December 1, 2024) Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir. Journal of Turkish Language and Literature 64 3 749–780.
IEEE
[1]B. Taş, “Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir”, Journal of Turkish Language and Literature, vol. 64, no. 3, pp. 749–780, Dec. 2024, doi: 10.26650/TUDED2024-1531881.
ISNAD
Taş, Bünyamin. “Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât Veya Hasen Şiir”. Journal of Turkish Language and Literature 64/3 (December 1, 2024): 749-780. https://doi.org/10.26650/TUDED2024-1531881.
JAMA
1.Taş B. Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir. Journal of Turkish Language and Literature. 2024;64:749–780.
MLA
Taş, Bünyamin. “Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât Veya Hasen Şiir”. Journal of Turkish Language and Literature, vol. 64, no. 3, Dec. 2024, pp. 749-80, doi:10.26650/TUDED2024-1531881.
Vancouver
1.Bünyamin Taş. Divan Şiirinde Müstakil Bir Tür Olarak Hüsniyyât veya Hasen Şiir. Journal of Turkish Language and Literature. 2024 Dec. 1;64(3):749-80. doi:10.26650/TUDED2024-1531881